Gotuj z Tygodnikiem Płockim. Zapiekanka nadreńska

Na grządkach dziarsko sterczą listki tulipanów, gdzieniegdzie można dostrzec pierwsze pąki kwiatów (u wczesnych odmian). Tak to wygląda w Polsce. Natomiast w holenderskiej miejscowości Lisse (położonej między Amsterdamem a Hagą), na powierzchni 32 hektarów właśnie rozkwitło 7 milionów kwiatów cebulowych. Park Keukenhof to największy i najpiękniejszy ogród wiosenny świata. Tulipany do Holandii trafiły w XVI wieku za sprawą botanika Carolusa Clusiusa, który zajmował się ich uprawą na dworze wiedeńskim, gdzie trafiły z Imperium Osmańskiego, w którym zdobiły otoczenie pałaców. Urok tulipanowych kwiatów omamił mieszkańców Niderlandów do tego stopnia, że do roku 1633 w transakcjach handlowych cebulki tych kwiatów często były walutą. W szczytowym monecie fascynacji tulipanami cena jednej cebulki potrafiła sięgnąć wartości kamienicy w Amsterdamie (choć było to rzadkością). Tulipanowa hossa zakończyła się w lutym 1637 roku, gdy w styczniu ceny cebul gwałtownie wzrosły. Spowodowane to było obawami, iż cebulki zostały zainfekowane patogenami. Jednak w lutym okazało się, że są zdrowe. W efekcie inwestorzy poczuli, że na rynku pojawi się nadpodaż cebulek i doszło do korekty, co spowodowało spadek cen. Inwestorzy stracili (nikt do kanału z tego powodu nie skakał), ale gospodarka holenderska nie ucierpiała, ponieważ władze nie ingerowały w rynek tulipanowych cebulek. Niemniej historia tulipanowej bańki finansowej stale jest przywoływana jako przestroga dla kochających ryzyko inwestorów.

Zapiekanka nadreńska
Skład:
ciasto:

• 150 g mąki;
• 80 g masła;
• 1/2 łyżeczki soli;
• szczypta gałki muszkatołowej;

farsz:

• 2 jajka;
• 100 ml śmietany;
• 150 g gotowanej szynki pokrojonej w bardzo cienkie plasterki;
• 30 g masła;
• 50 g sera gouda;
• pieprz.

Wykonanie:
Ciasto przygotowujemy co najmniej półtorej godziny przed pieczeniem. Do miski przesypujemy mąkę, sól i gałkę muszkatołową. Następnie dodajemy masło i rozcieramy je z mąką na drobne okruszki. W dalszej kolejności wlewamy pół szklanki zimnej wody i zagniatamy elastyczne ciasto. Odkładamy ciasto do lodówki. Po schłodzeniu ciasta rozwałkowujemy je i wykładamy nim formę uprzednio wysmarowaną masłem. Na cieście układamy w rozetki plasterki szynki. Zapiekamy ciasto z szynką w piekarniku rozgrzanym do 190 st. C przez 15 minut. W tym czasie starannie mieszamy jajko ze śmietaną, doprawiamy pieprzem i dodajemy goudę tartą na tarce o grubych oczkach. Zalewamy szynkę masą jajeczną, na powierzchni układamy wiórki masła i zapiekamy całość ok. 20 minut, aż powierzchnia zapiekanki się przyrumieni.

Kiedy jesienią 1944 roku Alianci przegrali bitwę pod Arnheim, Niemcy zablokowali zaopatrzenie w żywność i opał dla dużej części Holandii. W efekcie zimą zapanował głód. Plantatorzy tulipanów, którzy nie sadzili kwiatów podczas wojny, posiadali w swoich magazynach liczne cebulki. Decyzją władz zostali zobligowani do sprzedaży ich na cele konsumpcyjne. Cebulki okazały się pożywne, więc uratowały część ludzi przed śmiercią głodową. Jednak nie mogły być smaczne, gdyż w przeciwnym razie dostałyby się do kanonu dań kuchni holenderskich. Najwyraźniej nie w smaku ich urok jest zawarty.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia
fot. Piotr Chudzyński