Ta gęś już nie kopnie

Największą sławą cieszą się gęsi kapitolińskie. Trzymano je na Kapitolu (wzgórze w Rzymie, które nazwę wzięło od czaszki ludzkiej odkrytej podczas budowy świątyni), jako ptaki prorocze. Bowiem przepowiadano przyszłość w oparciu o ich apetyt. Sławę przyniosła im jednak wrzawa, jaką podniosły w roku 390 p.n.e. podczas najazdu Galów na Rzym. Galowie postanowili zdobyć wzgórze nocą, kiedy wymęczeni głodem i walką obrońcy tej części Rzymu usnęli. Wówczas zbliżających się wrogów usłyszały gęsi i podniosły straszny rwetes. Atak został odparty. Obrońcy nie tylko obronili wzgórze, ale wyparli wroga z Rzymu. Na pamiątkę tego zdarzenia Rzymianie podobno obnieśli jedną gęś w lektyce, zaś psy, które usnęły razem z ludźmi, ukarano poprzez symboliczne powieszenie jednego z nich. Tak to gęsi przeszły do historii. I można by sądzić, iż po tym zdarzeniu ptaki będą strzegły domostw przynajmniej rzymskich. Niestety, czasami można być w czymś dobrym, jednak może to nie wystarczyć, aby pozbawić stanowiska istot na nim zasiedziałych. Psy jak pilnowały domostw tak pilnują, a gęsi realizują się w kapuście.
Gęsie udka duszone z czerwoną kapustą
Skład:

2 gęsie udka;
cebula;
ząbek czosnku;
2 łyżki wytopionego tłuszczu gęsiego;
50 dag kapusty czerwonej;
2 jabłka;
łyżka octu winnego;
łyżka mąki;
cukier, sól.

Wykonanie:
Każde udko dzielimy na dwie części, następnie oprószamy mąką, solą i rumienimy na rozgrzanym tłuszczu. Siekamy drobno cebulę, czosnek, które dodajemy do mięsa wraz z niewielką ilością wody. Całość dusimy pod przykryciem, aż mięso zacznie mięknąć. Szatkujemy drobno czerwoną kapustę, zaprawiamy octem i przekładamy ją do mięsa. Na koniec dodajemy jeszcze starte na tarce jabłko i całość doprawiamy solą i cukrem.
Przepis pochodzi od p. Ewy Semrau z Glinek, która jest przewodniczącą tamtejszego Koła Gospodyń Wiejskich. W ubiegłym roku został nagrodzony w konkursie „Tradycyjne danie z gęsi polskiej”. Przepis p. Ewa zaczerpnęła z czasopisma Gospodyni Wiejska, bądź Gospodyni z lat 70 – tych.

Tradycje hodowli i spożywania gęsiny w Polsce sięgają XVII wieku. Jednak dawniej i dziś hodowaliśmy je głównie dla niemieckiego konsumenta. Tam to eksportujemy co roku ok. 20 tysięcy ton gęsiny. W Niemczech do dziś istnieje żywa tradycja spożywania na św. Marcina i na Boże Narodzenie pieczonej gęsi faszerowanej kasztanami i jabłkami. Zaś polskie gospodynie nieco zniechęca do gęsiny długi czas przygotowywania potraw, a pewnie i nie bez znaczenia jest cena. Mimo to gęsina zdarza się na naszych stołach nawet w tak egzotycznej formie jak okrasa (rodzaj tataru z gęsiny). Lepiej sytuacja przedstawia się w polskich powiedzeniach. Tu jej mamy sporo, gdyż można być prowincjonalną gąską, głupią jak gęś, można się szarogęsić, a nawet może nas ta gęś kopnąć. Poza tym, któż nie zna wersetu z Mikołaja Reja „A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają”. Z czego niezbicie wynika, że lubimy mówić o gęsiach, zaś mniej je jeść.
Tekst i stylizacja Izabela Chudzyńska