Chronione dobro lasu

Bardzo ważną misją Lasów Państwowych jest ochrona przyrody. Jedną z jej form są chociażby rezerwaty, które obejmują przede wszystkim obszary zachowane w stanie naturalnym, ekosystemy czy siedliska zwierząt i roślin, które mają szczególne znaczenie przyrodnicze, naukowe, kulturowe bądź krajobrazowe.

Na początku warto wyjaśnić, czym różni się rezerwat ścisły od rezerwatu częściowego. Pierwszy z nich całkowicie wyklucza ingerencję człowieka. Służy natomiast celom naukowym. W rezerwatach częściowych dopuszcza się z kolei stosowanie tzw. planów ochronnych. Wykonywane w ich ramach zabiegi ochronne, ingerują w naturalne procesy, a ich celem jest utrzymanie lub podniesienie unikatowych walorów danego terenu. Rezerwaty częściowe pełnią ważną rolę zarówno w turystyce, jak i edukacji przyrodniczej.

W Nadleśnictwie Płock lasy rezerwatowe zajmują powierzchnię 302,24 ha na ok. 14,5 tys. ha wszystkich lasów, a jest to tylko jedna z wielu form ochrony przyrody na tym terenie. Funkcjonują tutaj trzy zatwierdzone częściowe rezerwaty przyrody.

Rezerwat Brwilno

Najstarszym rezerwatem na terenie Nadleśnictwa Płock, utworzonym w 1977 r., jest rezerwat „Brwilno”. Pierwotnie powierzchnia rezerwatu wynosiła jedynie 10,55 ha, a przedmiotem jego ochrony był fragment dąbrowy – lasu liściastego, którego większość stanowią dęby. Obecnie rezerwat zajmuje już 65,68 ha. Celem ochrony tego terenu jest zachowanie skarpy pradoliny rzeki Wisły wraz z ujściowym fragmentem rzeki Skrwy Prawej.

Lasy na terenie dzisiejszego rezerwatu to ponad stuletnie, wielogatunkowe drzewostany z panującym dębem lub rzadziej – sosną. Występuje w nim wiele roślin rzadkich i chronionych m.in.: zawilec wielkokwiatowy, pełnik europejski, mącznica lekarska, pomocnik baldaszkowy, jarząb szwedzki, lilia złotogłów, wawrzynek wilczełyko czy naparstnica zwyczajna.

Poza wartościami przyrodniczymi rezerwat „Brwilno” posiada niewątpliwe walory krajobrazowe, co sprawia, że jest często odwiedzany przez turystów. Okoliczni mieszkańcy mogą poruszać się po wyznaczonych drogach – chodzą z kijami nordic-walking lub spacerują, podziwiając nadwiślańską skarpę i malowniczą dolinę Wisły oraz ujście Skrwy.

Rezerwat Sikórz

Powołanym w 1980 r. dla zachowania walorów przyrodniczo-krajobrazowych dolnego odcinka doliny rzeki Skrwy Prawej jest rezerwat częściowy „Sikórz”. Według aktu powołania rezerwat obejmował obszar o łącznej powierzchni 136,60 ha. Obecnie, dzięki staraniom leśników, jego powierzchnia wynosi 215,87 ha. Celem ochrony jest tutaj zachowanie malowniczego odcinka rzeki Skrwy oraz nadbrzeżnych zbiorowisk łęgowych i grądowych o charakterze naturalnym z licznymi pomnikowymi drzewami oraz stanowiskami roślin chronionych. W rezerwacie dominują cenne siedliska przyrodnicze, dlatego włączono go także do sieci Obszarów NATURA 2000.

Tutejsze drzewostany to w większości wielogatunkowe starodrzewia, w których dominują: grab, dąb, sosna, olsza i brzoza, oraz na mniejszych powierzchniach: jesion i topola. Ponad 10% powierzchni zajmują drzewostany dwupiętrowe. Drugie piętro tworzy najczęściej grab i jawor.

Wśród gatunków chronionych występujących na tym terenie wyróżnić można lilię złotogłów. Pod ochroną są także: śnieżyczka przebiśnieg, kruszczyk szerokolistny, wawrzynek wilczełyko, widłak jałowcowaty, naparstnica zwyczajna i żółtlica chropowata (porost).

Jeśli udamy się do rezerwatu, mamy szansę zaobserwować w środowisku naturalnym gatunki chronione konwencjami europejskimi: bobra, wydrę czy dzięcioła czarnego, zimorodka, lerka, a także gąsiorka.

Utworzona na tym terenie ścieżka przyrodniczo-leśna dostarcza turystom wielu malowniczych widoków. Swój początek ma przy kościele w Sikorzu. Trasa ścieżki biegnie przez las, dochodzi do rzeki Skrwy, a następnie przechodzi przez rzekę. Tu warto zatrzymać się na dłużej przy drewnianym moście – punkcie widokowym. Dalej ścieżka wraca w las i prowadzi wzdłuż skarpy stromo schodzącej do rzeki, gdzie znajduje się kolejny punkt widokowy.

Rezerwat Brudzeńskie Jary

Najmłodszym, bo powołanym w 2002 r., jest rezerwat przyrody „Brudzeńskie Jary”. Jego powierzchnia to 39,10 ha. Celem ochrony tych terenów jest zachowanie walorów przyrodniczo-krajobrazowych skarpy rzeki Skrwy Prawej, jej dopływów oraz występujących na tym terenie zbiorowisk grądowych charakteryzujących się bogactwem gatunków drzew i runa leśnego z licznymi gatunkami chronionymi.

Głównym walorem rezerwatu są jego wartości krajobrazowe. Spacerujący po lesie turyści, zobaczyć mogą strome skarpy spadające do Skrwy (stanowiącej północną granicę) i jej dopływu w południowej części rezerwatu, które porastają wielogatunkowe grądy o rozbudowanej strukturze. W rozszerzeniach dna dolin wykształciły się łęgi olszowe. Najbogatsze drzewostany znajdują się w północnej i wschodniej części rezerwatu, gdzie drzewa różnych gatunków (dęby, graby, brzozy, wiązy, lipy, buki, sosny, jawory i świerki) przekraczają 100 lat, a niektóre osiągają wymiary pomnikowe.

Występują tu także gatunki roślin chronionych takie jak śnieżyczka przebiśnieg, która oczarowuje turystów, kwitnąc łanowo w okresie przedwiośnia.

Brudzeński Park Krajobrazowy

Osłonę dla rezerwatów przyrody funkcjonujących w Nadleśnictwie Płock stanowi utworzony w 1988 roku Brudzeński Park Krajobrazowy. Ma on powierzchnię 3452 ha, z czego ponad 1000 ha obejmuje grunty nadzorowane przez Lasy Państwowe. Park sprawuje pieczę nad zachowaniem walorów tego fragmentu rzeki Skrwy oraz terenów przyległych. To właśnie głęboka, kręta dolina Skrwy Prawej jest najbardziej rozpoznawalnym miejscem w Parku. Jej krajobraz urozmaicony jest malowniczymi wąwozami i stromymi skarpami. Dominują tu lasy grądowe z dużymi obszarami starodrzewia, w których przeważa dąb bezszypułkowy i grab. Poza tym na terenie Parku można spotkać chronione gatunki ptaków np. derkacza, trzmielojada, jarzębatkę, bociana czarnego.

Materiał partnera