Prawnik radzi

Upadłość
 

Czy jeśli upada firma, to możliwe jest skrócenie okresu wypowiedzenia?    Kinga D.

Tak, wynika to z art. 361 Kodeksu pracy. Stanowi on, że: 
§ 1. Jeżeli wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub umowy o pracę zawartej na czas określony następuje z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo z innych przyczyn niedotyczących pracowników, pracodawca może, w celu wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę, skrócić okres trzymiesięcznego wypowiedzenia, najwyżej jednak do 1 miesiąca. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część okresu wypowiedzenia.
§ 2. Okres, za który przysługuje odszkodowanie, wlicza się pracownikowi pozostającemu w tym okresie bez pracy do okresu zatrudnienia.

Prawo cywilne – konsument

Słyszałem, że w kodeksie cywilnym wytłumaczono kiedy zawierając umowę dana osoba jest konsumentem, a więc jest lepiej chroniona przez prawo niż biznesmen. W takim razie, kto jest konsumentem w takiej sytuacji?    Dominik H.

Stosownie do art. 221 Kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. 
Oznacza to wąskie rozumienie pojęcia konsumenta, zgodnie z tendencją przeważającą w europejskim prawie konsumenckim. W myśl art. 221 KC konsumentem może być tylko osoba fizyczna. Z kręgu konsumentów wykluczone są wszelkie osoby prawne (również „ułomne osoby prawne”), a więc także takie osoby prawne, które w ogóle nie są przedsiębiorcami.
Ograniczono pojęcie konsumenta do stosunków cywilnoprawnych z przedsiębiorcą.
Jeżeli osoba fizyczna nie prowadzi działalności gospodarczej lub zawodowej, rozpoznanie w niej konsumenta jest zadaniem prostym. Inaczej jest, gdy osoba fizyczna, o której przymiot konsumencki chodzi, prowadzi działalność gospodarczą (np. ma wpis do CEiDG) lub zawodową. W myśl art. 221 KC za konsumenta można ją uważać tylko wtedy, gdy dokonuje z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Jeżeli związek, o którym mowa, ma tylko charakter pośredni, dokonującemu czynności prawnej przysługuje przymiot konsumenta.
Oceny dokonuje się na chwilę dokonania czynności prawnej dlatego bez znaczenia jest późniejsze zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej.
W kontekście pytania bardzo ważny jest pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z 13.06.2012 r. (II CSK 515/11) w myśl którego dyrektywa racjonalnego postępowania stron umowy, o której mowa w art. 65 § 2 KC, odnosi się także do konsumenta w rozumieniu art. 221 KC, jako „kontrahenta rozważnego, świadomego i krytycznego, który jest w stanie prawidłowo rozumieć kierowane do niego informacje”. Nie zawsze więc konsument skutecznie może powoływać się np. na swą niewiedzę lub nieostrożność.

Umowa o pracę i wypłata wynagrodzenia
 

Mam trudnego szefa, który co prawda dobrze mi płaci, ale robi to nieregularnie, bo mówi, że w przepisach nie ma mowy o konkretnym dniu do wypłaty. Do tego niekiedy nie tłumaczy mi, jak obliczył wynagrodzenie, chociaż z moich wyliczeń wynika inna wysokość. Nie chcę spierać się z nim, ale chciałbym wiedzieć, czy firma postępuje prawidłowo.   Konrad S.

Nie, to nie jest prawidłowe. W myśl art. 85 Kodeksu pracy:
§ 1. Wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie.
§ 2. Wynagrodzenie za pracę płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego.
§ 3. Jeżeli ustalony dzień wypłaty wynagrodzenia za pracę jest dniem wolnym od pracy, wynagrodzenie wypłaca się w dniu poprzedzającym.
§ 4. Składniki wynagrodzenia za pracę, przysługujące pracownikowi za okresy dłuższe niż jeden miesiąc, wypłaca się z dołu w terminach określonych w przepisach prawa pracy.
§ 5. Pracodawca, na żądanie pracownika, jest obowiązany udostępnić do wglądu dokumenty, na których podstawie zostało obliczone jego wynagrodzenie.

Upadłość - zgłoszenie wierzytelności
 

Prowadzę firmę i mam dłużnika - spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, która nie zapłaciła mi za towar. Na część należności mam już wyrok, a na część nie mam. Czy muszę coś napisać do sądu upadłościowego albo do tego dłużnika w sprawie wierzytelności?    Krzysztof G.

Wierzyciel osobisty upadłego, który chce uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym, powinien zgłosić wyznaczonemu przez sąd upadłościowy syndykowi (a nie jak dotychczas sędziemu-komisarzowi) swoją wierzytelność. 
Dotyczy to zdecydowanej większości wierzycieli, w tym zwykłych kontrahentów. Niektórzy wierzyciele traktowani są w tym względzie inaczej. Pomimo niezgłoszenia wierzytelności przez wierzyciela jego wierzytelność zostanie bowiem uwzględniona na liście wierzytelności z urzędu, jeżeli była zabezpieczona hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym, hipoteką morską lub przez inny wpis w księdze wieczystej lub w rejestrze okrętowym oraz jeżeli wynika ze stosunku pracy. 
Niekiedy wierzyciele nie zgłaszają (bo nie muszą) swych wierzytelności. Przyczyny takich sytuacji są różne, np. nie są zainteresowani uczestniczeniem w postępowaniu bo nie wierzą w to, że cokolwiek odzyskają. Nie blokuje to jednak działań syndyka, np. w zakresie likwidacji masy upadłości.
Zgłoszenia dokonuje się w oznaczonym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości terminie syndykowi, na piśmie w dwóch egzemplarzach. Istnieje ministerialny wzór ułatwiający te czynność. Wierzytelności kwalifikowane są według kategorii (art.342 i nast. PrUp). 
Jeżeli wierzytelność została zgłoszona przez wierzyciela po upływie terminu wyznaczonego do zgłaszania wierzytelności, bez względu na przyczynę opóźnienia, czynności już dokonane w postępowaniu upadłościowym są skuteczne wobec tego wierzyciela, zgłoszenie nie ma wpływu na złożone już plany podziału, a jego uznaną wierzytelność uwzględnia się tylko w planach podziału funduszów masy upadłości sporządzonych po jej uznaniu.
W sytuacji, gdy postanowienie dotyczące wierzytelności zgłoszonej po upływie terminu wyznaczonego do zgłaszania wierzytelności nie zostało wydane albo nie stało się prawomocne do dnia zakończenia lub umorzenia postępowania upadłościowego, postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu. Jeżeli jednak wierzytelność zgłoszono po zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału funduszów masy upadłości, pozostawia się ją bez rozpoznania.
Zgłoszenie wierzytelności przerywa bieg terminu przedawnienia. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu albo umorzeniu postępowania upadłościowego art.239a PrUp).
Jeśli wierzyciel dysponuje wyrokiem jedynie co do części wierzytelności to nie zamyka mu to możliwości zgłoszenia wierzytelności w pozostałym zakresie. Należy jednak przedstawić dowody uzasadniające podstawy do uznania, że i w tej części przysługuje mu należność (np. faktury, umowy, potwierdzenie wydania towaru).

Kodeks spółek handlowych – sprzedaż udziałów w spółce z o.o.
 

Mam udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i chcę je sprzedać, ale nie wiem, czy wystarczy zwykła umowa bez udziału notariusza.     Mariusz T.

Stosownie do art. 180 Ksh: 
§ 1. Zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz jego zastawienie powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.
§ 2. W przypadku spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy, zbycie przez wspólnika udziałów jest możliwe również przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym. Oświadczenia zbywcy i nabywcy opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. 
Proszę pamiętać również o treści art. 182 Ksh: 
§ 1. Zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz zastawienie udziału umowa spółki może uzależnić od zgody spółki albo w inny sposób ograniczyć.
§ 2. Jeżeli zbycie uzależnione jest od zgody spółki, stosuje się przepisy § 3-5, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.
§ 3. Zgody udziela zarząd w formie pisemnej. W przypadku gdy zgody odmówiono, sąd rejestrowy może pozwolić na zbycie, jeżeli istnieją ważne powody.
§ 4. W przypadku, o którym mowa w § 3, spółka może w terminie wyznaczonym przez sąd rejestrowy przedstawić innego nabywcę. W razie braku porozumienia cenę nabycia i termin jej zapłaty ustala sąd rejestrowy na wniosek wspólnika lub spółki, po zasięgnięciu, w miarę potrzeby, opinii biegłego.
§ 5. Jeżeli wskazana przez spółkę osoba nie uiściła ceny nabycia w wyznaczonym terminie, wspólnik może rozporządzać swobodnie swoim udziałem, jego częścią lub ułamkową częścią udziału, chyba że nie przyjął oferowanej zapłaty.
 

dr. Waldemar Podel
radca prawny
doradca restrukturyzacyjny

* Od redakcji: Teksty zamieszczone w tym poradniku prawnym pochodzą z archiwalnych numerów Tygodnika Płockiego. Z bieżącymi poradami prawnika można zapoznać się z w najnowszym, dostępnym w punktach sprzedaży papierowym wydaniu TP.