Naruszenie dóbr osobistych w sieci a konsekwencje prawne

W dzisiejszych czasach powszechne stało się komentowanie, wyrażanie własnych poglądów i ocen na różnego rodzaju forach internetowych, portalach społecznościowych czy blogach zza ekranu monitora. Nie ma w tym nic złego, o ile nasza opinia czy pogląd nie przekracza granicy dopuszczalnej krytyki i wolności słowa wobec innej osoby czy też grupy osób. Należy pamiętać, że zamieszczanie obraźliwych, atakujących komentarzy wobec innej osoby za pomocą środków masowego komunikowania się nie jest bezkarne.

Przykłady dóbr osobistych chronionych przez prawo zostały przedstawione w treści art. 23 Kodeksu cywilnego. Wśród nich znalazły się zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Jest to katalog otwarty, co oznacza, że dobrami osobistymi mogą być również wartości, które nie zostały wymienione w tym katalogu. Za naruszenie ww. dóbr można ponieść odpowiedzialność zarówno na drodze cywilnej, jak i karnej.

W przypadku, gdy cudzym działaniem zagrożone jest dobro osobiste danej osoby, może ona żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne.

W razie dokonanego naruszenia może ona także żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może ona również żądać zadośćuczynienia pieniężnego albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

Naruszenie dóbr osobistych - nierzadko przybierając formę hejtu - często można sklasyfikować jako przestępstwo, najczęściej pod postacią przestępstwa zniesławienia lub zniewagi.

Zniesławienie jest przestępstwem, które zostało stypizowane w treści art. 212 k.k. Zgodnie z § 1 ww. przepisu odpowiedzialności karnej podlega ten, kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć go w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Zniesławienie godzi więc w sławę innego podmiotu, postrzeganą jako jego dobre imię i domniemanie wszelkich cech pozytywnych. Wynika z tego, że zniesławić można wyłącznie inną osobę, za pośrednictwem osób trzecich, a więc zarzut nie może być skierowany wyłącznie do pomawianego.

Przykładami zniesławienia mogą być: posądzanie kogoś o popełnienie czynu zabronionego, którego nie popełnił, posądzanie o alkoholizm, chorobę psychiczną czy niekompetencję zawodową.

Innym przestępstwem godzącym w dobra osobiste jednostki jest przestępstwo zniewagi, którego znamiona zostały opisane w art. 216 k.k. Znieważenie to naruszenie godności innej osoby, wyrażenie niechęci, pogardy wobec innej osoby. Może nastąpić jako dowolna forma zachowania sprawcy (ustnie, pisemnie, wiadomością email itp.), jednak musi to być czynne zachowanie sprawcy. Za przestępstwo znieważenia odpowiada ten, kto znieważa inną osobę w jej obecności albo, choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do osoby tej dotarła. Wypowiedzi znieważającej nie można zweryfikować w kategoriach prawdy czy fałszu, ponieważ najczęściej zniewaga to wypowiedź słowna, polegająca na użyciu słów powszechnie uznanych za obelżywe, obraźliwe, wulgarne czy ośmieszające.

Przykładami znieważenia mogą być wyzwiska, spoliczkowanie, oplucie, pokazanie środkowego palca.

Za dopuszczenie się powyższych czynów grozi kara grzywny lub kara ograniczenia wolności. Jeżeli sprawca czynu dopuszcza się ich za pomocą środków masowego komunikowania się, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Ściganie przestępstw zniesławienia oraz znieważenia następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Jeżeli dotknął Cię problem opisany w niniejszym artykule, zapraszam do kontaktu w celu umówienia spotkania w kancelarii i przygotowania najlepszego rozwiązania dla Ciebie.

Radca prawny
Anna Marunowska

Kontakt:
Kancelaria Radcy Prawnego
Pl. Stary Rynek 2 lok. 1A
09-400 Płock

Filia kancelarii:
ul. Dobrzykowska 1
09-530 Gąbin

Tel. 519 629 906