Przez malownicze mazowieckie rzeki i jeziora

Kiedy myślimy o letnim wypoczynku nad wodą, w pierwszej chwili przychodzą nam na myśl morze czy górskie jeziora. Tymczasem Mazowsze, często kojarzone głównie z Warszawą i wielkimi równinami, kryje w sobie prawdziwe wodne skarby. Od malowniczych rzek, przez urokliwe jeziora, aż po dzikie starorzecza – Mazowsze oferuje idealne warunki do wypoczynku dla każdego, kto pragnie złapać oddech z dala od miejskiej dżungli. Dla amatorów takiej formy spędzania wolnego czasu przygotowano wyjątkowy przewodnik „Mazowsze nad wodą”, w którym opisane są rzeczne trasy – idealne na spływy kajakowe, kąpieliska, a także miejsca, w których można obserwować ptaki. Z jego pomocą zaplanujecie idealny letni wypad nad wodę.

Najbardziej znaną rzeką Mazowsza jest oczywiście Wisła – królowa polskich rzek, która na tym odcinku płynie szerokim, majestatycznym nurtem. Wzdłuż jej brzegów można znaleźć dzikie plaże, idealne na piknik czy relaks z książką. Mniejsze rzeki, takie jak Bug, Narew czy Liwiec, zachwycają ciszą i spokojem. To wymarzone miejsca dla miłośników kajakarstwa czy wędkowania, gdzie bliskość natury daje poczucie prawdziwego wyciszenia.

Wśród rzecznych tras, które warto odwiedzić, mamy Skrwę Prawą, która swoje źródła ma w Górznieńsko-Lidzbarskim Parku Krajobrazowym. Spływa w kierunku południowym, przekraczając granicę województwa kujawsko-pomorskiego i na niewielkim odcinku wyznaczając jej bieg. Rzeka bardzo meandruje, brzegi są często zakrzaczone, a powolny nurt przesłaniają zatory. Spływ jest wymagający fizycznie, ale wart podjęcia wysiłku dla pięknych widoków.

Z racji niezwykłości krajobrazu, odstającego od typowo mazowieckiego, tereny położone nad Skrwą nazywane są Mazowiecką Szwajcarią. Dolny bieg Skrwy objęto ochroną w ramach Brudzeńskiego Parku Narodowego. Rzeka wpada, jako prawy dopływ, do Wisły szerokim ujściem w okolicach Murzynowa. Spływ można rozpocząć przy Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu, dokładnie pod mostem na drodze krajowej nr 10.

Co zobaczymy „po drodze”? Między innymi ujście Sierpienicy – lewy dopływ Skrwy o długości ok. 52 km, mający swoje źródła w pobliżu Bielska; most w miejscowości Mieszczk, młyn w Kwaśnie, most i spiętrzenie w Choczeniu, młyn Żurawin w Malanowie, relikt grodziska z XII wieku w Cieślinie, mosty w Zdziemborzu, Bądkowie-Rochnach i Bądkowie Kościelnym, skąd na prawym brzegu rzeki widać barokowy kościół pw. św. Wincentego à Paulo z 1790 roku, a ok. 1 km poniżej rozpoczyna się Brudzeński Park Krajobrazowy. Poniżej mostu w Brudzeniu Dużym zaczyna się rezerwat „Brudzeńskie Jary”, utworzony w 2002 roku dla zachowania skarpy Skrwy Prawej. Na terenie rezerwatu znajduje się wczesnośredniowieczne grodzisko pierścieniowe. Dalej na trasie miniemy most na drodze w Parzeniu (ok. 3 km za mostem, na lewobrzeżnej skarpie zachował się obrys XII-wiecznego grodziska), rezerwat „Sikórz”, Osadę Młynarza w Radotkach, most w Cierszewie i ośrodek wypoczynkowy z przystanią, wypożyczalnią kajaków i restauracją, a następnie dotrzemy do Murzynowa, gdzie około 2 km na zachód od mostu, nad samym brzegiem Wisły mieści się Muzeum Etnograficzne prowadzone przez Mazowiecki Ośrodek Geograficzny Wydziału Geografii i Studiów Geograficznych UW.

Jeziora i zalewy

Mazowsze może poszczycić się również licznymi zalewami i jeziorami, które latem tętnią życiem. Zalew Zegrzyński, nazywany „warszawskim morzem”, przyciąga żeglarzy, amatorów sportów wodnych i całe rodziny spragnione ochłody. Można tu wynająć rower wodny, spróbować swoich sił na desce SUP czy po prostu odpocząć na jednej z plaż. Podobne możliwości oferują Zalew Sulejowski czy Jezioro Domaniowskie – miejsca, gdzie z łatwością poczujemy wakacyjny klimat bez konieczności wielogodzinnych podróży.

A w pobliżu Płocka znajduje się miejsce zwane często „mazowieckimi Mazurami”. To oczywiście Pojezierze Gostynińsko-Włocławskie – położona na lewym brzegu Wisły kraina ponad czterdziestu jezior, porośnięta sosnowymi lasami, rosnącymi w większości na łagodnych, ukształtowanych przez lodowiec wzgórzach zwanych ozami. Jego granice wyznaczają trzy miejscowości – Gąbin, Gostynin i Włocławek. Tutejszy krajobraz chroniony jest w Gostynińsko-Włocławskim Parku Krajobrazowym, utworzonym w 1979 roku.

Wyprawę na tym terenie możemy rozpocząć w Kotle. To jezioro, które wg legendy powstało w miejscu rozpadliny, która pochłonęła zamek starosty. Była to kara, jaką wymierzył duch starosty swojej żonie i jej kochankowi, którzy mieszkali razem na zamku, kiedy starosta był na wojnie. Niedaleko jeziora stoi zabytkowa kaplica pw. św. Jakuba, pod nią prawdopodobnie pozostałości najstarszej w Gostyninie, średniowiecznej świątyni.

Około 9 kilometrów od Gostynina znajduje się Jezioro Lucieńskie. To trzecie co do wielkości, ale chyba pierwsze, jeśli chodzi o popularność, jezioro Pojezierza Gostynińskiego. Nad jego brzegiem stoi letnia rezydencja Prezydenta RP. W Miałkówku i Budach Lucieńskich można znaleźć noclegi, plaże i kąpieliska. Brzegi jeziora są porośnięte roślinnością, mogą więc być trudno dostępne. Dlatego jeśli zamierzacie na jeziorze wędkować, wypożyczcie łódkę. Ale uwaga! Może być ona jedynie wiosłowa, ponieważ obowiązuje tu strefa ciszy i zabronione jest używanie silników. Wędkarze mogą tu liczyć na złowienie m.in. leszcza, okonia, suma, węgorza, karasia, lina, szczupaka, jazia, sandacza, karpia, amura.

Kilka kilometrów dalej mamy Jezioro Białe, jedno z najczystszych jezior w Polsce. Mnóstwo tu plaż, pól kempingowych, miejsc noclegowych czy punktów gastronomicznych. Przejrzysta woda w jeziorze spowodowała, że jeszcze niedawno miłośnicy nurkowania mieli tu swoją bazę szkoleniową i rekreacyjną. Teraz na nurkowanie można przyjeżdżać indywidualnie z własnym sprzętem. Miejscem, w którym wypożyczyć można sprzęt wodny, np. kajaki, łódki, jest np. Plaża Pod Lipami w miejscowości Białe. Tutaj można też wybrać się na morsowanie w chłodniejszym okresie. Bogate w ryby Jezioro Białe także jest atrakcją dla wędkarzy, są w nim m.in. leszcze, płocie, okonie, liny, szczupaki czy węgorze. Jezioro jest prywatne. Jeśli planujecie pływać po nim własną żaglówką i zamierzacie zacumować do któregoś brzegu, wcześniej upewnijcie się, że będzie to możliwe. Zgodnie z informacjami jednego z tutejszych ośrodków – każdorazowo trzeba uzgadniać te kwestie z właścicielem konkretnej prywatnej działki nad jeziorem.

Niedaleko znajdują się Jeziora Drzesno (przy rezerwacie przyrody „Jezioro Drzezno”) i Sumino. Brzegi tego ostatniego porośnięte są dosyć wysokimi drzewami, utrudniającymi żeglowanie. Na jeziorze „słabo wieje”. Z tego samego powodu jest ono idealne dla miłośników rekreacyjnego kajakarstwa.

Około 14 kilometrów, jadąc w stronę Gąbina, dzieli Jezioro Drzesno od położonego w Kotlinie Płockiej Jeziora Zdworskiego, które jest największym z grupy jezior gostynińskich. Panują na nim dobre warunki do uprawiania żeglarstwa. Żaglówki i sprzęt wodny można wypożyczyć w ośrodkach wypoczynkowych znajdujących się na przeciwległych brzegach jeziora w Zdworzu i Koszelówce.

W południowej części jeziora, która charakteryzuje się łagodnym brzegiem, znajdują się stanowiska do wędkowania. Można złowić tu płocie, okonie, ukleje, szczupaki, sandacze, węgorze. Nad jeziorem znajdują się pola namiotowe, ośrodki wypoczynkowe i plaże.

Warto również odwiedzić znajdujący się poza granicą województwa mazowieckiego, lecz położony zaledwie 30 minut od Nowego Duninowa przyrodniczy fenomen – unikatowe w skali światowej Jezioro Gościąż, którego dno kryje tajemnice. Zachowały się w nim bowiem osady, z których można odczytać historię tego miejsca na przestrzeni wielu tysięcy lat.

Świat ptaków

Wypoczynek nad wodą na Mazowszu ma jeszcze jedną ogromną zaletę – bliskość natury. Rezerwaty przyrody, lasy otaczające rzeki i jeziora oraz liczne ścieżki przyrodnicze sprzyjają spacerom i rowerowym wycieczkom. To idealne tereny do obserwacji ptaków i podziwiania dzikiej przyrody. Cisza i spokój tych miejsc działają jak naturalny balsam dla zestresowanych mieszkańców miast.

Ci z was, których fascynuje świat leśnej fauny, zwłaszcza ptaków, mają wyjątkową okazję, by zobaczyć wiele ich gatunków w ich naturalnym środowisku. Podglądanie ich może być pasjonującą przygodą, która wciąga coraz więcej osób, w tym pasjonatów fotografii.

Wyprawy na ptaki, tzw. birdwatching to hobby coraz większej grupy Polaków. Ptaki można obserwować wszędzie, ale największą frajdę sprawiają wyprawy do lasu, na łąki i pola, zwłaszcza nad wodę. Rzeki, jeziora, zalewy czy stawy to królestwa ptaków wodno-błotnych, które są wyjątkowo wdzięczne do obserwowania. Są bowiem wśród nich gatunki zarówno duże (jak łabędzie), bajecznie kolorowe (jak zimorodki), głośne (jak żurawie) i migrujące w liczących nawet tysiące sztuk stadach (jak gęsi). Są wśród nich zarówno te znane i popularne (jak kaczki krzyżówki), jak i niezwykle rzadkie, skryte (jak bąki czy kuliki wielkie).

Mazowsze jest znakomite do obserwacji jego skrzydlatych mieszkańców. Region ma szczęście do akwenów – niemal wszędzie jest jakiś staw, niewielka struga czy rzeka, w okolicach której żyją np. kaczki.

Jeśli nie potrafimy jeszcze rozróżnić gatunków ptaków, a chcemy, aby nasze wyprawy miały walor edukacyjny, zaopatrzmy się w ptasi przewodnik, dzięki któremu będziemy mogli rozpoznawać napotkane gatunki. Pomocna będzie też lornetka, a dla bardziej zaawansowanych obserwatorów – luneta. Warto też pobrać na telefon aplikację pomagającą rozpoznać gatunki ptaków po dźwiękach, jakie wydają.

Na Mazowszu znajdziemy wiele kąpielisk i terenów rekreacyjnych, które są doskonale przygotowane na przyjęcie turystów – z parkingami, wypożyczalniami sprzętu i punktami gastronomicznymi. A co najważniejsze – wszędzie jest stosunkowo blisko. To idealna propozycja na weekendowy wypad lub kilkudniowy urlop, który zaplanujecie w kilka chwil, korzystając z przewodnika „Mazowsze nad wodą”, który możecie bezpłatnie pobrać ze strony internetowej mazowsze.travel. Znajdziecie w nim m.in. opisy tras wzdłuż mazowieckich rzek, wykaz kąpielisk, adresy wypożyczalni kajaków i wiele praktycznych wskazówek. Zabierzcie go w drogę i odkrywajcie uroki mazowieckich akwenów.

(kw)

[publikacja sfinansowana ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego]