Tajemnice Łęczycy

Historia miasta Łęczyca bierze swój początek w Tumie, leżącym nieco ponad trzy kilometry na wschód od centrum tej miejscowości. We wczesnym średniowieczu znajdował się tam gród, obwarowany drewnianą palisadą, ziemią oraz fosami, który w okresie rozbicia dzielnicowego przez pewien czas był nieformalną stolicą kraju. Przed zjednoczeniem ziem polskich przez Władysława Łokietka mieściła się tutaj stolica udzielnego księstwa. 

Przez kilka lat w grodzisku rezydowała księżna Salomea z Bergu, wdowa po zmarłym w 1138 roku Bolesławie Krzywoustym, dla której ziemia łęczycka stanowiła część oprawy wdowiej. Około tysięcznego roku, w pobliżu grodu wzniesiono klasztor benedyktynów, a po pewnym czasie na tym miejscu powstała kolegiata pw. Najświętszej Marii Panny Królowej i św. Aleksego, którą konsekrowano w 1161 roku. Historycy przypuszczają, że inicjatorem jej budowy mógł być biskup gnieźnieński lub księżna Salomea. Budowla o charakterze sakralno – obronnym stała się ważnym centrum życia politycznego i religijnego. Odbywały się w niej liczne synody biskupów i zjazdy książąt dzielnicowych. Po kilku wiekach leżące obok kolegiaty grodzisko opustoszało, a miasto przeniesiono w kierunku zachodnim. Lokowano je na obszarze mniej narażonym na powodzie powodowane przez płynącą w pobliżu Bzurę. Wśród pszenicznych łanów, podmokłych łąk i nielicznych domostw pozostał samotny budynek kolegiaty. Wielu turystów, zwabionych magią, pięknem i tajemniczością tego miejsca, obiera go dziś za cel peregrynacji.
Kolegiatę można zwiedzać od środy do soboty, a także w niedziele pomiędzy nabożeństwami. Jej pierwotny romański charakter z czasem zaniknął. Powodem były liczne przebudowy wymuszone pożarami i niszczycielskimi najazdami Tatarów, Litwinów, Krzyżaków, Szwedów i Niemców. Przy pierwszej rekonstrukcji kościół zyskał gotyckie arkady, filary i sklepienia, przy kolejnych wprowadzono elementy barokowe, później klasycystyczne. Materiałami użytymi do budowy były: granit, piaskowiec i kamienie polne. Ostatnia rekonstrukcja miała miejsce w drugiej połowie ubiegłego wieku, bowiem wieże kolegiaty ostrzelała w 1939 roku polska artyleria. Wywołany tym pożar w znacznej mierze zniszczył cały budynek. Po rekonstrukcji przywrócono wiele detali romańskich. Wtedy też nadano świątyni tytuł archikolegiaty.

Zabytkowe eksponaty

Najcenniejszym zabytkiem tego prawie dziewięćsetletniego kościoła jest pochodząca z dwunastego wieku polichromia oraz romański portal przy wejściu głównym, osłonięty dobudowaną w 1569 roku renesansową kruchtą.

Kup e-wydanie Tygodnika Płockiego .
 

tekst i fot. Ewa i Bogumił Liszewscy