Dwór w Rościszewie. Historia tego miejsca wciąż się pisze

Teresa Radwańska-Justyńska Tygodnik Płocki

18/06/2025 18:00

Zabytki regionu płockiego, Dwór Rościszewie Historia miejsca wciąż pisze - zdjęcie, fotografia

Spis treści

Chopin w Rościszewie
Cenny Zabytek Mazowsza
Pamięci wielkiego kompozytora

Zlokalizowany w centrum Rościszewa XVIII-wieczny dwór to najbardziej rozpoznawalny budynek na terenie gminy. Na odzyskanie swojego dawnego blasku czekał wiele lat, by dziś znów zachwycać swoim pięknem. Po gruntownej rewitalizacji budynek jest jedną z perełek na mazowieckim szlaku zabytków. A także, podobnie jak dawniej, centrum życia kulturalnego, gospodarczego i społecznego gminy.

Historia tego miejsca to piękna opowieść o tym, jak można ocalić przeszłość, nadać jej nowe znaczenie i sprawić, by znów stała się częścią codziennego życia mieszkańców. Obecnie budynek dworu jest siedzibą Urzędu Gminy Rościszewo, który dba o to, by zabytek łączył swoją historyczną wartość z nowoczesną funkcją publiczną i służył mieszkańcom.

Historia rościszewskiego dworu zaczyna się od osoby generała wojsk polskich Benedykta Jeżewskiego.

– Dwór w Rościszewie, położony w samym centrum miejscowości, to XVIII-wieczna budowla, której wzniesienie przypisuje się generałowi wojsk polskich Benedyktowi Jeżewskiemu. Wcześniej posiadłość należała do zasłużonego dla regionu rodu Rościszewskich herbu Prawdzic – jednej z najstarszych rodzin szlacheckich Mazowsza. Zespół dworsko-parkowy, obejmujący również dwie oficyny, zabytkowy spichlerz oraz historyczny sad, przez wieki pełnił funkcję nie tylko siedziby rodowej, ale i centrum lokalnego życia społecznego, kulturalnego i gospodarczego – przybliża historię zabytkowego obiektu Jan Sugajski, wójt gminy Rościszewo.

Reklama

Chopin w Rościszewie

W historii dworu szczególne miejsce zajmuje postać jednego z najwybitniejszych polskich kompozytorów i pianistów – Fryderyka Chopina. W 1827 roku, jako siedemnastolatek, podróżował przez Prusy Wschodnie razem z przyjacielem, hrabią Zboińskim. Jednym z przystanków na tej trasie było właśnie Rościszewo, co potwierdza list, który Chopin wysłał do rodziców i sióstr:

„Dziś więc w Płocku, jutro w Rościszewie, po pojutrze w Kikole, parę dni w Turznie, parę dni w Kozłowie i moment w Gdańsku i na powrót […]”.

Reklama

– Według lokalnych przekazów w czasie tego krótkiego pobytu Chopin uczestniczył w niedzielnej mszy świętej odprawionej w kościele parafialnym pw. Opieki św. Józefa – barokowej świątyni z lat 1779–1781, ufundowanej przez samego Jeżewskiego, zachowanej do dziś w niemal niezmienionej formie. Choć była to jedynie krótka wizyta, odcisnęła trwały ślad w pamięci lokalnej społeczności i została z czasem wpleciona w tożsamość miejsca – opowiada o wątku związanym z wizytą kompozytora w Rościszewie Anna Wojnowska – inspektor w Referacie Rolnictwa, Rozwoju, Gospodarki Komunalnej i Budownictwa Urzędu Gminy w Rościszewie.

Reklama

Ten historyczny wątek jest pielęgnowany i stanowi ważny element wydarzeń kulturalnych, edukacyjnych oraz przestrzeni symbolicznej dworu – który pozostaje świadkiem historii i punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń.

Cenny Zabytek Mazowsza

Przełom XX i XXI nie był dobrym czasem dla zabytkowego dworu. Jak informuje UG w Rościszewie, był to czas, kiedy dwór rzeczywiście był w bardzo złym stanie technicznym. Zniszczone elewacje, zagrzybione ściany, zabite dyktą okna – to obraz, który pamięta wielu mieszkańców. Przez lata mieściły się w nim różne instytucje: przedszkole, bank, spółdzielnia, ale brak opieki doprowadził niemal do jego całkowitego zniszczenia. Punkt zwrotny przyniosła dopiero rozpoczęta w 2006 roku z inicjatywy władz gminy i Jana Sugajskiego rewitalizacja.

Reklama

– Ten dwór to nasza duma. Gdy obejmowałem urząd, budynek był cieniem swojej świetności – zamknięty, wilgotny, nieprzyjazny. Ale wiedzieliśmy, że nie możemy pozwolić na jego upadek. Każda cegła to kawałek historii – nie tylko Rościszewa, ale całego regionu. Dzięki pracy wielu ludzi, wsparciu mieszkańców i instytucji zewnętrznych udało się coś wyjątkowego – nie tylko odnowiliśmy budynek, ale i przywróciliśmy mu funkcję społeczną. Dziś mieści się tu Urząd Gminy, a także Izba Pamięci Fryderyka Chopina. Odbywają się tu koncerty, sesje Rady Gminy, spotkania mieszkańców. Obok mamy park, sad, odnowione alejki i scenę plenerową, którą wybudowaliśmy, by uświetniać nasze wydarzenia – dożynki, święta narodowe, koncerty. To miejsce żyje. I właśnie o to chodziło – żeby historia była obecna w codzienności.

Reklama

Dzięki pozyskanym środkom zewnętrznym – w tym z Samorządu Województwa Mazowieckiego – przeprowadzono kompleksowy remont. Osuszono fundamenty, odbudowano ściany, odnowiono dach, wykonano prace konstrukcyjne i stolarskie, przywrócono zabytkowy charakter wnętrz i elewacji. Uroczyste otwarcie odbyło się 10 listopada 2007 roku z udziałem mieszkańców, samorządowców, duchownych i potomka rodu Rościszewskich.

Kolejne prace konserwatorskie przeprowadzono w 2021 roku. Było to możliwe dzięki środkom pozyskanym w ramach programu „Mazowsze dla zabytków”. Wykonano tynki renowacyjne i okładziny architektoniczne z zachowaniem oryginalnej kolorystyki. Prace prowadzono w okresie od 31 maja do 31 grudnia 2021 r. Całkowity koszt prac wyniósł 138 888 zł. A efekt był tak zadowalający, że zaowocował przyznaniem obiektowi prestiżowego wyróżnienia – certyfikatu „Cenny Zabytek Mazowsza”.

Reklama

Z takiego obrotu sprawy bardzo cieszyli się mieszkańcy doskonale pamiętający to, jak dwór wyglądał przed renowacją. Pan Stanisław, mieszkaniec Rościszewa od ponad sześćdziesięciu lat, tak wspomina dwór z dzieciństwa:

„Pamiętam ten dwór jeszcze z dawnych czasów – trochę straszny, trochę tajemniczy. Gdy byłem chłopcem, chodziłem obok z kolegami i zastanawiałem się, co tam było kiedyś. Potem przez lata popadał w ruinę – zacieki, pleśń, rozwalone drzwi. Smutno było patrzeć. Aż tu nagle ruszyła wielka zmiana”.

Reklama

Pamięci wielkiego kompozytora

Dziś w odnowionym dworze mieści się siedziba Urzędu Gminy, jest tu oczywiście Izba Pamięci Fryderyka Chopina. gdzie prezentowane są: publikacje i materiały historyczne, obrazy i grafiki inspirowane twórczością kompozytora, rzeźby wykonane przez artystów podczas pleneru rzeźbiarsko-malarskiego.

W parku znajdują się drewniane rzeźby przedstawiające powitanie Chopina przez rodzinę Rościszewskich – to symboliczne połączenie historii, sztuki i gościnności.

Na terenie zespołu powstała również scena plenerowa, która stała się centrum życia kulturalnego. To tu odbywają koncerty, festyny, dożynki, wydarzenia patriotyczne. Pamięć o wielkim kompozytorze cały czas trwa i jest w szczególny sposób pielęgnowania.

Reklama

– W 2027 roku przypada 200-lecie wizyty Fryderyka Chopina w Rościszewie. Z tej okazji planowana jest organizacja dużego pleneru malarskiego, koncertów oraz wydarzeń upamiętniających ten wyjątkowy epizod z życia kompozytora. Gmina Rościszewo planuje zaprosić artystów, uczniów i instytucje kultury z całego Mazowsza, by wspólnie oddać hołd pamięci Chopina i promować lokalne dziedzictwo – słyszymy w Urzędzie Gminy Rościszewo o planach uhonorowania Fryderyka Chopina.

Gości odwiedzających Rościszewo może zauroczyć nie tylko piękna budowla zabytkowego dworu i całego parkowego otoczenia. Bo – jak mówią mieszkańcy – Rościszewo to nie tylko miejsce historyczne, to także wyjątkowa przestrzeń przyrodnicza. Dolina Skrwy Prawej, otaczające pola, łąki i lasy, dawny młyn i stawy, to wszystko tworzy mozaikę dziedzictwa naturalnego i kulturowego. Warto przypomnieć, że już w XIV wieku istniała tu parafia, założona z fundacji wojewody płockiego Dadźboga herbu Junosza.

Reklama

– Dziś Rościszewo z dumą łączy przeszłość i przyszłość – pokazując, że nawet najbardziej zaniedbane dziedzictwo można przywrócić do życia i uczynić z niego fundament wspólnoty – mówi Jan Sugajski.

Fot. Urząd Gminy w Rościszewie

* Artykuł sfinansowany ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego