Sankcja kredytu darmowego

Osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej są przez prawo szczególnie traktowane relacjach z przedsiębiorcami. Do kategorii tej należą także kredytodawcy, czyli banki i kasy oszczędnościowo-kredytowe. Co ważne, efektywna ochrona praw konsumentów ma umocowanie nie tylko w przepisach prawa polskiego, ale również unijnego.

Niewspółmierność świadczeń pożyczkobiorcy w stosunku do wysokości otrzymanej pożyczki nasuwa wątpliwości co do zgodności z prawem tak skonstruowanych umów. Okoliczność ta jest szczególnie istotna dla osób, które na skutek przekredytowania stały się niewypłacalne i rozważają ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Przed złożeniem wniosku o upadłość warto przeanalizować zawarte umowy i rozważyć podjęcie walki z wysokością zadłużenia. Może się okazać, że upadłość nie będzie konieczna. Jednym z narzędzi obrony dłużnika jest zastosowanie sankcji kredytu darmowego.

Zdefiniowana w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim sankcja kredytu darmowego (SKD) pełni funkcję prewencyjną i ochronną. Z jednej strony zmusza kredytodawców do przestrzegania przepisów prawa, pozbawiając ich potencjalnych przychodów z kredytu konsumenckiego w przypadku naruszenia określonych obowiązków. Z drugiej strony ochrona ta zapewnia konsumentom skuteczne środki do egzekwowania swoich praw. W wyniku zastosowania sankcji zobowiązanie kredytowe staje się wolne od odsetek oraz innych typowych opłat bankowych. Jest to alternatywa dla tradycyjnej sankcji unieważnienia umowy, która w pewnych sytuacjach mogłaby niekorzystnie wpłynąć na konsumenta.

Sankcja ta powoduje, że kredytodawca traci możliwość uzyskania przychodów z umowy kredytowej, w tym odsetek, opłat, prowizji, składek i innych kosztów. W przypadku powołania się na SKD, kredytobiorca musi zwrócić tylko wykorzystaną kwotę kredytu, z pewnymi wyjątkami. Sankcja obejmuje wszystkie przychody związane z kredytem konsumenckim.

[paywall]

Sankcja darmowego kredytu dotyczy wyłącznie kredytów konsumenckich, co wymaga odwołania się do ustawy regulującej te zobowiązania. Zgodnie z art. 3 ustawy o kredycie konsumenckim:

1.  Przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi.

1a.  Przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się także umowę o kredyt niezabezpieczony hipoteką, który jest przeznaczony na remont domu albo lokalu mieszkalnego, w tym w wysokości większej niż wysokość określona w ust. 1.

Ustawa stawia instytucjom kredytowym i pożyczkowym wiele wymogów dotyczących zawieranych umów. Sankcja kredytu darmowego może być zastosowana między innymi w sytuacji, gdy umowa kredytowa:

• Nie jest zawarta w formie pisemnej.
• Nie zawiera danych pożyczkobiorcy oraz kredytodawcy.
• Nie określa rodzaju, czasu trwania, całkowitej kwoty kredytu, warunków wypłaty, stopy oprocentowania, RRSO ani całkowitej kwoty do zapłaty.

Najczęściej występujące naruszenia stanowiące podstawie do zastosowania przedmiotowej sankcji dotyczą błędnie określonej całkowitej kwoty kredytu oraz zbyt wysokich pozaodsetkowych kosztów kredytu.

Aby skorzystać z sankcji darmowego kredytu, konieczne jest najpierw stwierdzenie naruszenia przez kredytodawcę przepisów, będącego rezultatem jego działań. Kredytobiorca ma obowiązek wykazać, że bank nie dopełnił obowiązków określonych w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Następnie klient powinien złożyć kredytodawcy pisemne oświadczenie o naruszeniu obowiązków, które podlegają sankcji darmowego kredytu. Co istotne, wskazane oświadczenie kredytobiorca będzie miał prawo złożyć w okresie 1 roku od dnia wykonania umowy, aby móc skorzystać z sankcji darmowego kredytu. Termin ten nie podlega przy tym przywróceniu.

Skutki stosowania sankcji kredytu darmowego są uzależnione od etapu wykonania umowy. Jeśli kredyt został spłacony w całości – instytucja finansowa będzie musiała zwrócić nienależnie pobrane kwoty, czyli nadwyżkę wpłat ponad pożyczony kapitał. Jeśli natomiast jesteś kredyt jest nadal spłacany, od kwoty kapitału, który należy zwrócić, odjęta będzie suma dotychczasowych wpłat. Różnica to wysokość kapitału, która pozostanie jeszcze do spłaty. Pozostałą do spłaty kwotę, zgodnie z ustawą, można rozłożyć na nieoprocentowane raty nawet do 60 miesięcy, jeśli kwota kredytu wynosiła do 80 tys. zł lub 120 m-cy, jeśli kredyt był powyżej 80 tys. zł.

radca prawny Karol Olkuski
pl. Stary Rynek 2 lok 1B, Płock
www.olkuski.legal
kancelaria@olkuski.legal