Rozbudowa ośrodka w Zalesiu

W Gostyninie - Zalesiu rozpoczęły się prace związane z budową nowego budynku Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym. Rozbudowa planowana była od dawna. W obecnym obiekcie, planowanym pierwotnie dla 60 osób, przebywa 86 pacjentów. W czerwcu tego roku w ośrodku doszło do strajku głodowego mieszkańców.

Krajowy Ośrodek Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w Gostyninie (również pod nazwą Regionalny Ośrodek Psychiatrii Sądowej), jest placówką leczniczą typu zamkniętego. Przedmiotem jej działalności jest szeroko pojęta psychiatria sądowa oraz terapia osób z zaburzeniami mogącymi powodować wysokie prawdopodobieństwo popełnienia czynu zabronionego zagrażającego życiu, zdrowiu lub wolności seksualnej innych osób. Podstawą działania ośrodka jest m.in. Ustawa z dnia 22 listopada 2013 roku (tzw. ustawa o bestiach).
Ustawa ta umożliwia, na mocy decyzji sądu cywilnego, zastosowanie – na wniosek dyrektora zakładu karnego – wobec takiej osoby, już po odbyciu przez nią kary więzienia, nadzoru prewencyjnego lub leczenia w specjalnym ośrodku zamkniętym. Decyzja sądu o umieszczeniu w ośrodku jest bezterminowa; dana osoba może co pół roku składać do sądu wniosek o zbadanie, czy izolacja jest nadal konieczna. Ośrodek funkcjonuje jako podmiot leczniczy podlegający ministrowi zdrowia, a umieszczone tam osoby są poddawane terapii zaburzeń osobowości i preferencji seksualnych.

Najpierw był Trynkiewicz
Ośrodek w Gostyninie działa od 2014 r. Trafiają tam sprawcy najpoważniejszych przestępstw, którzy odbyli karę więzienia, ale w opinii dyrektorów placówek powinni być nadal izolowani, bo z powodu preferencji seksualnych lub zaburzeń osobowości mogą popełniać kolejne przestępstwa. O umieszczeniu w Gostyninie decyduje sąd na podstawie opinii biegłych.
Pierwszym pacjentem był Mariusz Trynkiewicz – pedofil i zabójca czterech chłopców. W Gostyninie zamknięto też seryjnego mordercę Leszka Pękalskiego czy pedofila i mordercę Henryka Kukułę. Wśród osadzonych są też osoby, które wyszły na wolność i zdążyły założyć rodziny, a później uznano, że jednak na wolności są niebezpieczne.
W ośrodku, w którym mają być izolowani najgroźniejsi przestępcy, przebywa obecnie 86 osób, chociaż maksymalna liczba miejsc wynosi 60. Osadzeni mieszkają nawet w kilkuosobowych pokojach. Odsiedzieli już swoje wyroki, ale nie mogą normalnie funkcjonować w społeczeństwie. Eksperci zajmujący się monitorowaniem sytuacji w ośrodku, z biura Rzecznika Praw Obywatelskich, od lat alarmują, że ośrodek jest przepełniony. Sytuacja w ośrodku pogarsza się z miesiąca na miesiąc, frustracja mieszkańców i pracowników ośrodka rośnie.
Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że procedura stosowania trybu cywilno-prawnego i postępowania zabezpieczającego do pozbawiania ludzi wolności, budzi wątpliwości prawne. Ten aspekt rozpatruje Sąd Najwyższy. Są także chorzy psychicznie, których miejsce jest w szpitalu psychiatrycznym, a ośrodek nim nie jest. Dotyczy to m.in. jedynej kobiety osadzonej w Gostyninie. Jej sprawa trafiła do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Głodówka w ramach protestu
W czerwcu doszło do strajku głodowego podopiecznych KOZZD, którzy w ten sposób chcieli zwrócić uwagę opinii publicznej na ich problemy. Twierdzili, że nie są żadnymi „bestiami”, a znaczna część miała „odsiadki” w zakładach karnych z niewielkimi wyrokami. Do Gostynina trafili, ponieważ rozpoznano u nich zaburzenia o charakterze dyssocjalnym. Prosili o przekazanie wiadomości opinii publicznej, iż ośrodek w Gostyninie to nie zakład karny, lecz placówka podlegająca Ministerstwu Zdrowia, które ocenia, że z uwagi znacznego przekroczenia liczby osób umieszczanych w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym, konieczne jest wskazanie innego zakładu psychiatrycznego, w którym będzie wykonywana obserwacja. Znaczne przekroczenie liczby osób umieszczanych w ośrodku uniemożliwia właściwe prowadzenie obserwacji psychiatrycznej i może negatywnie wpływać na proces terapeutyczny pacjentów.
Budowa nowego budynku stała się więc nieodzowna. W nowym obiekcie, zaprojektowanym przez pracownię Schuessler-Plan Inżynierzy sp. z o.o., będzie miejsce na 60 łóżek. Budowa trochę potrwa - termin zakończenia robót zaplanowano na koniec grudnia 2023 r. – Ministerstwo Zdrowia, uwzględniając prawidłowość funkcjonowania Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym i realizacji jego zadań oraz mając na uwadze zgłaszane postulaty, przygotowało projekt zmian w ustawie z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi, stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób. Projekt nowelizacji tej ustawy został skierowany do Ministerstwa Sprawiedliwości i obejmuje regulacje dotyczące m.in. zmiany artykułu w zakresie maksymalnych limitów środków finansowych przeznaczonych na ośrodek, tak aby zabezpieczyć środki na przeprowadzenie 3-letniej inwestycji związanej z jego rozbudową. Okres jej realizacji, po zmianach, zaplanowany jest na lata 2020-2023 – przekazała Justyna Maletka z Biura Komunikacji Ministerstwa Zdrowia.
Jeżeli ten plan zostanie zrealizowany, za 3 lata poprawią się warunki życia w KOZZD w Gostyninie – Zalesiu.

(eg)
fot. Gostynin24.pl