Niegrzeczne, prawdziwe, zabawne

Z aktorem Mariuszem Pogonowskim, szefem Stowarzyszenia Teatr Per Se, który wygrał plebiscyt „Z Tumskiego Wzgórza” w kategorii „kultura i rozrywka”, rozmawia Lena Szatkowska

Płocki Spacerniak Teatralny, czyli kilkadziesiąt spektakli na scenach offowych, które powstały m.in. na ulicy, podwórku, hotelu, został nominowany do nagrody w kategorii wydarzenie kulturalne roku i zwyciężył, pozostawiając w tyle poważne instytucje kulturalne. Jak wytłumaczyć ten fenomen?
Nie wiem, być może było coś uroczego w tych spektaklach. Uczestnicy sami pisali teksty i było w tym wiele spontaniczności. Widzów zapraszamy w różne miejsca, czasem bardzo ciekawe, jak kamienica na Nowym Rynku, plaża, podwórko z całą lokalną otoczką, itp. Jest dla mnie dużym zaskoczeniem, że czytelnicy Tygodnika Płockiego w ogóle zauważyli spacerniak i jeszcze do tego wysłali kupony! To naprawdę niesamowite.

Kto wpadł na pomysł letnich spacerów teatralnych?
Ja. Pomyślałem na początku, żeby grać dwu, trzyosobowe spektakle i żeby młodzież sama pisała teksty. W międzyczasie myślałem o utworzeniu festiwalu teatru nieprofesjonalnego. Niestety, wymagałoby to znacznie większych nakładów finansowych. Potem usłyszałem od kilku osób o tym, jak ważne jest „ożywianie” rynku, więc pomyślałem, że w sumie poradzimy sobie sprzętowo, aby obsłużyć trzy spektakle na raz. I tak powstał pomysł Spacerniaka.

Stowarzyszenie Teatr Per Se działa od kilku lat. Aktorzy się zmieniają, wyjeżdżają, wykruszają, a mimo wszystko wciąż oglądamy nowe spektakle. Jak przyciąga pan ludzi?
Sami przychodzą. Czasem chodzę po szkołach i zapraszam, ale najczęściej oglądają nasze spektakle, a potem się pytają, jak można do nas trafić. Poza tym prasa, radio i plakaty w szkołach informują o naszych działaniach.

Co młodzi ludzie myślą o roli teatru dzisiaj?
Czasem to po prostu fajna zabawa i miejsce, gdzie można się emocjonalnie wyżyć. Ale trafiają się osoby, którym o coś chodzi, jakby chcieli sobie zasłużyć na nieśmiertelność. Czasem po prostu ktoś przychodzi z dziewczyną i już zostaje, a czasem po to, aby zagrać główną rolę. Ja widzę w teatrze ogromną moc sprawczą i chyba uczestnicy warsztatów też to czują.

Jakie spektakle chcą robić, co ich interesuje?
Niegrzeczne, prawdziwe, zabawne i takie, żeby się podobały i żeby wszyscy mówili, że są świetni.

Którą z dotychczasowych realizacji Teatru Per Se można uznać za najważniejszą?
Największym i najbardziej kosztownym, a tym samym bardzo widowiskowym spektaklem było Misterium Płockie o Bolesławie Krzywoustym. Jego prapremiera odbyła się 30 sierpnia 2008 roku. Wystąpiły razem aż 64 osóby (20 osób niepełnosprawnych, 24 uczestników warsztatów Stowarzyszenia Teatr Per Se, 10 kuglarzy i 6 aktorów zawodowych oraz 4 członków Płockiej Drużyny Kuszniczej).

Co zawodowym aktorom daje praca z amatorami?
Odświeża warsztat i cały czas mobilizuje do weryfikowania swoich technik. Kiedy się komuś tłumaczy, w jaki sposób kontrolować emocje, wzbudzać je, jak zapanować nad rytmem w roli, czy utrzymaniem postaci – cały czas nazywam te procesy i uświadamiam je sobie jakby na nowo i sam dzięki temu dochodzę do nowych wniosków, uczę się, obserwując i nazywając błędy innych.

Jest pan jednym z najbardziej zapracowanych płockich aktorów (udziały w spektaklach realizowanych na rodzimej scenie, role w przedstawieniach innych teatrów, seriale, konferansjerki) i również tatą. Jak pan godzi wszystkie obowiązki? Co na to żona?
Rzeczywiście trochę przesadzam z pracą, próbuję teraz przeorganizować Stowarzyszenie tak, żeby mniej czasu poświęcać na organizowanie, a więcej na pracę twórczą. Czasem trudno to wszystko pogodzić i czasem niestety pogodzić się nie da, ale próbuję.

Które swoje role na zawodowej scenie uważa pan za przełomowe?
– Rola Dymitra w Braciach Karamazow pozwoliła mi zaistnieć w całym kraju, choć niekoniecznie musi to mieć jakiekolwiek znaczenie. Moja twarz pojawiła się na okładce czasopisma Teatr, a spektakl zdobył dobre opinie. W tym momencie wygląda to jak przełom, ale w którą stronę? – czas pokaże. Ważne dla mnie były też role Henryka w Ślubie, tytułowa w Obywatelu M., w Słudze dwóch panów.

Aktualnie Teatr Per Se pracuje nad happeningiem o Broniewskim. Czym nas zaskoczycie?
Władysław Broniewski to bardzo barwna postać. Jego życiorys naprawdę robi wrażenie. Oczywiście nie pokażemy życiorysu, ale chcę pokazać, jak mocno kochał życie, i to, jaki był nieugięty i do szpiku kości prawdziwy – bo tak widzę Broniewskiego. Sam happening nie będzie działaniem z bogatą oprawą, światłami i drogą scenografią. Będzie raczej rusztowanie, drabina, taczka i śmietnik – no może jeszcze parę butelek, i będzie Broniewski.

Wkrótce zobaczymy pana w sztuce Być jak Kazimierz Deyna. Jaką postać pan gra? Czy mecz na płockim rynku to swoiste przygotowanie do roli?
Gram nieudacznika, ale głównego nieudacznika. Jeżeli chodzi o mecz, to zdecydowanie nie było to przygotowaniem do roli, raczej zabawą.

Jak pan odpoczywa poza teatrem?
Z żoną i dziećmi u rodziców na obiedzie, w galerii, na placu zabaw, na spacerze. Czasem gdzieś pojedziemy, ale rzadko.

Pomysł letniej wędrówki od sceny do sceny wypalił. Co zaproponujecie płocczanom teraz?
Dwie bajki na dobranoc zagramy w sumie 12 razy, w przestrzeni płockich blokowisk. Powstanie też spektakl O kondycji współczesnego człowieka – napisany w oparciu o panel naukowy, na którym wystąpili ciekawi ludzie: Zbigniew Mańkowski z Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku i Jacek Kołtan z Działu Nauk Społecznych Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku.
fot. Dariusz Ossowski