Zaciąganie zobowiązań finansowych przez osobę, która w chwili zawarcia umowy znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli

O stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli mówimy, gdy osoba w nim się znajdująca rozpoznaje wprawdzie sens własnego lub cudzego zachowania, lecz wobec wystąpienia negatywnego oddziaływania pewnych czynników psychicznych następuje u niej wyłączenie możliwości kierowania swym postępowaniem, w tym podejmowania swobodnej decyzji. Osoba taka nie zdaje sobie sprawy ze znaczenia złożonego oświadczenia woli oraz skutków własnego postępowania. Może działać pod wpływem chwili, bez właściwego rozeznania.

Brak świadomości albo swobody w podjęciu decyzji i wyrażeniu woli stanowi wadę oświadczenia woli unormowaną w art. 82 Kodeksu cywilnego, polegającą na tym, że osoba składająca oświadczenie woli znajduje się w stanie psychicznym wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Ustawodawca wskazał, iż taki stan rzeczy dotyczy w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Powodem wystąpienia zaburzeń psychicznych może być m.in. choroba psychiczna, psychoza, stan depresyjny, maniakalny, alkoholizm, narkomania, a także długotrwała obłożna choroba, wysoka gorączka, agonia, sen, hipnoza, nadużycie środków farmakologicznych czy też kontakt z substancjami toksycznymi.

Podkreślenia wymaga, iż oświadczenie woli będzie dotknięte wadą przewidzianą w art. 82 k.c. tylko w przypadku, gdy w chwili jego składania osoba znajdowała się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

[paywall]

Celem ochrony osób dotkniętych wyżej wymienioną wadą oświadczenia woli ustawodawca przewidział sankcję nieważności bezwzględnej dla oświadczenia woli złożonego w stanach określonych w art. 82 Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że czynność od chwili jej dokonania nie wywołuje żadnych skutków prawnych oraz nie można jej konwalidować, tzn. przywrócić jej ważności.

Osoba dokonująca czynności prawnej dotkniętej opisywaną wadą oświadczenia woli nie zdaje sobie sprawy z dokonywanych przez siebie działań. Nie otwiera kierowanych do niej listów, wyrzuca je lub chowa przed rodziną. Często o fakcie zadłużenia tej osoby jej bliscy dowiadują się przypadkiem. Jakie działania należy wówczas podjąć, ażeby ochronić osobę chorą przed konsekwencjami jej działań? O tym, jakie kroki będą wskazane w danej sytuacji, decydujące znaczenie ma fakt, czy mamy do czynienia z etapem przedsądowym, czy już przed sądem toczy się postępowanie o zapłatę wobec ww. osoby.

Fakt, iż dana czynność prawna została dokonana przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, każdorazowo musi zostać stwierdzona orzeczeniem Sądu, co oznacza, że finalnie sprawa zawsze znajdzie swój finał w sądzie. Okoliczność, że oświadczenie woli zostało złożone w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli może być wykazywana w postępowaniu przed sądem za pomocą wszelkich środków dowodowych, w szczególności dowodu z przesłuchania stron, z zeznań świadków lub z dokumentu. Z reguły jednak ustalenie, czy osoba składająca oświadczenie woli znajdowała się w przedmiotowym stanie, wymaga wiedzy specjalistycznej, a zatem Sąd na tę okoliczność każdorazowo winien przeprowadzić dowód z opinii biegłego psychiatry.

Możliwość żądania ustalenia nieważności czynności prawnej z powodu złożenia oświadczenia woli w stanie braku świadomości lub swobody nie jest ograniczona żadnym terminem.

Przed podjęciem działań prowadzących do unieważnienia zawartej umowy, warto skonsultować się z radcą prawnym bądź adwokatem, który z pewnością pomoże uzyskać pozytywne rozstrzygnięcie.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w opisanym w niniejszym artykule problemie, zapraszam do kontaktu celem umówienia spotkania w Kancelarii.

Radca prawny
Anna Marunowska

Adres:
Kancelaria Radcy Prawnego
Pl. Stary Rynek 2 lok. 1A, 09-400 Płock

Filia kancelarii:
ul. Dobrzykowska 1, 09-530 Gąbin
Tel. 519 629 906