Pod opieką Agaty

Powoli odchodzi w otchłań niepamięci zwyczaj poświęcenia chleba, soli i wody w dniu św. Agaty, tj. 5 lutego. Nie ma w nas wiary w cudowną moc święconych przedmiotów, zatem nie są one już nam potrzebne. Wybitny etnograf Zygmunt Gloger w swoim dziele „Encyklopedia staropolska” wspomniał, iż podczas pożaru Łomży w 1864 roku był naocznym świadkiem, jak starano się ugasić ogień, wrzucając doń sól św. Agaty. Na Pogórzu i w Beskidzie Wschodnim sól święcono przez siedem kolejnych lat, gdyż tylko taka była naprawdę skuteczna. Poza tym, poświęcone (koniecznie w św. Agatę) sól, chleb i woda, wrzucone do wzburzonego morza, uspakajały je, spożyte podczas burzy chroniły przed piorunami, a zatopione w wodzie nowej studni czyniły ją zdrową i dobrą.
Stare zwyczaje mają swój urok, może dlatego, iż minęły, i to bezpowrotnie. Wskrzeszanie ich z reguły pozbawia je wdzięku autentyczności i naturalności. Jednak nie wszystko musi być czynione z wdziękiem.

Wieprzowa polędwiczka pieczona w chlebie
Skład:

    1 polędwica wieprzowa (ok. 350 g);
    3 plasterki gotowanej szynki;
    1 łyżka oleju słonecznikowego do obsmażenia polędwicy;

na marynatę:

    2 łyżki oleju słonecznikowego;
    1/2 łyżeczki soli;
    1 łyżeczka granulowanego czosnku;

na ciasto:

    150 g mąki pszennej;
    100 g mąki żytniej;
    150 ml letniego mleka;
    30 g drożdży;
    2 łyżki oleju słonecznikowego;
    1 łyżeczka oregano;
    1/2 łyżeczki soli;
    szczypta cukru.

Wykonanie:
Na trzy godziny przed pieczeniem marynujemy polędwicę w oleju, czosnku i soli. Przykrywamy ją i odkładamy do lodówki. Z letniego mleka, szczypty cukru, 50 g mąki pszennej i drożdży przygotowujemy rozczyn. Po 15 minutach, gdy rozczyn ruszy, dodajemy do niego resztę mąki, oregano i sól. Zarabiamy dość twarde ciasto. Następnie dodajemy olej i ponownie zagniatamy. Wyrobione ciasto odstawiamy w ciepłe miejsce. Zamarynowaną polędwicę obsmażamy na patelni z każdej strony, a po ostygnięciu obwijamy ją w plasterki szynki. Wyrośnięte ciasto jeszcze raz zagniatamy i rozwałkowujemy. W tak przygotowane ciasto zawijamy uprzednio przygotowaną polędwicę. Wierzch nadziewanego chleba kilkakrotnie nacinamy i pozostawiamy na około 20 minut do wyrośnięcia. Po tym czasie całość pieczemy przez około 40 minut w nagrzanym do 200 st. C piekarniku.

Święta Agata żyła w III wieku naszej ery. Wówczas to upatrzył ją sobie rzymski gubernator Katanii Kwincjan. Osobnik chciwy, próżny i lubieżny. Agata była chrześcijanką. Ślubowała Bogu, iż zachowa czystość po kres swego życia. Zgoła odmienne plany co do jej dziewictwa miał jednak Kwincjan. Jednak dziewczyna za wszelką cenę postanowiła trwać przy swoich ślubach. Ów lubieżnik w ramach kary najpierw oddał ją do burdelu. Nie mogąc nadal złamać jej hardości, w dzikim gniewie, kazał obciąć jej piersi, przypiec żarzącymi węglami, aby w końcu, wycieńczoną, odesłać do więzienia. Tam ukojenie znalazła w śmierci. Przykład tej sycylijskiej świętej pokazuje, że w każdych czasach niezmiernie trudno być przyzwoitym człowiekiem.
Tekst i stylizacja Izabela Chudzyńska
fot. Piotr Chudzyński