We wnętrzu solnej góry. Zaglądamy do Kłodawy

Kiedy mowa o wydobyciu soli automatycznie na myśl przychodzą nam kopalnie w Wieliczce i Bochni. Niestety tego białego surowca od dawna się już tam nie wydobywa, ponieważ złoża uległy wyczerpaniu, bądź położone są zbyt głęboko pod powierzchnią ziemi przez co ich eksploracja jest nieopłacalna. 

Wydobycia soli na skalę przemysłową w Bochni zaprzestano całkowicie przed ponad trzydziestoma laty, dziś wytwarza się tam jedynie galanterię solną, a w Wieliczce produkcja jest jedynie ubocznym efektem innej działalności. Sól uzyskiwana jest tam metodą warzelniczą z solanki dostarczanej przez pompy nieustannie osuszające kopalnię. W dawnych górniczych wyrobiskach zorganizowane są podziemne trasy turystyczne, kopalnie wpisano na listy światowego dziedzictwa ludzkości i objęto międzynarodową ochroną. Ponadto świadczą usługi hotelowe, uzdrowiskowe, organizują najróżniejsze wydarzenia kulturalne, sportowe, a nawet religijne. 
Czynną kopalnią soli w Polsce jest jeszcze Kopalnia Soli Kamiennej w wielkopolskiej Kłodawie. Miejscowość ta położona jest niemal w samym środku Polski, w połowie drogi między Poznaniem a Warszawą. Działająca od siedemdziesięciu lat kopalnia przyciąga turystów, bowiem na jednym z jej poziomów uruchomiono w 2004 roku podziemną trasę turystyczną. Jej zwiedzanie dostarcza wielu niezapomnianych wrażeń, my byliśmy zachwyceni solnymi wyrobiskami.
Odkrycia złóż w okolicach Kłodawy dokonał profesor Edward Walery Janczewski, który prowadził tutaj swoje badania geologiczne przed wybuchem drugiej wojny światowej. Udokumentował on olbrzymie wysady solne rozciągające się na stosunkowo niewielkich głębokościach pomiędzy Izbicą Kujawską a Łęczycą. Dokładniejsze rozpoznanie nastąpiło dopiero po zakończeniu działań wojennych przy okazji poszukiwań w okolicy ropy naftowej i gazu ziemnego. Natrafiono wówczas na leżące najwyżej złoża soli potasowej. 
W 1949 roku zapadła decyzja o uruchomieniu w Kłodawie przemysłowego wydobycia soli. Budowa zakładu trwała niemal dziesięć lat, a pierwszy urobek dotarł na powierzchnię w 1956 roku. Apogeum wydobycia nastąpiło w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, kiedy to produkowano tam rocznie ponad milion ton soli.

Kłodawska sól
Wydobywana w Kłodawie sól całkowicie zaspokaja popyt krajowy. Stosowana jest ona do celów spożywczych, przemysłowych i w drogownictwie. Rocznie wydobywa się tutaj nawet 850 tys. ton białego złota. Tak w średniowieczu nazywano sól, która była wtedy surowcem bardzo drogim. 
Kopalnia w Kłodawie jest największą i najgłębszą czynną kopalnią soli w Europie Środkowej. Jest też najmłodszą kopalnią w Polsce. Swoje produkty sprzedaje również za granicę. Jest jedyną kopalnią w Europie, w której wydobywa się sól różową, a w niewielkich ilościach występują też odmiany soli o innych barwach, niebieskiej, a nawet zielonej.
Produkuje się tutaj także sól kąpielową, leczniczą oraz używaną przez leśników do lizawek dla zwierząt. Wytwarzana jest również drobna galanteria solna, solne figurki, czy też coraz popularniejsze lampy solne.
Kopalnia zatrudnia około osiemset osób, połowa pracuje bezpośrednio przy wydobyciu. (...)

Tekst i fot. Ewa i Bogumił Liszewscy

Kup e-wydanie Tygodnika Płockiego