50-lecie utworzenia Sądu Wojewódzkiego w Płocku [ZDJĘCIA]

Odbyły się uroczyste obchody z okazji 50. rocznicy utworzenia Sądu Wojewódzkiego w Płocku. Wzięli w nich udział parlamentarzyści, przedstawiciele władz miasta, władz sądownictwa, adwokaci, kuratorzy, przedstawiciele, uczelni wyższych, instytucji współpracujących z płockim sądem oraz pracownicy sądu.

Historia sądownictwa jest znacznie dłuższa

Utworzenie Sądu Wojewódzkiego w połowie lat 70. ubiegłego wieku miało związek z ówczesną reformą administracyjną kraju i powstaniem województwa płockiego. Już wtedy mieścił się w gmachu przy placu Narutowicza. Dzielił go jednak z Sądem Rejonowym, a w prawym skrzydle obiektu mieściła się jeszcze szkoła. Na początku w Sądzie Wojewódzkim pracowało 12 sędziów, 15 pracowników administracyjnych oraz dwóch pracowników obsługi technicznej. Dzisiejszy Sąd Okręgowy, który został utworzony w wyniku kolejnej reformy administracyjnej, tym razem z końca lat dziewięćdziesiątych XX wieku, zajmuje cały obiekt przy placu Narutowicza, powszechnie nazywany Pałacem Biskupim. Pracuje w nim ponad 200 osób.

W 1975 roku pierwszym prezesem ówczesnego Sądu Wojewódzkiego została sędzia Danuta Sandomierska, która wcześniej była prezesem Sądu Powiatowego. Przez dwa tygodnie była jedynym sędzią, w kolejnych tygodniach dołączali kolejni. Już 11 lipca 1975 roku odbyły się pierwsze sesje w wydziałach cywilnym i karnym.

Jednak historia sądownictwa, ale też obecnej siedziby Sądu Okręgowego w Płocku jest znacznie starsza. Żeby sięgnąć jej początków, należy cofnąć się do połowy XII wieku, kiedy to z fundacji Dobiechny Wojsławowej powstała kanonia. W XIV wieku zapadła decyzja o budowie domu dla biskupa. Resztki tej (prawdopodobnie jednej z pierwszych murowanych) budowli mogą się znajdować gdzieś pod sądem, przy placu Narutowicza.

W 1600 r. biskup Wojciech Baranowski rozpoczął budowę nowego pałacu z frontem na Rynek Kanoniczny (dzisiejszy pl. Narutowicza) i ogrodem z winnicą na stokach skarpy. Pałac składał się z trzech budynków. Przez lata wielokrotnie przechodził renowacje. Biskupi w nim nie mieszkali, więc kiedy tylko przez Płock przechodziły jakieś wojska, zajmowały pałac. Pod koniec XVII w. pałac zaczął po raz kolejny odnawiać biskup Hieronim Szeptycki. Budynek został właściwie wzniesiony na nowo. Prace dokończył i wnętrza urządził biskup Jerzy Michał Poniatowski, najmłodszy brat Stanisława Augusta Poniatowskiego. Dzięki ich staraniom powstał murowany, piętrowy pałac o dwóch fasadach, otoczony oficynami i stajniami, kryty dachówką, o drewnianych podłogach układanych w szachownicę, z oknami w dębowych ramach i masą obitych w skórę mebli.

W latach zaborów zabudowania pałacowe dzieliły różny losy: w 1799 r. stajnie i wozownie zajęto na składy zboża, w 1809 r. funkcjonował tu lazaret wojskowy i piekarnia, trzy lata później koszary i szpital. W 1866 r. Pałac Biskupi został skonfiskowany przez władze carskie. Po 1879 r. obiekt został rozbudowany i przeznaczony na sądy i hipotekę. W 1880 r. w czasie rozbudowy zmieniono wygląd budynku. Powstał duży gmach z dobudowanymi skrzydłami w stronę Rynku Kanonicznego dla sądu okręgowego, hipoteki i izby skarbowej. W 1890 r. w głównej sali sądowej zawieszono żyrandol z brązu o średnicy 4 m na 240 świec, który został zrabowany przez Niemców w czasie drugiej wojny światowej. W latach 20. XX wieku elewacje budynku ozdobione zostały jońskimi pilastrami, które nadały budynkowi klasycystyczny charakter, harmonizujący z pozostałą zabudową placu.

Sądownictwo w Płocku

W 1821 roku biskup Adam Prażmowski wynajął Pałac Biskupi Pankracemu Jaroszewskiemu z przeznaczeniem na cele sądowe. W 824 funkcjonowanie rozpoczął Trybunał Cywilny i Sąd Kryminalny W roku 1876 carskie władze wojskowe utworzyły w Płocku Sąd Okręgowy. W 1881 roku rozbudową gmachu przy obecnym pl. Narutowicza zajął się gubernator rosyjski Sergiusz Tołstoj, który przyczynił się też do rozwoju parków oraz sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w naszym mieście.

Już w 1917 roku – jeszcze pod zaborem pruskim – został otworzony Sąd Okręgowy, którego prezesem został Jan Święcicki – funkcję tę pełnił do 1923 roku. Kolejnymi prezesami byli: Kazimierz Dyakowski (1923 – 1929), Aleksander Wilczyński (1930 – 1931), Witold Krzętowski (1931 – 1935), Kazimierz Guszkowski (1935 – 1938), Czesław Łuński (1939). Działalność sądu przerwał wybuch drugiej wojny światowej. W czasie jej trwania śmierć z rąk rosyjskich i niemieckich okupantów poniosło 8 sędziów, 6 pracowników i 2 aplikantów Sądu Okręgowego w Płocku.

Po wojnie SO wznowił działalność, jednak na początku 1951 roku nastąpiła jego likwidacja.

W 1975 roku został utworzony Sąd Wojewódzki, który w 1998 roku został przekształcony w Sąd Okręgowy.

Od 1975 roku funkcję prezesów Sądu Wojewódzkiego i Okręgowego pełnili: Danuta Sandomierska, Władysław Urbański, Gustaw Szulc, Halina Mieszkowicz, Małgorzata Michalska i Jarosław Pejta. Od 2022 roku prezesem Sądu Okręgowego w Płocku jest sędzia Mariusz Królikowski.

Fot. D. Ossowski