Piękno ziemi wieluńskiej

Wieluń to miasto położone w południowo – zachodniej części województwa łódzkiego. Najczęściej wspominane jest w mediach w kontekście uroczystości rocznicowych związanych z wybuchem drugiej wojny światowej. 

To niewielkie, liczące nieco ponad dwadzieścia tysięcy mieszkańców miasteczko, oddalone o sto dwanaście kilometrów od stolicy województwa, jest siedzibą powiatu i gminy. Miasto, jak i całą ziemię wieluńską, warto zwiedzić, bowiem okolica obfituje w ciekawe atrakcje turystyczne. 
Spacerując po pięknie odnowionej starówce trudno sobie wyobrazić, że przed siedemdziesięciu laty były tutaj ruiny. Wieluń był bowiem pierwszą zbiorową, cywilną ofiarą zbrodniczych działań armii niemieckiej w początkach drugiej wojny światowej. Miasto stało się celem barbarzyńskich nalotów Luftwaffe, które zrównały je z ziemią i spowodowały śmierć wielu ludzi.
Nie wiadomo, dlaczego akurat Wieluń został wybrany na cel niemieckich bombowców, gdyż nie stacjonowały w nim ani w pobliżu żadne większe jednostki wojskowe, nie było też tutaj znaczącego przemysłu. Atakując znienacka uśpione miasto, Niemcy pokazali swoją brutalność i bestialstwo. 
W gruzach legła niemal cała wieluńska starówka. Atak na bezbronnych cywilów był pierwszą popełnioną na taką skalę na polskich ziemiach zbrodnią wojenną. Nie oszczędzono nawet szpitala, zginęło w nim kilkudziesięciu pacjentów i kilku pracowników medycznych. Dokładnej liczby ofiar w całym mieście nigdy nie udało się ustalić, ale według szacunków mogło to być od kilkuset do kilku tysięcy. Zniszczono około trzystu kamienic, kilka kościołów, synagogę i inne obiekty publiczne. W związku z tymi wydarzeniami Wieluń nazywany jest polską Guernicą.
Włączone do Kraju Warty, czyli do Rzeszy miasto zamierzali odbudować sami Niemcy. Plany nowoczesnego kompleksu urbanistycznego były już przygotowane, a nawet ruszyła ich realizacja, jednak poza wzniesieniem kilku nowych budynków mieszkalnych nic więcej nie powstało.
Odbudowa ruszyła dopiero po ustaniu działań wojennych i trwała kilkanaście lat. Odrestaurowana starówka zachęca dziś do spacerów i delektowania się piękną architekturą, a w szczególności dawnymi zabytkami. 

Co warto zobaczyć?
Wizytówką Wielunia jest Plac Legionów, pełniący rolę miejskiego rynku, wokół którego stoją urokliwe, kolorowe kamieniczki ze sklepami, punktami usługowymi i gastronomicznymi. 
Warto zobaczyć obiekty związane z dawną, średniowieczną zabudową miasta. Są to przede wszystkim budynki o charakterze militarnym. Większość z nich znajduje się w obrębie starego miasta.
Niestety, nie pozostał żaden ślad po średniowiecznym zamku wzniesionym z polecenia króla Kazimierza Wielkiego. W miejscu, które zajmował, znajduje się obecnie siedziba starostwa powiatowego. W średniowieczu miasto należało do województwa sieradzkiego. Z rozkazu ostatniego Piasta otoczono je ośmiometrowej wysokości murem z kamieni polnych i cegły, z którego do dzisiaj zachowały się zaledwie niewielkie fragmenty. Mury zostały wzniesione w miejscu wcześniejszych umocnień drewniano – ziemnych. Pozostałości po tych obiektach przydają wieluńskiej starówce historycznego klimatu. To wszystko powoduje, że atmosfera Wielunia ma w sobie coś, co sprawia, że chce się tutaj wracać ponownie.
Najlepiej zachowanym historycznym obiektem Wielunia jest Brama Krakowska zwana także Rudzką, posiadająca dwukondygnacyjną, czworokątną wieżę. Obiekt wkomponowany jest architektonicznie w strukturę wzniesionego w pierwszej połowie dziewiętnastego wieku ratusza. Na szczycie baszty bramnej znajduje się zegar, który wcześniej służył parafianom zniszczonej przez Niemców fary pw. św. Michała. 
Strzegąca dawniej zachodniego wjazdu do miasta Brama Kalisko – Dąbrowska nie zachowała się do naszych czasów. Pozostały po niej jedynie odrestaurowane dość precyzyjnie relikty fundamentów i przyziemia. Dają one jednak wyobrażenie o wielkości tego dawnego założenia obronnego.
W dobrym stanie jest czterokondygnacyjna Baszta Męczarnia. (...)

Tekst i fot. Ewa i Bogumił Liszewscy

Kup e-wydanie Tygodnika Płockiego