Prawnik radzi

Wniosek o upadłość
 

Chcę zwrócić się o ogłoszenie upadłości, ale nie wiem co ma być w tym wniosku. Proszę o wskazówki.     Maria P.

Wnioski o ogłoszenie upadłości różnią się w zależności od okoliczności. Treść wniosku może być uzależniona od tego, czy występuje z nim wierzyciel, czy dłużnik i czy chodzi o upadłość konsumencką czy o upadłość, np. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Wymagania wobec wierzyciela są w tym przypadku niższe, bowiem zasadniczo nie dysponuje on dokumentacją należącą do dłużnika (np. księgową, umowami z innymi podmiotami). Wymagania wobec dłużnika są natomiast stosunkowo wysokie. Przepisy w tym zakresie zmieniają się. W 2020 r. doszły do wniosku nowe elementy, powodujące, że dłużnik musi dokładniej „spowiadać się” ze swojej przeszłości.
Odsyłam w pierwszej kolejności do zapoznania się z art.8-9, 20-25a i 4912 Prawa upadłościowego i skonsultowania sprawy z doradcą restrukturyzacyjnym. Przykładowo, błędy we wniosku mogą wpłynąć na to, że sąd dojdzie do wniosku, iż określone zobowiązania nie podlegają umorzeniu, bo upadły umyślnie ich nie ujawnił i wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Dyscyplinarne zwolnienie z pracy
 

Podpadłem pracodawcy bo ostro nabroiłem. Czy szef ma jakiś czas na dyscyplinarne wyrzucenie mnie z pracy, czy też do tej mojej ewidentnej wpadki może teraz zawsze sięgnąć, gdy coś między nami nie będzie w porządku?     Tomasz D.

Zacznijmy od tego, że zgodnie z art. 52 § 1 Kodeksu pracy:
§ 1. Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie:
1) ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych;
2) popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem;
3) zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.
Jednak stan niepewności co do tego jak zachowa się pracodawca nie trwa wiecznie. Otóż, w myśl art. 52 § 2 KP, rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.
§ 3. Pracodawca podejmuje decyzję w sprawie rozwiązania umowy po zasięgnięciu opinii reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej, którą zawiadamia o przyczynie uzasadniającej rozwiązanie umowy. W razie zastrzeżeń co do zasadności rozwiązania umowy zakładowa organizacja związkowa wyraża swoją opinię niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni.

Windykacja a zmiana wierzyciela (przelew, cesja)

Mam dłużnika ale zamierzam sprzedać swą wierzytelność komuś, kto już prowadzi windykację przeciwko tej samej osobie. Sprzedając dłużnikowi towar z mojej hurtowni nic nie wspominaliśmy o tym, czy w razie braku zapłaty będzie możliwe przelanie tej wierzytelności na kogoś innego. Sam nie chcę się z tym borykać, a jest chętny, który kupi moją należność. Czy mogę ją sprzedać?    Roman J.

Tak. Z art.509 Kodeksu cywilnego wynika, że:
§ 1. Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.
§ 2. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.
Umowa sprzedaży wierzytelności wywołuje skutek zobowiązująco-rozporządzający; kauzalność. Zgodnie z art.510 KC.
§ 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
§ 2. Jeżeli zawarcie umowy przelewu następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, z zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania. 
Z art. 511 KC wynika, że jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, to przelew tej wierzytelności powinien być również pismem stwierdzony. Jednak w sytuacji, gdy nowy wierzyciel chciałby wystąpić przeciwko dłużnikowi na drogę sądową właściwe będzie notarialne poświadczenie podpisów pod umową przelewu (cesji wierzytelności).

Upadłość konsumencka
 

Przez kogo pokrywane są koszty postępowania w upadłości konsumenckiej?

Generalnie rzecz ujmując powinny być pokryte z masy upadłości, czyli z majątku dłużnika. Bardzo często w upadłościach konsumenckich brak jednak na to środków i trudno doprowadzić do tego, aby koszty pokryte zostały z majątku dłużnika. Dzieje się tak zwłaszcza w sytuacji, gdy np. otrzymuje on niską emeryturę lub rentę, minimalne wynagrodzenie za pracę, a do tego nie ma żadnego majątku (bo np. wcześniej sprzedał go już komornik).
Z tego powodu zgodnie z art. 4917 prawa upadłościowego: 
1. W przypadku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania albo w masie upadłości brak jest płynnych funduszów na ich pokrycie, koszty te pokrywa tymczasowo Skarb Państwa.
3. Jednocześnie z ogłoszeniem upadłości sąd przyznaje syndykowi zaliczkę na pokrycie kosztów postępowania oraz zarządza jej niezwłoczną wypłatę tymczasowo ze środków Skarbu Państwa, chyba że majątek upadłego pozwala na bieżące pokrywanie kosztów postępowania. W dalszym toku postępowania, w razie potrzeby, sąd przyznaje syndykowi zaliczkę na pokrycie kosztów postępowania oraz zarządza jej niezwłoczną wypłatę tymczasowo ze środków Skarbu Państwa. 
4. Syndyk zwraca Skarbowi Państwa wypłacone kwoty niezwłocznie po wpływie do masy upadłości funduszów wystarczających na pokrycie kosztów postępowania.
5. W przypadku postępowania wszczętego wyłącznie na wniosek wierzyciela przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli dłużnik nie sprzeciwia się umorzeniu postępowania. Przed umorzeniem postępowania sąd wysłuchuje dłużnika. 
Przepis ten jest jednym z powodów popularności wniosków dłużników o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Skoro koszty postępowania ma w wielu przypadkach pokrywać Skarb Państwa to nie dziwi fakt dlaczego dłużnicy będący konsumentami (szczególnie nieposiadającymi majątku i o skromnych dochodach) starają się o ogłoszenie swojej upadłości. Nawet wynagrodzenie wypłacane syndykowi może być pokrywane przez Skarb Państwa. Przedsiębiorca nie korzysta z takich przywilejów jak konsument.

Umowa pożyczki
 

Zawarłem na miesiąc umowę pożyczki z kolegą, bo mówił mi, że chce coś kupić do mieszkania i brakuje mu na to pieniędzy, ale wkrótce dostanie wypłatę i odda mi pieniądze. Wkrótce, w rozmowie ze znajomym dowiedziałem się jednak, że ten kolega, któremu miałem pożyczyć pieniądze, stracił pracę, ma pełno długów, a to, co pożyczy od ludzi, przepuszcza na alkohol. Umowę zawarłem z nim na piśmie, ale jeszcze nie dałem mu pieniędzy, bo wtedy nie miałem ich przy sobie. Nie chcę ryzykować i martwić się, czy mi odda. Co zrobić?

Są różne rozwiązania, ale proszę rozważyć skorzystanie z art. 721 kodeksu cywilnego.
Stanowi on, że dający pożyczkę może odstąpić od umowy i odmówić wydania przedmiotu pożyczki, jeżeli zwrot pożyczki jest wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego drugiej strony. Uprawnienie to nie przysługuje dającemu pożyczkę, jeżeli w chwili zawarcia umowy o złym stanie majątkowym drugiej strony wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć. 

Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy stan majątkowy pożyczkobiorcy uległ pogorszeniu już po zawarciu umowy. Ciężar dowodu tych okoliczności spoczywa na pożyczkodawcy. Pożyczkodawca może skorzystać z uprawnienia do odstąpienia od umowy poprzez oświadczenie woli skierowane do pożyczkobiorcy (forma jest dowolna ale rekomenduję pisemną; zob. art. 77 KC), jeżeli nie wydał jeszcze przedmiotu pożyczki. W efekcie tego stosunek zobowiązaniowy zostaje zniesiony ex tunc (por. art. 395, 396 KC), tzn. ze skutkiem (wstecznym) od chwili zawarcia umowy. W wypadku częściowego wydania możliwe jest odstąpienie od umowy co do części niewydanej pożyczki. Odmowa wydania musi być powiązana z odstąpieniem od umowy. Pożyczkodawca nie może więc np. wstrzymać się z wydaniem przedmiotu pożyczki do chwili poprawy sytuacji majątkowej pożyczkobiorcy lub uzyskania odpowiedniego zabezpieczenia (przyjmuje się, że art. 490 KC, odnoszący się do umów wzajemnych, nie znajduje tu zastosowania).
Obojętne są przyczyny złego stanu majątkowego pożyczkobiorcy. Chodzi o taką sytuację, że w świetle życiowego doświadczenia pojawiają się uzasadnione wątpliwości co do możliwości zwrotu pożyczki. Przyjmuje się, iż pożyczkodawca nie może powoływać się na zły stan majątkowy pożyczkobiorcy, jeżeli przy zawarciu umowy zostało ustanowione odpowiednie zabezpieczenie pożyczki (np. zastaw, hipoteka), chyba że zabezpieczenie utraciło w pełni lub w znacznym stopniu swoją wartość.
Pogorszenie się stanu majątkowego pożyczkobiorcy po wydaniu przedmiotu pożyczki nie upoważnia pożyczkodawcy do odstąpienia. Może on jednak żądać zwrotu pożyczki przed terminem, jeżeli spełnione są przesłanki zastosowania art. 458 KC.
 

dr. Waldemar Podel
radca prawny
doradca restrukturyzacyjny

* Od redakcji: Teksty zamieszczone w tym poradniku prawnym pochodzą z archiwalnych numerów Tygodnika Płockiego. Z bieżącymi poradami prawnika można zapoznać się z w najnowszym, dostępnym w punktach sprzedaży papierowym wydaniu TP.