Kościół w Bodzanowie odzyskuje XVIII-wieczny skarb

Teresa Radwańska-Justyńska Tygodnik Płocki

01/10/2025 17:00

Zabytki regionu płockiego, Kościół Bodzanowie odzyskuje XVIII wieczny skarb - zdjęcie, fotografia

W parafii pw. Najświętszej Marii Panny w Bodzanowie trwają prace konserwatorskie przy klasycystycznym ołtarzu głównym – jednym z najcenniejszych zabytków sakralnych regionu. Pochodzący z przełomu XVIII i XIX wieku ołtarz wyróżnia się misternym bogactwem detali oraz wyjątkową formą artystyczną. Prowadzone prace konserwatorów pozwolą w pełni wyeksponować i ukazać piękno oraz historyczny charakter ołtarza. Renowacji poddawane są m.in. tabernakulum, figury świętych i aniołów oraz ornamentalne elementy zdobiące obraz Matki Bożej. Przywracany blask ołtarza cieszy nie tylko proboszcza i parafian, lecz także wszystkich, którym bliska jest lokalna historia i dziedzictwo Bodzanowa.

Mazowsze wspiera bodzanowski zabytek

Pracami renowacyjnymi zajmuje się toruńska Pracownia Konserwatorsko-Artystyczna Marty Frankiewicz. Na ich realizację Samorząd Województwa Mazowieckiego przekazał w ubiegłym roku bodzanowskiej parafii dofinansowanie w wysokości 100 tysięcy złotych.

– Wsparcie finansowe jest ogromnie ważne. Wiele wspólnot parafialnych nie dałoby rady sfinansować renowacji wielu cennych i zabytkowych dzieł, które są zarazem perłami kultury Mazowsza, bądź też prace musiałyby być odłożone w czasie – podkreśla ks. Krzysztof Świerczyński, proboszcz parafii pw. Najświętszej Marii Panny w Bodzanowie.

Reklama

O znaczeniu trwającej renowacji proboszcz mówi:

– Świątynia to dom Boży. Dom, w którym, przychodząc do niego, chcemy czuć się dobrze jak we własnych domach. Widać wśród wiernych zatroskanie o ten dom jak o dom rodzinny. Moim zadaniem jako kapłana jest stworzenie odpowiedniego klimatu do modlitwy i spotkania z Bogiem. Jeśli do tego dochodzi piękno wystroju zabytkowych malowideł i obrazów czy też figur świętych, to wszystko powoduje, że człowiek przenosi się w inną przestrzeń – duchową, a zarazem mistyczną – mówi proboszcz Świerczyński.

Reklama

Prace przy renowacji ołtarza zaplanowane są na trzy lata. Rozpoczęto je w ubiegłym roku. Wówczas odrestaurowano cztery figury świętych znajdujących się w głównym ołtarzu. Jak informuje proboszcz, do końca tego roku, już ze środków własnych, zostaną odnowione ostatnie 2 figury. Odnowienie pozostałej części ołtarza planowane jest w przyszłym roku. Prowadzone prace to przede wszystkim ratunek zabytkowego ołtarza przed dalszym niszczeniem. Ale także odkrywanie nieznanych dotąd faktów.

– W trakcie prac odkryto, że dwie figury świętych nie są z tego ołtarza i zostały dostawione w późniejszym czasie – przekazał ks. Krzysztof Świerczyński.

Reklama

W planach są kolejne etapy prac konserwatorskich.

– Jak już wspomniałem, chcemy dokończyć główny ołtarz, następnie przejść do odnawiania ołtarzy bocznych, które już wymagają prac, a zarazem zająć się pokryciem dachowym zabytkowego kościoła i plebani – wymienia proboszcz bodzanowskiej parafii.

Między barokiem a klasycyzmem

Czas powstania klasycystycznego ołtarza głównego w parafii pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny w Bodzanowie datowany jest na przełom XVIII i XIX wieku (1764 r.) – jego autor nie jest znany. Mówiąc o historii kościoła, Marta Frankiewicz – konserwator dzieł sztuki z prowadzącej prace renowacyjne w bodzanowskiej świątyni Pracowni Konserwatorsko-Artystycznej w Toruniu podkreśla, że jest to jedyny zabytek sakralny w Bodzanowie. Początki samej parafii sięgają przełomu XII i XIII wieku. Pierwsze informacje o zabytkowej świątyni pochodzą z 1325 roku. I najprawdopodobniej w tym okresie został zbudowany obecny kościół.

Reklama

– Jak podają źródła, w XIV lub XV wieku dobudowano murowane prezbiterium, a następnie drewnianą nawę. Po pożarze kościoła w około 1595 roku zbudowano nawę murowaną z sufitowym sklepieniem. Kościół został konsekrowany w 1620 roku przez biskupa płockiego Henryka Firleja – przedstawia historię świątyni Marta Frankiewicz,

... dodając, że wówczas ołtarz główny przedstawiał Wniebowzięcie NMP jako tryptyk z XVI wieku, który był ozdobiony rzeźbą Wniebowzięcia pośrodku i malowanymi skrzydłami. W XVIII wieku kościół posiadał także ołtarze św. Anny, św. Rocha (lub św. Stanisława), św. Jana Chrzciciela i św. Krzyża, a także ołtarz św. Antoniego w nawie. W tym czasie kościół miał dwa portyki oraz wieżyczkę w kopule.

Reklama

W wielowiekowej historii świątyni wiele się zmieniało w jej wyglądzie. W 1888 roku ksiądz ks. Franciszek Wróblewski przeprowadził gruntowny remont kościoła, mającego formę sali z dobudowanym przed 1620 rokiem prezbiterium na planie podkowy. Kościół w Bodzanowie jest orientowany, murowany z cegły, z użyciem kamieni polnych, kół młyńskich i kul kamiennych, pokryty tynkiem. Jak podkreśla Marta Frankiewicz, wnętrze kościoła straciło swój pierwotny charakter. Obecnie dominujący jest styl barokowy.

– Spośród sześciu ołtarzy wspomnianych w roku 1775 zachowały się tylko dwa boczne z XVII wieku. Ołtarz główny, wspominany jako nowy w 1764 roku, został odrestaurowany w 1928 roku. Zawiera obraz Wniebowzięcia NMP z początku XX wieku autorstwa Ryszarda Oknińskiego oraz obraz św. Józefa Henryka Piątkowskiego z 1893 roku. Chrzcielnica pochodzi z trzeciej tercji XVIII wieku – dodaje Marta Frankiewicz.

Reklama

Mówiąc o ołtarzu głównym, konserwator zabytków przedstawia, że jest on samodzielną, klasycystyczną nastawą ustawioną na planie półkola. Mimo swojej klasycystycznej formy wyraźnie widoczne są w niej wpływy późnobarokowe, szczególnie w detalach rokokowych rzeźb. Do tylnej ściany ołtarza przylega tabernakulum – klasycystyczna forma sakralna o wyraźnie architektonicznej kompozycji, wykonana z drewna i bogato złocona. Jak wyjaśnia Marta Frankiewicz, posiada ono strukturę przypominającą miniaturowy ołtarz lub świątynię. Całość utrzymana jest w jednolitej tonacji złocenia, co nadaje mu wyjątkową świetlistość i monumentalność. Forma i bogactwo dekoracji sugerują, że tabernakulum pochodzi z okresu baroku późnego lub klasycyzmu.

Reklama

Powyżej cokołu ołtarza głównego wznosi się konstrukcja wsparta na sześciu gładkich kolumnach w porządku korynckim. Między nimi rozmieszczono cztery pełnowymiarowe figury świętych. W centralnej części ołtarza umieszczony został obraz przedstawiający Matkę Boską z Dzieciątkiem Jezus, ujęty w bogato profilowane, złocone ramy snycerskie. Nad obrazem umieszczono okrągły kartusz z monogramem „M” – symbolem Maryi – otoczony glorietą z promieni.

– Cała struktura ołtarza cechuje się bogatym zdobnictwem. W miejscach, gdzie warstwa farby uległa odpryskom, widoczna jest oryginalna polichromia w postaci marmoryzacji, która imituje naturalny kamień z charakterystycznym użyleniem, nadając ołtarzowi unikatowy i szlachetny wygląd – przedstawia szczegóły dotyczące zabytkowego ołtarza Marta Frankiewicz.

Reklama

Przedstawiając historię kościoła, należy dodać, że nie oszczędził go czas II wojny światowej, kiedy to świątynia została zamieniona przez Niemców na magazyn. Obaj ówcześni księża sprawujący w parafii posługę duszpasterską – proboszcz Adam Goszczyński i wikariusz Bronisław Koper – zostali zamordowani w Działdowie (w kościelnej kruchcie jest poświęcona ich pamięci tablica). Mówiąc o historii kościoła i jego architektonicznych detalach, warto wspomnieć o znajdujących się na przykościelnym cmentarzu dwóch kamiennych kropielnicach z XVI wieku, murowanej dzwonnicy z 1961 roku, dziesięciogłosowych organach wykonanych w 1887 roku w warszawskim zakładzie Józefa Szymańskiego i jego syna Juliana. Trzeba wspomnieć zabytkową, wykonaną w 1928 roku przez Władysława Drapiewskiego polichromię prezbiterium czy pochodzącą z 1957 roku polichromię Ludwika Maciąga.

Reklama

Prace konserwatorskie będą kontynuowane w przyszłym roku. Na renowację czekają jeszcze boczne ołtarze i dach świątyni. Główna część prac potrwa co najmniej do przyszłego roku.

Fot. Pracownia Konserwatorsko-Artystyczna Marty Frankiewicz w Toruniu

* Artykuł sfinansowany ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego