Wyłączenie odpowiedzialności prezesa spółki z o.o.

Problematykę odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością reguluje art. 299 Kodeksu Spółek Handlowych, który w § 1 stanowi, że jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. W dzisiejszym artykule omówię okoliczności, których członek zarządu może użyć, by uwolnić się od odpowiedzialności.

Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

Najrzadziej występujące, choć najłatwiejsze jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu. Członkowie zarządu stosunkowo rzadko składają wnioski o ogłoszenie upadłości zarządzanej spółki, więc naturalnym jest, że mogą się na taki wniosek powołać. Jednakże w tych nielicznych przypadkach, gdy wniosek został złożony, przesłanka ta jest łatwa do wykazania, gdyż stosowne dowody znajdują się w aktach sądowych.

[paywall]

Dla mocy argumentu nie ma znaczenia, kto złożył wniosek o upadłość spółki. Wystarczające jest stwierdzenie, że zgłoszenie to nastąpiło we właściwym czasie. Członek zarządu może więc powołać się na zgłoszony we właściwym czasie wniosek złożony przez innych członków zarządu albo nawet przez wierzyciela spółki.

Jeżeli nie doszło we właściwym czasie do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, członek zarządu może się bronić, wykazując, że miało to miejsce nie z jego winy. Winę lub brak winy członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości należy oceniać w odniesieniu do chwili, w której powstał obowiązek zgłoszenia takiego wniosku, a nie do okresu późniejszego. Brak winy może wiązać się z różnymi okolicznościami. Istotne jest jedynie, aby te okoliczności powodowały brak możliwości stwierdzenia istnienia podstawy do ogłoszenia upadłości pomimo dołożenia należytej staranności przez członka zarządu. Członek zarządu, chcący uniknąć odpowiedzialności, powinien wykazać swój niezawiniony brak kontaktu z finansami i księgowością spółki. Powody mogą być różne: od dłuższej nieobecności członka zarządu obejmującej czas, w którym odpowiedni wniosek miał być złożony, po podstępne wprowadzenie w błąd co do danych o wynikach finansowych spółki.

Są stany faktyczne, w których mimo że nie doszło we właściwym czasie do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, wydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, to wierzyciel nie poniósł szkody przez te okoliczności szkody. Trzeba podkreślić, że nie chodzi o to, że wierzyciel nie poniósł żadnej szkody, bo to podważałoby podstawę do wniesienia przez wierzyciela powództwa. Przesłanką uwalniającą członka zarządu z odpowiedzialności jest brak szkody wywołanej zaniechaniem złożenia wniosku o upadłość. 

Ostatnia z powyższych przesłanek wraz z innymi okolicznościami, na które może powołać się członek zarządu zadłużonej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, będzie szerzej opisana w kolejnym artykule z tego cyklu.

radca prawny Karol Olkuski 
pl. Stary Rynek 2 lok 1B, Płock 
kancelaria@olkuski.legal
www.olkuski.legal