Prawnik radzi

Odpowiedzialność za długi spadkowe (cz. I)
 

Proszę o informację na temat odpowiedzialności za długi spadkowe. Mam w rodzinie taką sytuację, że po śmierci ojca ujawniło się trochę jego długów. Nie wiem, czy muszę spłacać wierzycieli ojca.   Tomasz B.

W sprawach tych odsyłam w pierwszej kolejności do art.1030 i nast. kodeksu cywilnego.
Punktem wyjścia niech będzie stwierdzenie, że do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku.
Istotne jest to czy mamy do czynienia z „prostym” przyjęciem spadku (tzn. z odpowiedzialnością bez ograniczenia) czy z przyjęciem „z dobrodziejstwem inwentarza” (tzn. z ograniczeniem odpowiedzialności; w pewnym uproszczeniu powiedzmy, że z odpowiedzialnością do wysokości tego co pozostawił po sobie spadkodawca).
Z art. 1031 k.c. wynika, iż: 
§ 1. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia.
§ 2. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi.
Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, zapisobierca windykacyjny lub wykonawca testamentu mogą złożyć w sądzie albo przed notariuszem wykaz inwentarza. Wykaz inwentarza składany przed notariuszem zostaje objęty protokołem. 
Wykaz inwentarza może zostać złożony wspólnie przez więcej niż jednego spadkobiercę, zapisobiercę windykacyjnego lub wykonawcę testamentu.
W wykazie inwentarza z należytą starannością ujawnia się przedmioty należące do spadku oraz przedmioty zapisów windykacyjnych, z podaniem ich wartości według stanu i cen z chwili otwarcia spadku, a także długi spadkowe i ich wysokość według stanu z chwili otwarcia spadku.
W razie ujawnienia po złożeniu wykazu inwentarza przedmiotów należących do spadku, przedmiotów zapisów windykacyjnych lub długów spadkowych pominiętych w wykazie inwentarza składający wykaz uzupełnia go. Do uzupełnienia wykazu stosuje się przepisy dotyczące składania wykazu inwentarza.
Minister Sprawiedliwości określił wzór wykazu inwentarza.
Proszę pamiętać, że spadkobierca, który złożył wykaz inwentarza spłaca długi spadkowe zgodnie ze złożonym wykazem. Nie może jednak zasłaniać się brakiem znajomości wykazu inwentarza złożonego przez innego spadkobiercę, zapisobiercę windykacyjnego lub wykonawcę testamentu. Od chwili sporządzenia spisu inwentarza spadkobierca spłaca długi spadkowe zgodnie ze sporządzonym spisem. Zasady te stosuje się odpowiednio do zapisobierców windykacyjnych i wykonawców testamentu.

Upadłość konsumencka
 

Zamierzam złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Słyszałem, że trzeba się przed sądem i syndykiem tłumaczyć z tego, co działo się z moim majątkiem w ciągu roku przed złożeniem wniosku. Dwa lata temu dokonałem kilku sprzedaży składników mojego majątku, w tym sprzedaży działki z domem. Skoro nie muszę tego wpisywać do formularza, to czy sąd lub syndyk dowiedzą się o tych transakcjach?  Gabriel F.

Zacznijmy od tego, że rekomenduję aby skonsultować w szczegółach sprawę z doradcą restrukturyzacyjnym. Tego typu sprawy zwykle są skomplikowane i powinny być dokładnie omówione. Doradca restrukturyzacyjny może podpowiedzieć jak to przedstawić aby uniknąć kłopotów (nie tylko cywilnych, lecz i ewentualnie karnych). Łatwo tu o pomyłkę i rozczarowanie.
W tym miejscu wskażę jedynie, że w myśl art. 4918 prawa upadłościowego po ogłoszeniu upadłości syndyk zwraca się do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla upadłego z wnioskiem o udzielenie informacji dotyczących upadłego, mających wpływ na ocenę jego sytuacji majątkowej, w szczególności dotyczących okoliczności powodujących powstanie po stronie upadłego obowiązku podatkowego w okresie pięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, oraz zasięga informacji w Krajowym Rejestrze Sądowym, czy upadły jest wspólnikiem spółek handlowych, jak również czy w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości sprawował funkcję członka organu spółek handlowych i czy w stosunku do tych spółek ogłoszono upadłość. 
Syndyk informuje sędziego-komisarza o niezgodności informacji uzyskanych w przywołany sposób, z danymi podanymi przez upadłego we wniosku o ogłoszenie upadłości.
    

dr. Waldemar Podel
radca prawny
doradca restrukturyzacyjny

* Od redakcji: Teksty zamieszczone w tym poradniku prawnym pochodzą z archiwalnych numerów Tygodnika Płockiego. Z bieżącymi poradami prawnika można zapoznać się z w najnowszym, dostępnym w punktach sprzedaży papierowym wydaniu TP.