Medyka – perła Podkarpacia

Odległa o 14 kilometrów na południowy wschód od Przemyśla niewielka wioska Medyka, kojarząca się dziś Polakom głównie z polsko-ukraińskiego przejścia granicznego, do wybuchu drugiej wojny światowej była ośrodkiem polskiej kultury, oddziaływującym na Polaków zamieszkujących południowo-wschodnie Kresy Rzeczypospolitej. Na trwałe weszła do historii dzięki rodzinie Pawlikowskich, którzy do 1939 r. posiadali tutaj swoją rodową siedzibę.
Już w XIV wieku istniał w Medyce drewniany zamek strzegący Kresów przed najazdami tatarskimi. Kilkukrotnie gościł w nim król Władysław Jagiełło. Na skutek zniszczeń wojennych i braku konserwacji zamek ów popadł w ruinę. Wskutek rozbiorów Polski Medyka znalazła się w zaborze austriackim. W 1809 r. dobra medyckie zakupił były burmistrz Przemyśla (1799–1806) Józef Benedykt Pawlikowski. Od tego momentu wzrastała sława Medyki, jako ośrodka kulturalnego i patriotycznego. W skład dóbr medyckich wchodził wówczas kilkusethektarowy park krajobrazowy, pośrodku którego stał pałac otoczony jeziorem. Był on przez ponad sto lat siedzibą rodu Pawlikowskich.
Historia pałacu w Medyce i rodziny Pawlikowskich zasługuje na przypomnienie, bowiem w XIX wieku stworzyli oni tutaj drugą co do wielkości po lwowskim Ossolineum placówkę kultury polskiej na ziemiach wschodnich.