Wystawa pamiątek związanych z Marszałkiem Piłsudskim

Z okazji 80. rocznicy śmierci Józefa Piłsudskiego Muzeum Mazowieckie zaprasza na pokaz pamiątek związanych z Marszałkiem i okresem II RP. Na ekspozycji są obiekty pochodzące ze zbiorów Archiwum Państwowego w Płocku, Muzeum Diecezjalnego w Płocku, Towarzystwa Naukowego Płockiego oraz osób prywatnych. Jednym z najciekawszych jest fragment menażki żołnierskiej z napisem „legioniści ziemi płockiej”.
Na kopii świadectwa dojrzałości czytamy, że Piłsudski Józef Klemens wyznania rzymsko-katolickiego, szlachcic urodzony w majątku Zułowo pw. Świeciany guberni wileńskiej pobierał nauki przez 10 lat w pierwszym gimnazjum wileńskim. Sprawował się wzorowo, uczęszczał do szkoły i odrabiał lekcje, a także ćwiczenia pisemne zadowalająco, interesował się wszystkimi przedmiotami dostatecznie oraz wykazał się posiadaniem wiedzy z historii i geografii. Z tych przedmiotów miał piątki. Z literatury rosyjskiej i niemieckiego – trójki. Jest też kopia pisma o osiedleniu zesłańca w Kiereńsku i artykuł z „Kuriera Płockiego”, o tym, że w niedzielę powrócił do Warszawy z Magdeburga komendant Piłsudski. Kiedy siedział w tamtejszej twierdzy, przychodziły do niego kartki. Zachowały się oryginalne, adresowane np. Her Brygadier Josef von Piłsudski, Festung Magdeburg. Jedna z wpisem: „kochanemu bohaterowi w dowód pamięci Stefan Sikorski z Lipna”. Na wystawie znalazły się też: wcześniejsza odezwa legionistów z żądaniem powrotu i Album Legionów Polskich. Rzadka jest pochodząca z 1917 roku kompozycja plastyczna wycięta z manierki żołnierskiej, z orłem legionowym i miniaturką popiersia Piłsudskiego, którą podpisali „legioniści ziemi płockiej”. – Ciekawym obiektem z naszych zbiorów jest również zaproszenie na mszę polową 10 kwietnia 1921 roku z okazji pobytu marszałka w Płocku. Cenna jest oryginalna odezwa prezydenta Ignacego Mościckiego „Do Obywateli Rzeczypospolitej!” wydana 12 maja 1935 w związku ze śmiercią Marszałka. Dosyć licznie reprezentowana jest kolekcja walorów filatelistycznych, znaczki pocztowe, karty okolicznościowe na kolejne rocznice – mówi autorka scenariusza wystawy, Bernadetta Kamińska.
Zbiory Towarzystwa Naukowego Płockiego obrazują z kolei tematykę legionową i czasy wielkiej wojny. Warto zwrócić uwagę na list napisany przez Piłsudskiego do rektora Uniwersytetu Warszawskiego Józefa Brudzińskiego w 1916 roku. Ciekawy jest wywiad pod tytułem Nie ma nic bardziej kompromitującego dla socjalizmu niż bolszewizm. Po przewrocie majowym, 17 maja, w kościele Karmelitów w Warszawie odbywa się uroczysty pogrzeb ofiar bratobójczych walk (przeczytamy o nim w relacji „Gazety Warszawskiej”. Po mszy dawny kapelan 3 pułku II Brygady Legionów, ks. Panas, rzuca swoje ordery zdobyte na froncie gen. Orlicz-Dreszerowi, jako zhańbione. Na planszach zobaczymy m.in. wizytę naczelnika w Płocku, defiladę 6 pułku piechoty LP oraz szwadronu 3 pułku szwoleżerów. W gablotach są medaliony i plakiety. Z 1919 roku pochodzi popiersie autorstwa rzeźbiarza Edwarda M. Wittiga. Z „Cyrulika Warszawskiego” – karykatura J. Zaruby. O kulcie Marszałka po jego śmierci opowiadają kartki i pocztówki.
Grupa obiektów wchodzących w skład aneksu Płock i Płocczanie dla marszałka sygnalizuje m.in. zagadnienia związane z wielokrotnie obchodzonymi okrągłymi rocznicami: obrony miasta przed bolszewikami, dekorowania Płocka Krzyżem Walecznych oraz jego obrońców orderami Virtuti Militari i Krzyżami Walecznych, nadania Marszałkowi tytułu Honorowego Obywatela miasta Płocka. Dzisiaj najbardziej oczywistym znakiem pamięci Płocka o Marszałku jest odsłonięty w 1997 roku pomnik. W czasach przed jego istnieniem, mieszkańcy miasta ukradkiem składali kwiaty w dzień imienin Józefa.
Część eksponatów na wystawie pochodzi od kolekcjonerów prywatnych: Dariusza Lemanowicza, Pawła Mieszkowicza, Jana Milnera, Franciszka Olkowskiego, Barbary Piotrowskiej, Marka Szawaryna, Grażyny Tryki i Konrada Jana Walusia. (lesz)