Zgodnie z p?ock? tradycj?, by?y to ko?ci powsta?c?w - Niewyja?niona do ko?ca spr

Jak? tajemnic? kry?a kapliczka przy ulicy Kr?lewieckiej 22, na to pytanie mia?a odpowiedzie? niedawna ekshumacja szcz?tk?w.Niestety, nadal nie wiadomo czy znaleziony tam materia? kostny nale?y do powsta?c?w styczniowych z 1863 roku, a mo?e do chorych na szkarlatyn?. Nikt nie wyklucza te?, ?e ko?ci w starym ogrodzie mog?y znale?? si? przez przypadek. I tak z dnia na dzie? pojawia si? coraz wi?cej w?tpliwo?ci. Zacznijmy jednak od pocz?tku. Niszczej?ca kapliczka przy ulicy Kr?lewieckiej 22, cho? uznawana za Miejsce Pami?ci Narodowej, sta?a si? miejscem libacji alkoholowych. Tymczasem by? mo?e w?a?nie tam pochowani zostali dwaj powsta?cy styczniowi zabici w P?ocku w 1863 roku. Donosi o tym poprzez przekaz ?r?d?owy z 1938 roku, 89-letnia wtedy J?zefa W?sowska. (Dokumenty zachowane s? w Muzeum Diecezjalnym.) Kobieta twierdzi?a, ?e figurk? - dla upami?tnienia zdarzenia - postawi? Kazimierz Zglinicki w czasie powstania, w 1863 roku. O przekazie wiedzia? i jednocze?nie nie m?g? si? zgodzi? z barkiem szacunku dla bohater?w, spo?eczny opiekun Miejsc Pami?ci Narodowej – Zenon Dylewski z P?ocka. Zg?osi? on w marcu br. apel do Rady Ochrony Pami?ci Narodowej Walk i M?cze?stwa w Warszawie w sprawie niszczej?cej mogi?y dw?ch nieznanych powsta?c?w. Poprzez Mazowiecki Urz?d Wojew?dzki, Urz?d Miasta P?ocka dosta? dotacje na ekshumacj? powsta?c?w. Zasugerowano mu te? przeniesienie szcz?tk?w na cmentarz. Spraw? zaj?? si? Wydzia? Gospodarki Komunalnej i In?ynierii Miejskiej. Akcja rozpocz??a si? 18 pa?dziernika br. Przy ekshumacji zw?ok byli El?bieta Jankowska, Jerzy Dobrzy?ski z UMP, Dorota Zaremba i Andrzej Tucholski z Delegatury w P?ocku WO SOZ Wojew?dztwa Mazowieckiego, a tak?e Stanis?aw Frydrysiak wraz z pracownikami Zak?adu Pogrzebowego. Faktycznie natrafiono na ludzkie szcz?tki tu? przy fundamentach kapliczki. Zachowa?y si? jednak tylko dwie niekompletne czaszki i drobne fragmenty ko?ci. Archeolog – Andrzej Tucholski przypuszcza, ?e reszt? szkielet?w kto? m?g? wydoby? wcze?niej, cho?by podczas prac ornych. Kapliczka umiejscowiona jest bowiem w sadzie. Sprawdzono jeszcze 1,5 ara ziemi wok?? figurki. Nie znaleziono ?adnego ?ladu przekazu historycznego, czy zabytkowych warstw kulturowych. Ca?? uwaga skupi?a si? na znalezionych ludzkich szcz?tkach. W wyniku bada? antropologicznych przeprowadzonych przez magistra Wies?awa Kapla w Pa?stwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie, okaza?o si?, ?e materia? szkieletowy nale?a? do dw?ch ch?opc?w. Jeden by? najprawdopodobniej schorowany i mia? 15-21 lat, a drugi to 7-9 latek. R?wnocze?nie Dorota Zaremba ze S?u?by Ochrony Zabytk?w prowadzi?a badania historyczne dotycz?ce wspomnianego wcze?niej przekazu z Muzeum Diecezjalnego. Na podstawie Ksi?gi Wieczystej Nieruchomo?ci udost?pnionej przez S?d Rejonowy w P?ocku uda?o si? jej ustali?, ?e od 1862 do 1863 roku w?a?cicielem posesji przy ul. Kr?lewieckiej nie by? Kazimierz Zglenicki, a Aleksander Arszeniewski - pu?kownik Libawskiego pu?ku wojsk ruskich. W 1964 roku jego pe?nomocnikiem zosta? Piotr Pazniak, a w 1868 Andrzej Mas?awski - Naczelnik ?andarmerii Guberni P?ockiej. Jakim cudem wi?c na wspomnianej posesji znale?liby si? powsta?cy, a tym bardziej po?wiecona im kapliczka? Dalej od Arszeniewskiego nieruchomo?? kupi?a El?ebieta Radke, a nast?pnie w czerwcu 1865 roku sprzeda?a j? Konstantemu i Weronice z Za?usk?w, ma??onkom Zglenickim. Ziemia pozosta?a w ich r?kach do 1883 roku. Nigdzie w dokumentach nie pojawi? si? Kazimierz Zglenicki. Te fakty mog? obali? teori?, ?e pod kapliczk? pochowani s? powsta?cy. Dorota Zaremba t?umaczy: - Niemo?liwe, by cho?by ze wzgl?du na stan w?asno?ci posesji, poch?wek powsta?c?w i budowa kapliczki nast?pi?y w 1863 roku. Wynika z tego, ?e by? mo?e przekaz pani W?sowskiej nie jest prawdziwy. Konserwator zastanawia si? nad tym, czy poch?wek i budowa kapliczki zwi?zane s? na pewno z powstaniem styczniowym. Tym bardziej ?e p?occzanie nazywali miejsce, gdzie postawiona jest figurka – „Szkarlatynk?”, poniewa? chowani tam byli ludzie chorzy na szkarlatyn?. Dorota Zaremba dowodzi jednak, ?e zazwyczaj chorych ludzi chowano poza terenem miasta tj. w przypadku chorych na choler?. (Cholerka). Nie do ko?ca jest te? pewne, czy znalezione szcz?tki m?odszego osobnika nie znalaz?y si? tam przypadkowo. Kolejn? wysuni?t? teori? dotycz?c? funkcjonowania kapliczki jest brak zgodno?ci daty oraz imienia inicjatora poch?wku i fundatora kapliczki. Cz??ciowo t?umaczy j? tak?e zainteresowany spraw? ks. prof. Micha? Grzybowski – „Pochowani pod kapliczk? ch?opcy, mogli by? sympatykami powstania i zosta? zabici nawet par? lat po jego st?umieniu. By?y to czasy terroru cesarskiego i wystarczy? drobny pretekst, by Polak zosta? stracony lub zes?any. Gdyby ko?ci znaleziono wi?cej, z pewno?ci? pewne w?tpliwo?ci zosta?yby rozwiane. -Jednak badanie, kt?re umo?liwia poznanie daty poch?wku z dok?adno?ci? co do dnia, czyli analiza metod? radiow?gla – C 14, wymaga ca?kowitego zniszczenia oko?o 0,5 kg znalezionego materia?u. Nie mo?na na to pozwoli?. Materia?u jest przede wszystkim za ma?o – t?umaczy archeolog – Andrzej Tucholski. Jedynym ratunkiem w tej sprawie jest dociekliwo?? historyk?w, kt?rzy by? mo?e gdzie? w materia?ach ?r?d?owych, znajd? rozwi?zanie, czyje s? znalezione ko?ci, a tak?e dlaczego i kiedy powsta?a przy ul. Kr?lewieckiej kapliczka. Obecnie wszyscy zgodni s? co do jednego, ?e ekshumowane ludzkie szcz?tki nale?a?o godnie pochowa?. Miejscem spoczynku sta? si? 25 listopada Cmentarz Garnizonowy. Zawieszona na krzy?u tabliczka informuje „Tu spoczywaj? prochy ludzkie, ekshumowane 18 pa?dziernika 2001 roku z posesji Krolewiecka 22 w P?ocku - zgodnie z tradycj? by?o to miejsce poch?wku dw?ch powsta?c?w poleg?ych w P?ocku w 1863 roku”. Szcz?tki pochowano tak, by w przysz?o?ci, przy lepszych metodach badawczych mo?na by?o ponownie je zbada?. Mo?e te? kto? z p?occzan dzi?ki przekazom rodzinnym zna prawd? o tej niewyja?nionej do ko?ca sprawie. Blanka Stanuszkiewicz