Wydziedziczenie – czy jest możliwe w sytuacji uporczywego niedopełniania względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych?

Tygodnik Płocki

29/08/2023 08:00

Uporczywe niedopełnianie względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych jest wymienione w przepisach prawa jako jedna z przesłanek umożliwiających wydziedziczenie spadkobiercy ustawowego przez spadkodawcę. Pojęcie wydziedziczenia często w języku potocznym jest nieprawidłowo używane do określenia sytuacji, w której spadkodawca wyłączył spadkobiercę od dziedziczenia mocą testamentu (tzw. testament negatywny). Tymczasem treścią testamentu negatywnego jest wyłączenie danej osoby należącej do kręgu spadkobierców ustawowych od dziedziczenia ustawowego. Nie powoduje on jednak pozbawienia prawa do zachowku. W przeciwieństwie do wydziedziczenia dopuszczalność sporządzenia testamentu negatywnego nie jest ograniczona warunkami. Wydziedziczenie, jako dalej idące, zawsze natomiast wywołuje skutki tożsame ze skutkami testamentu negatywnego.

Warunki skuteczności wydziedziczenia
Aby wydziedziczenie danej osoby było skuteczne, w treści testamentu należy wskazać przyczynę wydziedziczenia. Oznacza to, że przyczyna ta musi wystąpić przed samym aktem wydziedziczenia.
Zgodnie z brzmieniem art. 1008 k.c. spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku, jeżeli uprawniony do zachowku:
wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.
Ustawa przewiduje więc jedynie trzy możliwe powody, dla których usprawiedliwione będzie rozrządzenie o wydziedziczeniu, przy ziszczeniu się któregokolwiek z nich. Przyczyna wydziedziczenia musi jednak wystąpić w rzeczywistości. Wydziedziczenie bezpodstawne nie pozbawia bowiem prawa do zachowku, zaś uprawniony może dowodzić jego bezzasadności.

Uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych jako jedna z przesłanek wydziedziczenia
Uprawniony do zachowku może zostać wydziedziczony, jeżeli uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Do kategorii tych obowiązków można zaliczyć zarówno obowiązki wynikające z przepisów prawa (np. obowiązek alimentacyjny, obowiązki wynikające z art. 23 k.r.o.), jak i powinności czysto społeczne lub moralne (np. obowiązek opieki nad osobą starszą czy chorą). Niedopełnianie obowiązków rodzinnych musi cechować się uporczywością, a więc pewną powtarzalnością lub stałością.
(...)

Reklama