Rozwód a wakacje z dzieckiem

Organizacja wakacji po rozwodzie

W praktyce kontakty wakacyjne bywają regulowane w wyrokach rozwodowych lub postanowieniach sądu opiekuńczego. Typowym rozwiązaniem jest naprzemienne spędzanie wakacji – np. w systemie „pierwsza połowa lipca u ojca, druga połowa u matki, sierpień w odwrotnej kolejności w kolejnym roku”. W przypadku braku odrębnych uregulowań każdy rodzic może organizować wypoczynek dziecka w ramach przysługujących mu terminów kontaktów.

Jeśli sąd nie określił sposobu wykonywania kontaktów, a jeden z rodziców – mimo wielokrotnych prób – nie może uzgodnić z drugim warunków wakacyjnego pobytu, może wnieść wniosek o ich sądowe uregulowanie (na podstawie art. 113¹ § 1 KRiO). Orzeczenie sądu może obejmować konkretny harmonogram wakacyjny, miejsca, czas trwania pobytu oraz sposób przekazania dziecka.

Władza rodzicielska a decyzje wakacyjne

Zgodnie z art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, o istotnych sprawach dziecka rodzice decydują wspólnie. Do kategorii spraw istotnych zalicza się przede wszystkim decyzje dotyczące edukacji, leczenia, zmiany miejsca pobytu czy wyjazdów zagranicznych. Wakacyjny wyjazd dziecka – w szczególności dłuższy pobyt poza miejscem zamieszkania lub wyjazd poza granice kraju – również może zostać uznany za sprawę istotną.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej całkowicie wyłącza prawo do współdecydowania o sprawach dziecka, w tym o wyjazdach krajowych i zagranicznych. W takiej sytuacji zgoda tego rodzica nie jest wymagana. W przypadku ograniczenia władzy do określonego zakresu – np. do współdecydowania jedynie o leczeniu lub edukacji – możliwość ingerencji w organizację wakacji zależy od treści orzeczenia sądu. W razie wątpliwości decyzja należy do sądu opiekuńczego.

W orzecznictwie przyjmuje się, że nawet rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej może mieć utrzymane prawo do kontaktu z dzieckiem, co może skutkować przyznaniem mu uprawnienia do zorganizowania pobytu wakacyjnego, o ile nie zagraża to dobru dziecka.

Jeżeli między rodzicami dochodzi do sporu co do wakacyjnych planów, a nie uda się osiągnąć porozumienia, każdy z nich może wystąpić do sądu opiekuńczego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu na podstawie art. 97 § 2 zd. 2 KRiO. Sąd w takim przypadku oceni, co leży w najlepiej pojętym interesie dziecka, a nie w interesie któregoś z rodziców.

Wyjazd mimo braku zgody drugiego opiekuna na wyjazd zagraniczny może skutkować nie tylko powstaniem sporu sądowego, ale również konsekwencjami karnymi. Zgodnie z art. 211 kodeksu karnego, kto wbrew woli osoby uprawnionej do opieki nad dzieckiem uprowadza je lub zatrzymuje, podlega nawet karze pozbawienia wolności. W praktyce przepis ten bywa stosowany ostrożnie, ale nie można wykluczyć jego użycia, zwłaszcza gdy wyjazd odbywa się wbrew wyraźnemu sprzeciwowi drugiego rodzica lub bez jego wiedzy.

W przypadku wyjazdów zagranicznych warto dysponować nie tylko zgodą drugiego rodzica, ale również przetłumaczoną na język angielski (lub urzędowy język kraju docelowego) zgodą na wyjazd, a w niektórych sytuacjach także notarialnym poświadczeniem podpisu. Coraz częściej funkcjonariusze Straży Granicznej lub funkcjonariusze policji w krajach Unii Europejskiej domagają się okazania takiej zgody, zwłaszcza w sytuacjach, gdy dziecko podróżuje tylko z jednym rodzicem.

Planowanie wypoczynku dziecka po rozwodzie wymaga nie tylko dobrej woli i porozumienia pomiędzy rodzicami, ale także unikania sytuacji generujących ryzyko sporu. Dobrze udokumentowane porozumienie rodziców lub orzeczenie regulujące kontakty zabezpieczą interesy dziecka i oszczędzą rodzicom niepotrzebnego stresu.

r.pr. Karol Olkuski
pl. Stary Rynek 2 lok 1B
kancelaria@olkuski.legal