Z wizytą w dawnej osadzie fabrycznej

Czy wiecie, że Żyrardów wziął swoją nazwę od Filipa de Girarda – wynalazcy, który zaprojektował maszynerię do fabryki otwartej w osadzie fabrycznej, powstałej w miejscu wioski Ruda Guzowska? Warto odwiedzić Żyrardów i poznać historię miejsca związanego z rozwijającym się w XIX przemysłem. A stąd już kilka kroków od położonego nad rzeką Bzurą Sochaczewa, będącego historyczną siedzibą książąt mazowieckich.

Szlak ,,Poszukiwacze Zdobyczy Techniki – Industrialne Mazowsze” łączy dworzec kolejowy w Żyrardowie z osiedlem robotniczym przy ul. Kościelnej, a także neogotyckim kościołem pod wezwaniem św. Karola Boromeusza, szpitalem fabrycznym, dawnym placem targowym (obecnie plac im. Jana Pawła II) oraz dawnymi budynkami fabryki i jej administracji.

Szczegółową historię dawnej osady przemysłowej poznamy w Muzeum Lniarstwa, znajdującym się w jednym z budynków pofabrycznych. Można w nim obejrzeć kilkadziesiąt zabytkowych maszyn, które tworzą kompletny ciąg technologiczny. Większość maszyn pochodzi z lat 70. i 80. XX wieku. W ekspozycji zobaczymy też największą na świecie kolekcję wielkoformatowych szablonów sitodrukowych.

Stąd przenosimy się do kolejnego ważnego obiektu muzealnego – Muzeum Mazowsza Zachodniego, które mieści się w zabytkowej willi Karola Dittricha – byłego współwłaściciela Zakładów Żyrardowskich. Wśród wystawionych w nim eksponatów znajdują się przede wszystkim pamiątki związane z historią Żyrardowa, w tym zdjęcia z dawnej fabryki i obrazy prezentujące historię lnu – od starożytnego Egiptu, poprzez Cesarstwo Rzymskie, średniowiecze i renesans, aż do XIX wieku.

Muzeum otacza park krajobrazowy im. Karola Dittricha. Na jego terenie zobaczymy pozostałości architektury ogrodowej oraz zabytkowy drzewostan – m.in. platany klonolistne, olchy czarne, wiąz szypułkowy, dąb szypułkowy.

Skarby Sochaczewa

Z Żyrardowa wyruszmy w drogę do Sochaczewa. W samym centrum tego miasta zobaczymy zabytkowy ratusz, odbudowany po zniszczeniach z czasów I wojny światowej. Obecnie mieści się w nim Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Bitwy nad Bzurą. Jest to największe w Polsce muzeum poświęcone jednej bitwie. Ekspozycja obejmuje kolekcje broni, ekwipunku i umundurowania uczestników starcia, które trwało od 9 do 22 września 1939 roku. Dodatkową atrakcją muzeum są znaleziska archeologiczne z terenu ziemi sochaczewskiej, a na jego tyłach można obejrzeć wystawę plenerową ze sprzętem wojskowym, m.in. samolotem MIG-21, czołgiem T-34 oraz armatami.

Warto dodać, że 25 lutego muzeum organizuje II Rajd szlakiem Powstania Styczniowego, który będzie miał miejsce na terenie Puszczy Kampinoskiej. Rozpocznie się on na parkingu w Granicy, skąd biorący udział w rajdzie udadzą się do Dębu Powstańców, na którego konarach wedle lokalnych przekazów oddziały kozackie powiesiły schwytanych powstańców – przypuszczalnie uczestników potyczki pod Budą Zaborowską w dniu 10 kwietnia 1863 roku. Po powrocie uczestników rajdu czeka dodatkowa atrakcja – zwiedzanie skansenu na Granicy, z udziałem przewodnika z Kampinoskiego Parku Narodowego.

Ferie z wąskotorówką

Punktem obowiązkowym do odwiedzenia w Sochaczewie jest Muzeum Kolei Wąskotorowej, w którym zobaczyć można ponad 140 eksponatów związanych z wąskotorówką. Na czas tegorocznych ferii zimowych muzeum zaplanowało szereg atrakcji w ramach programu „Ferii z wąskotorówką 2023”. Wśród nich są m.in. zimowe przejazdy pociągiem Retro, kilka ciekawych wydarzeń i zajęcia edukacyjno-warsztatowe dla dzieci i młodzieży.

Specjalny program będzie realizowany od 11 do 25 lutego br., a rozpocznie się od wydarzenia „Inauguracja ferii z wąskotorówką 2023”. W tym dniu zorganizowane zostaną pierwsze zimowe przejazdy pociągiem Retro. Zabytkowy skład odbędzie dwa kursy na trasie Sochaczew Wąskotorowy (muzeum) – Sochaczew Miasto – Sochaczew Wąskotorowy. Po powrocie z wycieczki dla najmłodszych przygotowane będą również inne atrakcje, w tym karnawałowe warsztaty plastyczne, Kolejowy Kącik Malucha, Kolejowe Kino Malucha oraz ognisko w skansenie.

Pociąg Retro ponownie wyruszy na zimowy szlak w sobotę, 18 lutego, tym razem pod hasłem „Karnawał na wąskim torze”. Oprócz dwóch kolejnych przejazdów na tej samej trasie odbędzie się wówczas także bal karnawałowy dla najmłodszych pn. „Roztańczona ciuchcia”, który muzeum organizuje we współpracy z Anglojęzycznym Niepublicznym Przedszkolem oraz Żłobkiem „Leśne Skrzaty” w Sochaczewie.

Dwie ostatnie zimowe wycieczki pociągiem Retro zrealizowane zostaną w trakcie „Zakończenia ferii z wąskotorówką 2023”, czyli w sobotę, 25 lutego. W tym dniu odbędzie się spotkanie z konduktorem i maszynistą, którzy wtajemniczą słuchaczy w swoje zawody i zdradzą, co znaczy „być jak Konduktor, być jak Maszynista”. Przy okazji będzie można również nabyć książkę Przemysława Brycha pt. „Być jak Konduktor”. Odbędą się ponadto karnawałowe warsztaty plastyczne, czynne będą Kolejowy Kącik Malucha i Kolejowe Kino Malucha, a w skansenie ponownie zapłonie ognisko.

(kw)

Fot. archiwum UMWM

Materiał przygotowany we współpracy z Urzędem Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego