Mazowsze też piękne

Jeśli przypadkiem w czasie wakacyjnych podróży zawitają Państwo w okolice Żyrardowa, polecamy krótki odpoczynek w Guzowie. Ta mniej znana miejscowość szczyci się przepięknym XIX – wiecznym pałacem – siedzibą rodu Sobańskich oraz zabytkową cukrownią udostepnioną do zwiedzania.
W XVIII wieku starostą w Guzowie był Andrzej Ogiński, znany zapewne mniej niż jego syn, urodzony w 1765 roku w Guzowie Michał Kleofas Ogiński – kompozytor słynnych polonezów. Potem majątek przeszedł w ręce kolejnego znakomitego rodu – Łubieńskich. Feliks Łubieński – komisarz Tadeusza Kościuszki i minister sprawiedliwości w Księstwie Warszawskim, stworzył w Guzowie wzorowe gospodarstwo rolne, w którym hodował podobno sprowadzone przez siebie do Polski po raz pierwszy ziemniaki. Jego syn Tomasz był współzałożycielem Żyrardowa i kolei wiedeńsko-warszawskiej, a drugi syn Henryk wybudował w Guzowie w 1829 roku pierwszą cukrownię w Królestwie Polskim.
Pałac można już dzisiaj tylko oglądać, ponieważ z powodu złego stanu, nie jest udostępniony dla zwiedzających. Jego architektura jest jednak bardzo interesująca, gdyż autor projektu, Władysław Hirszel, wzorował go na renesansowych budowlach francuskich. Wokół pałacu rozciąga się zabytkowy park krajobrazowy, dość zaniedbany, ale nadal ładny. Przy wejściu na teren parku zachowała się kordegarda i brama pałacowa.
Jabłonna
Jeśli z trasy szybkiego ruchu Gdańsk-Warszawa skręcimy w Nowym Dworze lub Kazuniu w lewo, znajdziemy się na innej, nieco mniej uczęszczanej trasie wiodącej do Warszawy. Warto tamtędy pojechać i zatrzymać się w Jabłonnej.
Niewiele osób wie, że miejscowość od średniowiecza była własnością biskupów płockich, którzy w XV wieku wybudowali tu letnią rezydencję. Potem kupił ją Michał Poniatowski, późniejszy prymas Polski i przekształcił w rezydencję wg projektu sławnego Dominika Merliniego. Rezydencję odziedziczył w 1794 roku książę Józef Poniatowski, a po jego tragicznej śmierci w bitwie pod Lipskiem (1813) otrzymała ją w spadku jego siostra- Teresa Tyszkiewiczowa. Później siedziba pozostawała w rękach Potockich, przebudowana wg projektu Henryka Marconiego. Obecnie w pięknym angielskim parku krajobrazowym jest pałac (dziś Dom Zjazdów i Konferencji PAN) i szereg pawilonów: Grota, Oranżeria, Pawilon Chiński. W okragłej Sali balowej odbywają się koncerty muzyki poważnej, a miłośnicy sztuki znajdą zawsze interesującą wystawę w galerii sztuki współczesnej Oranżeria.
Kto oglądał serial „Czterdziestolatek”: pamięta zapewne uroki parlu wokół pałacu. Tam właśnie Madzia (Anna Seniuk) zapałała sentymentem do przystojnego docenta.
Z Jabłonnej już tylko kilka kilometrów dzieli nas od Rajszewa spopularyzowanego w serialu „Klan”. Na golfa jeżdżą tam dwaj serialowi lekarze. Dziś Jabłonna, Legionowo, Tarchomin to sypialnie Warszawy, ale i miejsca odpoczynku nad pobliskim Zalewem Zegrzyńskim.
(masz)
fot. “Zamki Pałace
i Dwory Mazowsza” wyd. Samorząd Województwa Mazowieckiego