Piękno ziemi gdowskiej

Turystów głodnych poznania historii i miejsc, w których żyły lub przebywały takie osobistości, jak: Jan Henryk Dąbrowski (twórca Legionów we Włoszech), Karol Wojtyła (późniejszy papież Jan Paweł II), Ludwik Solski (aktor i reżyser) czy Wincenty Witos (premier II Rzeczypospolitej) zapraszamy do Małopolski, a szczególnie do gminy Gdów w powiecie wielickim. Warte zobaczenia są m.in. takie miejscowości, jak: Pierzchów, Niegowić i Gdów. Centrum gminy leży ok. 30 kilometrów na południe od Krakowa i tylko kilkanaście kilometrów od Wieliczki.
Wymienione miejscowości położone są w bardzo bliskiej odległości od siebie. Wioska Pierzchów swój rozgłos zawdzięcza temu, że w sierpniu 1755 r. przyszedł w niej na świat Jan Henryk Dąbrowski, twórca oddziałów polskich we Włoszech, nazwanych później Legionami Dąbrowskiego. Co prawda dworku należącego do rodziny Dąbrowskich już nie ma, ale mieszkańcy Pierzchowa pamiętali o swoim bohaterze. Już w 1872 r. (w siedemdziesiątą piątą rocznicę utworzenia Legionów) postawili na cześć ich twórcy kamienny pomnik i usypali kopiec. Należy nadmienić, że Pierzchowiec jest obecnie przysiółkiem wchodzącym w skład wsi Pierzchów.
Pomnik mimo upływu lat istnieje do dziś. Przedstawia wizerunek Dąbrowskiego i zawiera następujący napis: „Tu w Pierzchowcu, we dworze urodził się 2 sierpnia 1775 r. Naczelnik Legionów Polskich gen. Jan Henryk Dąbrowski”. Na szczycie pomnika znajdują się: czako ułańskie, wieniec laurowy, zwój map wojskowych i krzyż francuskiej Legii Honorowej.
Kopiec nie przetrwał II wojny światowej. Został zniszczony przez Niemców. Jednak staraniem okolicznych mieszkańców, Stowarzyszenia Miłośników Tradycji Mazurka Dąbrowskiego oraz Krakowskiego Okręgu Wojskowego został usypany ponownie w 1995 r. Na jego szczycie w dwusetną rocznicę powstania Mazurka Dąbrowskiego umieszczono kolumnę z napisem: „Jeszcze Polska nie umarła, kiedy my żyjemy 1797–1997”. Obecnie miejscem tym opiekują się gmina Gdów i szkoła podstawowa w Pierzchowie imienia właśnie gen. Jana Henryka Dąbrowskiego.
Jadąc z Pierzchowa przez Niewiarów, można dotrzeć do oddalonej o 3 kilometry Niegowici. Miejscowość znana jest na całym świecie dzięki papieżowi Janowi Pawłowi II. Po wyborze Karola Wojtyły na papieża przybywały tu wycieczki i pielgrzymki z całego świata. Wiele osób przyjeżdża do dzisiaj.
Karol Wojtyła był tutaj wikariuszem od lipca 1948 r. do sierpnia 1949 r. Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, w którym posługiwał przyszły papież, był drewniany. Ta historyczna budowla została przewieziona do wsi Mętków koło Chrzanowa, gdzie stoi do dnia dzisiejszego. Natomiast w Niegowici znajduje się obecnie piękny murowany kościół, którego budowa zakończyła się w 1959 r., a konsekracji dokonał w 1966 r. ówczesny arcybiskup krakowski Karol Wojtyła.
Przed kościołem stoi pomnik księdza Karola Wojtyły – jedyny w Polsce, autorstwa włoskiego rzeźbiarza prof. Romano Pelloniego. Kościół posiada piękną, zabytkową dzwonnicę z 1817 r. oraz umieszczoną w prawej nawie kościoła replikę watykańskiego grobu papieskiego.
Warto tutaj przytoczyć wspomnienia samego papieża z jego pierwszej podróży do Niegowici: „Najpierw dowiedziałem się, jak dostać się do Niegowici i udałem się tam w odpowiednim dniu. Dojechałem autobusem z Krakowa do Gdowa, a stamtąd jakiś gospodarz podwiózł mnie szosą w stronę wsi Marszowice i potem doradził mi iść ścieżką wśród pól, gdyż tak miało być bliżej […]. Pamiętam, że w pewnym momencie, gdy przekraczałem granicę parafii w Niegowici, uklęknąłem i ucałowałem ziemię”.
Warto wspomnieć, że w Niegowici znajduje się też historyczny dwór, obecnie własność prywatna, z XIX wieku, w którym w dniu 2 września 1755 r. ochrzczono Jana Henryka Dąbrowskiego.
Miejscowość Gdów położona jest około 9 km od Niegowici. Zajmuje część Pogórza Wielickiego i Pogórza Wiśnickiego, które przedziela rzeka Raba. Nazywana jest Bramą w Beskidy. Jest to miejscowość turystyczna z dużym zapleczem turystyczno – wypoczynkowym i ogromnym bogactwem flory i fauny. Znana jest z powstania krakowskiego, gdyż w dniu 26 lutego 1846 r. odbyła się tutaj bitwa powstańców polskich pod dowództwem płk. Jakuba Suchorzewskiego z wojskami austriackimi dowodzonymi przez gen. Ludwiga von Benedeka.
Na gdowskim cmentarzu znajduje się kopiec – mogiła usypana w 1906 r., gdzie pochowanych jest 154 powstańców. Cmentarz mieści również groby poległych w powstaniu styczniowym, którzy uczestniczyli w rewolucji 1863 r. przeciw carowi, bezimiennych żołnierzy z I wojny światowej oraz poległych żołnierzy obrońców Polski z września 1939 r.
W Gdowie warto zobaczyć też zabytkowy kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny pochodzący z przełomu XIII/XIV wieku z cudownym obrazem Matki Boskiej Gdowskiej. Wśród okolicznych mieszkańców znana jest legenda głosząca, że król Władysław Warneńczyk podczas polowania zgubił drogę do zamku w Niepołomicach. Matka Boska Gdowska uratowała go, wskazując drogę. Król nadał kościołowi w Gdowie prawo dożywotniego czerpania dochodów, przestrzegane do XIX wieku.
Niedaleko kościoła znajduje się dwór z XIX wieku, obok którego mieści się obelisk Bartosza Głowackiego, bohatera insurekcji kościuszkowskiej. Gościnni mieszkańcy serdecznie zapraszają do gminy Gdów.
Tekst i fot. Ewa i Bogumił Liszewski