Co to jest zachowek – kiedy, komu i w jakiej wysokości się należy?

Zachowek jest formą ochrony interesów osób najbliższych spadkodawcy. Trzeba pamiętać, że chodzi tu o więzy pokrewieństwa rozumiane w znaczeniu formalnym, a nie faktyczną bliskość. Osoby blisko spokrewnione ze spadkodawcą to jego dzieci, wnuki, małżonek, rodzice. Jeśli spadkodawca pominął niektóre lub wszystkie osoby spośród najbliższych mu osób, to wtedy pojawić się może zachowek. Spadkodawca może bowiem przekazać swój majątek wykorzystując różne metody: umowę darowizny, testament, czy też inne rozporządzenia testamentowe, jak np. zapis. Uprawnienie do żądania zachowku pojawia się wtedy, gdy osoba uprawniona do otrzymania zachowku nie otrzymała należnego jej majątku za życia lub po śmierci spadkodawcy.

Komu przysługuje zachowek?
Uprawnienie do zachowku przysługuje tylko tym osobom, które w konkretnym przypadku dziedziczyłyby z ustawy po spadkodawcy. Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu Cywilnego osobami uprawnionymi do zachowku są: zstępni spadkodawcy (jego dzieci, wnuki, prawnuki itd.), małżonek i rodzice spadkodawcy. Wśród osób uprawnionych do zachowku nie ma rodzeństwa spadkodawcy. Nadto orzeczenie rozwodu wyłącza małżonka z grona spadkobierców ustawowych, a tym samym wyklucza roszczenie o zachowek. Małżonek może być także pozbawiony prawa do zachowku w sytuacji, gdy spadkodawca wniósł do sądu uzasadniony pozew o rozwód z wyłącznej winy drugiego małżonka, ale sprawa nie zakończyła się przed jego śmiercią.
Przykładowo, gdy spadkodawca pozostawił po sobie dwójkę dzieci i jedno z rodziców, to w takiej sytuacji, zgodnie z art. 931 § 1 Kodeksu Cywilnego w związku z art. 932 § 1 Kodeksu Cywilnego, do spadku z ustawy dochodzą tylko dzieci spadkodawcy. Zatem, jeśli spadkodawca pozostawił testament i do dziedziczenia całości spadku powołał inną osobę, to osobami uprawnionymi do zachowku będą jedynie dzieci spadkodawcy. Rodzice spadkodawcy są uprawnionymi do zachowku tylko w dwóch przypadkach: jeśli spadkodawca nie pozostawił dzieci, wnuków i jeśli dziedziczyliby z ustawy w zbiegu z małżonkiem lub rodzeństwem lub samodzielnie.

Komu zachowek nie przysługuje?
Do otrzymania zachowku nie są uprawnione osoby, które: zostały uznane za niegodne dziedziczenia, zrzekły się dziedziczenia, odrzuciły spadek, zostały wydziedziczone oraz wspomniany wyżej małżonek wyłączony od dziedziczenia w trybie art. 940 Kodeksu Cywilnego, tj., w sytuacji, gdy spadkodawca z uzasadnionych przyczyn wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy. W przypadku wydziedziczenia i niegodności zachowek przechodzi dalej i może się go domagać dalszy zstępny spadkodawcy. 

Ciąg dalszy tej konkretnej porady prawnej
jest dostępny:

• w papierowym wydaniu TP
• w E-wydaniu (kup e-wydanie Tygodnika Płockiego)

Dane Kancelarii:
Adwokat Marta Wach
Kancelaria Adwokacka
ul. Tadeusza Kościuszki 1/207
09 – 400 Płock
strona www.kancelariawach.pl
kontakt: 606225243
biuro@kancelariawach.pl