Błąd banku w umowie? Możesz oddać sam kapitał bez odsetek. Sprawdź, czym jest sankcja kredytu darmowego

Nawet drobny błąd w wyliczeniu dziennych odsetek lub utrudnianie odstąpienia od umowy może sprawić, że Twój kredyt będzie darmowy. Dowiedz się, jak skorzystać z sankcji kredytu darmowego i jakie błędy banków najczęściej dają do tego prawo.

Szczególna ochrona konsumentów przejawia się w przyznanym prawie odstąpienia od umowy. Daje ono możliwość wycofać się z pochopnie podjętej decyzji, przyznając konsumentowi dodatkowy czas na przemyślenie skutków wynikających z zawartej umowy. 
W oparciu o art. 53 ustawy o kredycie konsumenckim “Konsument ma prawo, bez podania przyczyny, do odstąpienia od umowy o kredyt konsumencki w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy”.
Prawo odstąpienia od umowy kredytu konsumenckiego jest szczególnie istotne ze względu na asymetrię informacyjną stron umowy. Dlatego z tym uprawnieniem ściśle powiązane są obowiązki informacyjne kredytodawcy. Konsument niewyposażony w kompletne informacje o skutkach umowy nie jest w stanie zweryfikować swojej decyzji. W związku z tym nienależyte wykonanie przez kredytodawcę (np. przez bank) obowiązku informacyjnego może prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego, polegającej na ograniczeniu świadczenia konsumenta do zwrotu wyłącznie kapitału. 
Nienależyte wykonanie obowiązku informacyjnego nie musi oznaczać niepoinformowania. Znacznie częściej przejawia się ono w niewystarczającym lub wadliwym przekazaniu informacji. 

Odstąpienie  od umowy kredytu konsumenckiego

Art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim zobowiązuje kredytodawcę do przedstawienia w umowie precyzyjnych informacji dotyczących trybu odstąpienia oraz jego skutków finansowych. Ustawodawca wyraźnie wskazuje na konieczność określenia kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym za okres od dnia wypłaty środków do dnia ich zwrotu. Podanie wyłącznie stopy procentowej nie realizuje tego obowiązku, ponieważ nie umożliwia konsumentowi ustalenia rzeczywistego kosztu korzystania z kapitału w razie odstąpienia. Transparentność w tym zakresie stanowi warunek świadomego korzystania z prawa przyznanego w ustawie.
Nieprawidłowości dotyczą również metodologii obliczania odsetek dziennych. Zgodnie z prawem cywilnym oraz przepisami ustawy o kredycie konsumenckim, rok powinien być liczony jako 365 dni. Posługiwanie się parametrem 360-dniowym prowadzi do zawyżenia odsetek i w konsekwencji przekazywania konsumentowi informacji sprzecznych z ustawą. Tym samym obowiązek informacyjny nie zostaje wykonany w sposób prawidłowy, co stanowi samodzielną przesłankę do zastosowania art. 45 ustawy.
Często spotykanym naruszeniem jest również ograniczanie dopuszczalnej formy złożenia oświadczenia o odstąpieniu. Kredytodawca może udostępnić wzór formularza, jednak skuteczność oświadczenia konsumenta nie może zostać uzależniona od użycia określonej formy, w szczególności formy pisemnej. W świetle obowiązującego prawa oświadczenie o odstąpieniu może zostać złożone w dowolnej formie pozwalającej na stwierdzenie jego treści, a postanowienia umowne wprowadzające dalej idące ograniczenia pozostają bezskuteczne.
Naruszenie któregokolwiek z obowiązków informacyjnych określonych w ustawie może prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego. Instytucja ta ma charakter obiektywny. Nie wymaga wykazania szkody ani oceny stopnia uchybienia. Wystarczające jest stwierdzenie niezgodności treści umowy z wymaganiami ustawowymi. Po złożeniu stosownego oświadczenia konsument zobowiązany jest do zwrotu jedynie kapitału, bez odsetek, prowizji oraz innych kosztów. Uprawnienie to wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy przez obie strony.
Instrument sankcji kredytu darmowego pełni funkcję dyscyplinującą wobec podmiotów rynku finansowego i wymusza zachowanie wysokich standardów informacyjnych. W pewnym sensie stanowi ona karę dla banku za naruszenie standardów. W związku z tym nie ma znaczenia, jakie skutki wynikły z tego naruszenia. Świadomość prawna konsumenta nie może stanowić okoliczności łagodzącej dla niezgodnych z prawem praktyk kredytodawców. Dlatego nawet najmniejsze uchybienie w zakresie przedstawienia warunków odstąpienia, w szczególności w odniesieniu do kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym lub sposobu złożenia oświadczenia, może skutkować utratą przez kredytodawcę prawa do wynagrodzenia. 

radca prawny Karol Olkuski
pl. Stary Rynek 2 lok 1B, Płock
www.olkuski.legal
kancelaria@olkuski.legal