Zamek książąt mazowieckich w Ciechanowie

„Sosnowe lasy i piaski Mazowsza milej mojej stawiają się pamięci, niż urocze doliny i wzgórza brzegów Lemanu. Ciechanowskie wieże piękniej wznoszą się w moim wspomnieniu niż Mount Blanc, która do nieba dotyka, a wody Lidyni milej szemrzą w moich uszach, niż wodospady rozbijające się z szumem o Helwecji skały”. Tak napisał na temat ciechanowskiego zamku w 1892 roku Zygmunt Krasiński w liście do ojca.

Ciechanów to starożytny piastowski gród położony nad Łydynią (lewym dopływem Wkry). Znajdujący się tam murowany zamek książąt mazowieckich jest niewątpliwie najciekawszym zabytkiem wartym odwiedzin.

Zamkowa historia
Został wzniesiony przez księcia mazowieckiego Siemowita III w połowie XIV wieku. Mazowsze było wówczas niezależnym księstwem. Zamek stał się znany w całej Polsce dzięki Henrykowi Sienkiewiczowi, który opisał go na kartach swojej powieści „Krzyżacy”. To tutaj rozegrał się dramatyczny pojedynek rycerski między Zbyszkiem z Bogdańca, a zakonnym bratem Rotgierem. Na dworze księżnej mazowieckiej Anny Danuty wychowywała się po śmierci matki Danusia Jurandówna.
Zamek książąt mazowieckich, który po najazdach szwedzkich i zaborach popadł w ruinę odbudowano w drugiej połowie ubiegłego wieku. Obecnie jest jedną z wizytówek Ciechanowa. Prace badawcze i rekonstrukcyjne trwają praktycznie do dzisiaj.
Architektonicznym wzorcem ciechanowskiej warowni były zamki wznoszone przez rycerzy krzyżowych w Ziemi Świętej. Budowla o wymiarach zewnętrznych 47 x 57 metrów zbudowana została na planie rozległego prostokąta otoczonego wysokimi na ponad dziesięć metrów murami, wyposażonymi w okienka strzelnicze. Obszerny plac miał zapewnić schronienie okolicznej ludności w razie najazdów krzyżackich, czy litewskich. Zamek wzniesiono w miejscu wcześniejszej budowli drewnianej chroniącej Mazowsze przed najazdami pogańskich Prusów.

tekst i fot. Ewa i Bogumił Liszewscy