Jakie są skutki złożenia oświadczenia woli w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli?

Wada oświadczenia woli to nieprawidłowe funkcjonowanie mechanizmu woli bądź niezgodność między powzięciem woli a jej przejawem. Pojęcie to stanowi zatem zbiorczą nazwę dla oznaczenia stanów faktycznych, uzasadniających pozbawienie oświadczenia woli skuteczności prawnej bądź przez samego ustawodawcę, bądź przez autora oświadczenia woli, jednakże tylko w razie istnienia przesłanek ukształtowanych przez normę prawną po dokładnym rozważeniu interesów stron.

W polskim Kodeksie Cywilnym wyróżniamy wady oświadczeń woli skutkujące bądź nieważnością oświadczenie woli (np. nieważnością umowy), bądź możliwością unieważnienia oświadczenia woli  (np. możliwością unieważnienia umowy).

Stan wyłączający świadome lub swobodne podjęcie decyzji
Artykuł 82 Kodeksu Cywilnego reguluje dwie grupy stanów faktycznych powodujących wady oświadczenia woli, a mianowicie: stan wyłączający świadomość oraz stan wyłączający swobodę. Oświadczenie woli, skutkujące nieważnością, jest złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
Nie mają zatem znaczenia powody, które doprowadziły do powstania wymienionych stanów. Każdy z nich może występować samodzielnie i samodzielnie powodować wadę oświadczenia woli. W doktrynie i orzecznictwie wraz z chorobami psychicznymi i niedorozwojem umysłowym wskazuje się na zaburzenia psychiczne pourazowe, otępienie (demencja starcza), zaawansowaną demencję związaną z chorobą Alzheimera, psychozy, stany depresyjne czy maniakalne, trwałe upośledzenie funkcjonowania umysłu wskutek alkoholizmu, narkomanii czy farmakoterapii, upojenie alkoholowe, stan po użyciu narkotyków, zażyciu silnych (narkotycznych) leków przeciwbólowych, wysoką gorączkę, narkozę, hipnozę, agonię.
Na gruncie Kodeksu Cywilnego nie budzi już żadnych wątpliwości, że dla zaistnienia wady wystarczające jest wystąpienie jednego ze stanów, tj. braku świadomości albo swobody, choć granice między nimi bywają płynne.
Z art. 82 Kodeksu Cywilnego wynika także, że miarodajna dla oceny przesłanek zaistnienia wady oświadczenia woli jest chwila „złożenia oświadczenia woli”. Na gruncie art. 82 Kodeksu Cywilnego, złożenie oświadczenia woli należy rozumieć jako jej uzewnętrznienie (wyrażenie, ujawnienie), choćby nie dotarło jeszcze do adresata.
Należy mieć nadto na uwadze, że zgodnie z orzecznictwem stan wyłączający świadome lub swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli, nie powinien być rozumiany dosłownie. Oznacza to, że aby zakwalifikować dany stan jako wyłączający świadome lub swobodne podjęcie decyzji, nie musimy mieć do czynienia z całkowitym zniesieniem świadomości i ustaniem czynności mózgu. Wystarczy istnienie takiego stanu, który oznacza brak rozeznania, niemożność rozumienia posunięć własnych i posunięć innych osób oraz niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania.

Brak świadomości
Stan braku świadomości zachodzi w razie braku rozeznania, niemożności zrozumienia posunięć własnych lub też innych osób, niezdawania sobie sprawy ze znaczenia własnego postępowania. Stan taki musi przy tym wynikać z przyczyny wewnętrznej, a więc ze stanu, w jakim znajduje się osoba składająca oświadczenie woli, a nie z okoliczności zewnętrznych, w jakich osoba ta się znalazła. (...)

Ciąg dalszy tej konkretnej porady prawnej
jest dostępny:

w papierowym wydaniu TP w E-wydaniu (kup e-wydanie Tygodnika Płockiego)

Dane Kancelarii:
Adwokat Marta Wach
Kancelaria Adwokacka
ul. Tadeusza Kościuszki 1/207
09 – 400 Płock
strona www.kancelariawach.pl
kontakt: 606 225 243
biuro@kancelariawach.pl