Prawnik radzi

Prawo restrukturyzacyjne i rada wierzycieli (cz. II)
 

W związku z koronawirusem nasz kontrahent zapowiada, że chce wystąpić do sądu o otwarcie jego firmie postępowania restrukturyzacyjnego. Generalnie rozumiemy, co dzieje się w gospodarce i nie sprzeciwiamy się temu, ale chcielibyśmy patrzeć mu na ręce. Mamy ograniczone zaufanie do tego kontrahenta. Słyszeliśmy, że można mieć dużo wiedzy o postępowaniu, jeśli wejdzie się w skład rady wierzycieli. Wiemy, że ona może, ale nie musi być powołana w toku postępowania restrukturyzacyjnego. Temat ten może dotyczyć wielu firm, więc proszę o nieco dłuższą odpowiedź.

Dla pełniejszego obrazu warto zapoznać się z cz. I tego cyklu poświęconą radzie wierzycieli, która ukazała się w poprzednim wydaniu Tygodnika Płockiego.
W tej części zajmiemy się odwołaniem członka rady wierzycieli oraz uprawnieniami rady i rygorem (sankcjami) dokonywania pewnych czynności z jej pominięciem.
W myśl art. 126 Pr. restr.:
1. Na wniosek wierzyciela lub wierzycieli mających co najmniej piątą część sumy wierzytelności przysługujących wierzycielom będącym uczestnikami postępowania, z wyłączeniem wierzycieli określonych w art. 80 ust. 3 (dot. współdłużnika, poręczyciela, gwaranta), art. 109 ust. 1 (dot. nabywcy wierzytelności w drodze przelewu lub indosu po otwarciu postęp. restr.) i art. 116 (dot. wyłączonych od prawa głosu w sprawach dotyczących układu małżonków, krewnych, powinowatych oraz spółek powiązanych), sędzia-komisarz zmienia skład rady wierzycieli, powołując na członka rady wierzycieli wierzyciela wskazanego przez wnioskodawcę, chyba że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że wskazany wierzyciel nie będzie należycie pełnił obowiązków członka rady wierzycieli. Na postanowienie oddalające wniosek zażalenie przysługuje wyłącznie wnioskodawcy.
2. Przepisy art. 123 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
3. Sędzia-komisarz, zmieniając skład rady wierzycieli, nie może odwołać członka rady wierzycieli powołanego na podstawie ust. 1 lub art. 123, chyba że żądają tego wierzyciele, na których wniosek członek został powołany.
Wspomniany artykuł 123 Pr. restr. dotyczy możliwości wpływu znacznych wierzycieli (min.1/5 i 2/5 sumy wierzytelności, z wyłączeniem jednak „znajomych króliczka”) na skład rady. 
Ze względów praktycznych wprowadzono możliwość działania przez pełnomocnika. Z art. 127 Pr. restr. wynika, że: 
1. Członkowie rady wierzycieli pełnią swoje obowiązki osobiście albo przez pełnomocników.
2. Pełnomocnictwo składa się przewodniczącemu rady, który składa je do akt postępowania wraz z protokołem z posiedzenia rady wierzycieli.
Kluczowe wydają się z punktu widzenia pytającego kwestie uprawnień rady wierzycieli. Uregulowania Czytelnik znajdzie w art. 128 Pr. restr. 
1. Rada wierzycieli udziela pomocy nadzorcy sądowemu albo zarządcy, kontroluje ich czynności, bada stan funduszów masy układowej lub sanacyjnej, udziela zezwolenia na czynności, które mogą być dokonane tylko za zezwoleniem rady wierzycieli, oraz wyraża opinię w innych sprawach, jeżeli zażąda tego sędzia-komisarz, nadzorca sądowy albo zarządca lub dłużnik. Przy wykonywaniu obowiązków rada wierzycieli kieruje się interesem ogółu wierzycieli.
2. Rada wierzycieli lub jej członkowie mogą przedstawiać sędziemu-komisarzowi swoje uwagi o działalności dłużnika, nadzorcy sądowego albo zarządcy.
3. Rada wierzycieli może żądać od dłużnika, nadzorcy sądowego albo zarządcy wyjaśnień oraz badać księgi i dokumenty przedsiębiorstwa dłużnika w zakresie, w jakim nie narusza to tajemnicy przedsiębiorstwa. W pozostałym zakresie i w przypadku wątpliwości sędzia-komisarz określa zakres uprawnień członków rady do badania ksiąg i dokumentów przedsiębiorstwa dłużnika.
Pewne czynności podejmowane w toku postępowania restrukturyzacyjnego wymagają zgody rady wierzycieli, a dokonanie ich bez niej czyni je nieważnymi.
Z brzmienia art. 129 Pr. restr. wynika, że: 
1. Zezwolenia rady wierzycieli pod rygorem nieważności wymagają następujące czynności dłużnika albo zarządcy:
1) obciążenie składników masy układowej lub sanacyjnej hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym lub hipoteką morską w celu zabezpieczenia wierzytelności nieobjętej układem;
2) przeniesienie własności rzeczy lub prawa na zabezpieczenie wierzytelności nieobjętej układem;
3) obciążenie składników masy układowej lub sanacyjnej innymi prawami;
4) zaciąganie kredytów lub pożyczek;
5) zawarcie umowy dzierżawy przedsiębiorstwa dłużnika lub jego zorganizowanej części lub innej podobnej umowy.
2. Zezwolenia rady wierzycieli pod rygorem nieważności wymaga również sprzedaż przez dłużnika nieruchomości lub innych składników majątku o wartości powyżej 500 000 zł.
3. Rada wierzycieli może udzielić zezwolenia na zawarcie umowy kredytu lub pożyczki lub ustanowienie zabezpieczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, jeżeli jest to niezbędne do zachowania zdolności do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania restrukturyzacyjnego i zobowiązań powstałych po jego otwarciu lub zawarcia i wykonania układu oraz zostało zagwarantowane, że środki zostaną przekazane dłużnikowi i wykorzystane w sposób przewidziany przez uchwałę rady wierzycieli, a ustanowione zabezpieczenie jest adekwatne do udzielonego kredytu lub pożyczki.
4. Czynności, o których mowa w ust. 1, dokonane za zezwoleniem rady wierzycieli nie mogą być uznane za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości.

dr. Waldemar Podel
radca prawny
doradca restrukturyzacyjny

* Od redakcji: Teksty zamieszczone w tym poradniku prawnym pochodzą z archiwalnych numerów Tygodnika Płockiego. Z bieżącymi poradami prawnika można zapoznać się z w najnowszym, dostępnym w punktach sprzedaży papierowym wydaniu TP.