Themerson i język

Koniec września będzie w Płocku należał do Stefana Themersona. Druga edycja Transgranicznego Festiwalu Sztuk „SkArPa” odbywa się pod hasłem „Themerson i język”. W programie m.in.: głośne czytanie tekstów autora „Wyspy Hobsona”, działania animacyjne w przestrzeni miejskiej, „młodzieżowy panel naukowy” w LO im. Wł. Jagiełły, premiera teatralna.
Nazwa Festiwalu utworzona została z trzech słów: Spotkania- Artyści- Płock. Odnosi się również do geograficznego usytuowania Płocka na wiślanej skarpie. Festiwal jest poświęcony słynnemu płocczaninowi, awangardowemu artyście interdyscyplinarnemu Stefanowi Themersonowi. Themerson pisał, fotografował, tworzył filmy, konstruował. Zanim do Płocka trafiły pierwsze seryjnie produkowane radioodbiorniki, w jednym z domów stało już takie, własnoręcznie skonstruowane urządzenie. Dom należał do Themersonów, a autorem urządzenia był Stefan. Choć absolwent Jagiellonki udał się do Warszawy studiować fizykę, to w rezultacie „skończył” jako artysta. W latach 1930-1937 realizował wraz z żoną, Franciszką Themerson filmy awangardowe, poprzedzone eksperymentami w zakresie fotografii i filmu. Wspólnie założyli Spółdzielnię Filmową wydawali pismo „f.a.” (film artystyczny) i książki dla dzieci. W roku 1948 powołali niezależną oficynę wydawniczą Gaberbocchus Press, która publikowała „bestlookery” – książki o niezwykłej szacie graficznej. Wśród książek opublikowanych przez Themersonów znajduje się m.in. pierwsze angielskie wydanie „Króla Ubu” Alfreda Jarry, dzieła Raymonda Queneau, C.D. Grabbe, Pol-Divčsa, Camille Renault, Stevie Smitha, Kurta Schwittersa, Apollinaire’a, Bertranda Russella i Stefana Themersona, wiele z ilustracjami Franciszki. Przy Gaberbocchus Press działał Common Room, miejsce regularnych spotkań artystów, naukowców, intelektualistów, gdzie odbywały się odczyty, prezentacje utworów literackich, koncerty, wystawy, dyskusje. Stefan Themerson oddawał się eksperymentom w zakresie typografii, co znalazło odbicie w stworzonej przez niego poezji semantycznej, stawiającej sobie za cel powrót do źródłowych znaczeń słów.
W Festiwalu „SkArPa” biorą udział różne placówki kultury (Książnica Płocka, Płocka Galeria Sztuki, Młodzieżowy Dom Kultury, Nove Kino Przedwiośnie, Stowarzyszenie Teatr Per Se) i różni artyści. – Chcemy, aby od tego roku każda edycja Festiwalu miała swój temat przewodni. W tym roku, zgodnie z sugestią pani Jasi Reichardt, będzie to: „Themerson i język” – wyjaśnia Radosław Łabarzewski, p.o. dyrektora POKiS-u. – Udało nam się porozumieć z Wiktorią Szymańską i Erickiem Van Zuylenem, którzy pokażą na SkArPie swoje filmy. Małgorzata Sady obiecała nam wykład o poezji semantycznej oraz warsztaty na themersonowskim stole trickowym – dodaje.
Wśród zaproszonych na tegoroczną edycję gości są artyści młodego pokolenia, których twórczość wychodzi poza jedną dziedzinę sztuki: Wojtek Bąkowski z zespołem NIWEA i IXI COLOR – twórca ubrań art. Teatr płocki przygotowuje premierę – „Przygody Pędrka Wyrzutka”, w reżyserii Piotra B. Jędrzejczaka. W LO im. Wł. Jagiełły odbędzie się sesja młodzieżowa, z udziałem autorów, filmowców, krytyków sztuki. Premierę wydawniczą będzie miała książka Themeresonów „Faktor T” – wydana wspólnie przez Płocki Ośrodek Kultury i Sztuki oraz Gabberbocchus Polska i specjalny numer „Gościńca Sztuki”. Na Tumskiej i Starym Rynku zobaczymy wizualizacje. Festiwal zakończy rejs statkiem do Kępy Ośnickiej i nadanie jej literackiej nazwy „Wyspa Hobsona”.
Transgraniczny Festiwal Sztuk im. S. Themersona „SkArPa” odbędzie się w dniach 28 września – 1 października.
(lesz)