Wambierzyce

Na dobre zanurzyliśmy się w Wielkim Poście. W piątkowe wieczory w bardziej pełnych, bądź bardziej pustych kościołach odbywają się Drogi Krzyżowe. Śledzimy wzrokiem kolejne ich stacje i nie wyobrażamy sobie, że do krzyża może być przybita kobieta. Nie wyobrażamy, aż do chwili nim nie dotrzemy do 57 stacji Drogi Krzyżowej w Wambierzycach, gdzie na południowej stronie Kaplicy Serca Jezusowego widnieje przedstawienie ukrzyżowanej niewiasty. Jest nią św. Wilgefortis. Jedna ze starszych tradycji mówi, że święta była córką króla luzytańskiego (dzisiejsza Portugalia i zachodnia część Hiszpanii). Ojciec chciał, aby poślubiła pogańskiego króla Sycylii. Kiedy odmówiła rozgniewany kazał ją ukrzyżować. Poza tym, dodatkowo zabronił komukolwiek się do niej zbliżać. Nic o tym nie wiedział pewien pastuszek, który przepędzał tamtędy kozy. Gdy usłyszał błagania królewny o wodę, nie mając w czym ją przynieść posłużył się jej pantofelkiem. Dlatego to wizerunek świętej ma zsunięty bucik z jednej stopy. Dzisiejsza Portugalia w 90 proc. jest katolicka i w swej tradycji ma szczególne upodobanie do celebrowania Męki Pańskiej. W Wielkim Tygodniu organizowane są tam liczne procesje. Natomiast sam poranek Wielkanocny nie jest już tak uroczysty jak w Polsce. Niemniej i oni mają swój świąteczny specjał. Jest nim drożdżowe ciasto folar, wypełnione słodkim, albo słonym nadzieniem. Nasze święta wymagają, aby na stołach pojawiło się mięsa, stąd poniższa mięsna propozycja (z resztek zaś zawsze możemy zrobić folar).

Wieprzowina w białym winie po portugalsku
Skład:

1,2 kg wieprzowiny (np. szynka, polędwica, karkówka);
200 ml białego wytrawnego wina;
6 łyżek octu winnego;
2 ząbki czosnku;
2 listki laurowe;
6 goździków;
1 łyżeczka cząbru;
1 łyżeczka majeranku;
1/2 łyżeczki czarnego pieprzu;
sól;
5 łyżek oliwy (może ją zastąpić olej słonecznikowy).

Wykonanie:
W moździerzu dokładnie rozgniatamy goździki. Przez praskę przeciskamy czosnek. Opłukaną i osuszoną wieprzowinę nacieramy solą i wszystkimi pozostałymi przyprawami. Przekładamy ją do miski i zalewamy mieszaniną octu z oliwą. W tej marynacie pozostawiamy mięso przez kilka godzin w chłodnym miejscu (możemy nawet na całą noc). Następnie przekładamy mięso do foliowego rękawa do pieczenia, ostrożnie przelewamy tam też marynatę (po upieczeniu mięsa będzie z niej wyśmienity sos). Następnie przekładamy mięso do piekarnika rozgrzanego do 180 st. C. Całość pieczemy ok. 90 minut (jeśli są to polędwiczki to wystarczy godzina). Jeśli chcemy, aby nasza pieczeń była przyrumieniona, to pod koniec pieczenia należy delikatnie rozciąć folię, wówczas mięso przyrumieni się z wierzchu. Tak przygotowane mięso nie tylko możemy podawać jako pieczyste na obiad, ale również na zimno wraz z sosem chrzanowym.


Jednakowoż istnieje mniej romantyczne wytłumaczenie ukrzyżowanej kobiety. Otóż w początkach chrześcijaństwa, ale i później, Chrystusa przedstawiano wiszącego na krzyżu w długich szatach, gdyż ukazanie nagiej postaci uchodziło za poniżające. W wyniku pomyłki prostego wiejskiego ludu powstało wyobrażenie ukrzyżowanej kobiety (do której dorobiono nieco później legendę). Luzytańska legenda dotarła w XVII wieku za Sudety, stąd możliwość spotkania wyobrażenia tej świętej, w przydrożnych kapliczkach, czy kościołach Dolnego Śląska i Małopolski. Niekiedy ta święta ma jeszcze brodę, ale to już zupełnie inna historia.
Tekst i stylizacja Izabela Chudzyńska
fot. Piotr Chudzyński