Diabelskie narzędzie

Widelec to dziś powszechny i niebudzący emocji przedmiot codziennego użytku. Okazuje się jednak, iż ma on całkiem ciekawą, a zarazem i burzliwą historię. Najstarsza wzmianka o widelcu pochodzi od Homera. Podaje on, że podczas pieczenia mięso nadziewano na pięciozębne widelce. Widelec w roli sztućca ułatwiającego spożywanie pojawił się najpierw na Bliskim Wschodzie. Następnie z Bizancjum dotarł na Półwysep Apeniński. Według najbardziej rozpowszechnionej historii stało się to za sprawą żony weneckiego doży. Ona to, nim w niewyjaśnionych okolicznościach zmarła, zaprezentowała wenecjanom nowy sposób jedzenia, przy użyciu tego „diabelskiego narzędzia” (za takie uchodził widelec w średniowieczu). Historia ta przytrafiła się w XI w., a tymczasem w ilustrowanym wydaniu rękopiśmiennej encyklopedii z roku 1022, a napisanej w latach 842–847 przez Habernusa Maurusa, biskupa i opata Moguncji (Niemcy), zawarta jest rycina przedstawiająca dwóch – zdrowych na pierwszy rzut oka – mnichów siedzących przy stole i spożywających mięso przy pomocy noża i widelca. Cóż, nie pierwszy to raz błędna diagnoza przyczyn zgonu zniechęciła nas do wdrażania nowości. W przypadku widelca aż na około 400 lat. Widelec jednak jakoś się przebił przez tę złą opinię, a że jego europejskie początki są bardzo włoskie, stąd włoskie danie, którego spożywanie pozwoli nam w pełni wykorzystać wszelkie jego zalety.

Spaghetti z gęstym sosem mięsnym
Skład:

400 g makaronu spaghetti;
450 g mielonego mięsa (najlepiej wołowiny, ale można zastąpić dowolnym);
100 g wędzonego boczku;
1 duża cebula;
2 marchewki;
1 puszka pomidorów (400 g);
1/2 szklanki bulionu wołowego (może być z kostki);
1/2 szklanki czerwonego wytrawnego wina (można zrezygnować);
1 łyżka oleju;
1 łyżka posiekanej świeżej bazylii;
sól, pieprz.

Wykonanie:
Na rozgrzanym oleju smażymy pokrojony w kostkę boczek. Następnie dodajemy pokrojoną drobno cebulę i marchew. Chwilę wszystko razem smażymy, po czym dodajemy mielone mięso. Mieszamy je wraz z warzywami do momentu, aż straci różowy kolor. W dalszej kolejności dodajemy wino, pokrojone w kostkę pomidory z puszki i bulion. Całość dusimy pod przykryciem przez ok. 30 minut (choć im dłużej, tym lepiej), od czasu do czasu mieszając, aby sos się nie przypalił. Pod koniec doprawiamy sos solą, pieprzem i bazylią. Makaron typu spaghetti gotujemy zgodnie z instrukcją podaną na opakowaniu. Ugotowany podajemy z sosem mięsnym, przybrany świeżymi listkami bazylii.


W europejskiej historii widelec ma też polski wątek. Podobno przywieziony przez Bonę Sforzę bardzo rozpowszechnił się na polskich dworach. To właśnie w Polsce Henryk Walezy miał się nim zachwycić do tego stopnia, że kiedy z nagła porzucił posadę króla Polski (1574 r.) na rzecz królowania we Francji, zabrał ze sobą tylko widelec i futrzaną czapkę. Istnieje też mniej polska wersja upowszechnienia się tego narzędzia we Francji. Mianowicie, do kraju tego pierwsza miała go przywieźć z Włoch Katarzyna Medycejska, żona króla Francji Henryka II. Co poddaje w wątpliwość teorię, że to od nas Francuzi nauczyli się jeść na cywilizowanym poziomie. Wydaje się jednak, że jeszcze nie wszystko stracone, w Lubsku koło Zielonej Góry odnaleziono bowiem drewniany widelec z XIII/XIV wieku. Znalezisko to niewątpliwie umacnia naszą pozycję w „widelcowej” historii świata.
Tekst i stylizacja Izabela Chudzyńska
fot. Piotr Chudzyński