Wyrusz w niezwykłą podróż pociągiem Retro i… Odkryj sochaczewską kolej wąskotorową!

Czy da się odbyć podróż w czasie? W Sochaczewie jest to możliwe. Wystarczy wsiąść do pociągu Retro i pozwolić, by ten przeniósł nas w epokę, w której kolej była głównym środkiem komunikacji publicznej. W samym sercu Mazowsza jest miejsce, w którym kolej wąskotorowa, ocalona od zardzewienia, ma się świetnie – to Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie, gdzie każdy pojazd opowiada swoją własną historię.

Sochaczewska kolej wąskotorowa, utworzona przez Sejmik Powiatu Sochaczewskiego, została otwarta dla ruchu planowego 1 października 1922 r. W okresie II Rzeczypospolitej funkcjonowała jako Sejmikowa Kolejka Wąskotorowa w Sochaczewie, a następnie Powiatowa Kolej Sochaczewska, zaś od 1949 r. pod nazwą Sochaczewska Kolej Dojazdowa. Jej pierwotnym zadaniem miał być transport drewna z Puszczy Kampinoskiej do odbudowującego się ze zniszczeń I wojny światowej Sochaczewa. Jak się jednak okazało, od samego początku kolej stała się głównym lokalnym środkiem komunikacji publicznej, który poprzez transport towarów dla przemysłu, wywóz płodów rolnych oraz przewozy pasażerskie odegrał istotną rolę dla rozwoju gospodarczego powiatu sochaczewskiego. W latach 1921–1923 wybudowano tor o szerokości 750 mm z Sochaczewa do Piasków Królewskich w Puszczy Kampinoskiej oraz wsi Kamion nad Wisłą (stacja Wyszogród). W ten sposób powstał kompletny układ torowy kolei o długości ponad 32 km z 5 stacjami i 9 przystankami osobowymi. W latach 60. i 70. XX w. liczba pasażerów kolei zaczęła gwałtownie spadać, co spowodowało jej zamknięcie. Ostatni rozkładowy pociąg do Wyszogrodu odjechał 30 listopada 1984 r. o godzinie 15:35.

fot. Marta Przygoda-Milczarek

Muzeum, utworzone 3 grudnia 1984 r. na bazie infrastruktury Sochaczewskiej Kolei Dojazdowej, zostało otwarte dla zwiedzających 6 września 1986 r. jako oddział warszawskiego Muzeum Kolejnictwa (obecnie Stacji Muzeum). W placówce zgromadzono największą liczbę jednostek taboru wąskotorowego w Polsce, stanowiących zarazem jedną z największych tego typu kolekcji w Europie. Obecnie znajduje się tu łącznie 226 pojazdów, głównie na tor 750 mm, z których 140 wyeksponowano dla zwiedzających w muzealnym skansenie. W salach wystawowych prezentowane są ekspozycje stałe „Dzieje sochaczewskiej kolei wąskotorowej 1922–1984” oraz „Po torach w przeszłość ziemi sochaczewskiej” z najdłuższą wąskotorową makietą stacjonarną w Polsce pn. „Sochaczewska Kolej Dojazdowa” przenoszącą w realia modelarskie historyczny szlak rodzimej kolejki. W muzealnej Galerii „Semafor” prezentowane są cyklicznie wystawy czasowe malarstwa, rzeźby i fotografii o tematyce kolejowej.

fot. Marian Kałęcki

W trakcie trwającego pół roku sezonu turystycznego organizowane są przejazdy zabytkowym pociągiem Retro na czynnym 18-kilometrowym szlaku z Sochaczewa do Wilcza Tułowskiego na skraju Puszczy Kampinoskiej. Wagony pasażerskie typu 1Aw i 3Aw prowadzone są przez lokomotywy spalinowe Lxd2-342 lub Lyd1-226, a także parowóz Px29-1704. W programie wycieczki znajduje się spacer po Kampinoskim Parku Narodowym oraz piknik z ogniskiem w Osadzie Puszczańskiej nad rzeką Łasicą w Tułowicach.

fot. Małgorzata Kazur

Dostarczająca wielu niezapomnianych wrażeń wycieczka pociągiem Retro wiedzie przez pełne uroku zakątki ziemi sochaczewskiej. Niespełna kilometr od stacji początkowej znajduje się najcenniejszy zabytek Sochaczewa, czyli ruiny zamku książąt mazowieckich z XIV–XVII w. W mieście warto również odwiedzić Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą. W pobliskiej Żelazowej Woli znajduje się z kolei muzeum związane z miejscem urodzin Fryderyka Chopina. Widoczny z okien pociągu Retro gotycko-renesansowy kościół obronny w Brochowie z XVI w. to miejsce chrztu kompozytora. W Tułowicach oczom pasażerów ukazują się natomiast zabudowania klasycystycznego dworu z przełomu XVIII i XIX w. Pociąg dojeżdża do Wilcza Tułowskiego, czyli miejscowości stanowiącej swoistą bramę do Kampinoskiego Parku Narodowego.

W 2015 r. otwarto Centrum Edukacyjno-Turystyczne (CET), adaptując będący w zasobach muzeum budynek dawnego przedszkola kolejowego. Dzięki temu placówka wzbogaciła się o nowe profesjonalnie wyposażone przestrzenie ekspozycyjne, konferencyjne, biurowe, magazynowe i dydaktyczne. Umożliwiło to poszerzenie oferty jednostki, zaaranżowanie nowych wystaw stałych i czasowych oraz wprowadzenie lekcji muzealnych. W 2017 r. do CET przeniesione zostało wejście główne do muzeum wraz z kasą i sklepikiem z pamiątkami. Przy budynku powstał parking dla autobusów i samochodów osobowych oraz nowe ciągi piesze. Zbudowano tu również peron wraz z czynną bocznicą wąskotorową. Od momentu otwarcia CET ważnym aspektem funkcjonowania muzeum stała się działalność edukacyjna ukierunkowana na wychowanków wszystkich typów szkół. Stworzona w 2015 r. oferta lekcji muzealnych jest ciągle wzbogacana o nowe tematy. W ramach zajęć przybliżane są przede wszystkim zagadnienia z zakresu kolejnictwa, głównie w jego wąskotorowym wydaniu. W okresach wolnych od nauki muzeum przygotowuje dla dzieci i młodzieży szkolnej specjalne programy edukacyjne pn. „Ferie z wąskotorówką” i „Wakacje z wąskotorówką”. W ofercie znajdują się również lekcje plenerowe, online, a w sezonie turystycznym także mobilne, prowadzone w trakcie wycieczki pociągiem Retro. Muzeum realizuje również usługę przewodnicką.

MUZEUM KOLEI WĄSKOTOROWEJ
ul. Towarowa 7 (wejście od Licealnej 18)
96-500 Sochaczew
tel. +48 46 862 59 75
www.kolejkasochaczew.pl
mkw.e-Sochaczew.pl
e-mail: rezerwacja@stacjamuzeum.pl
(bilety wstępu, pociąg Retro)
centrum@stacjamuzeum.pl
(przewodnik, lekcje muzealne, kwerendy)

Dodatkowe informacje:

• muzeum jest czynne od poniedziałku do niedzieli w godzinach 9:00-17:00 (w środy wstęp wolny);
• aktualny cennik i wszelkie informacje o bieżącej działalności muzeum, w tym o wycieczkach pociągiem Retro, usłudze przewodnickiej i lekcjach muzealnych są dostępne na stronach internetowych placówki;
• bilety wstępu i na pociąg Retro są do nabycia w kasach Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie i Stacji Muzeum w Warszawie, a także w serwisie kicket.com;
• z przyczyn technicznych muzeum zastrzega sobie prawo do zmiany lokomotywy prowadzącej pociąg Retro, skrócenia trasy przejazdu lub odwołania wycieczki;
• prowiant na ognisko w Osadzie Puszczańskiej w Tułowicach, odbywające się w trakcie wycieczki pociągiem Retro, należy przygotować we własnym zakresie.

tekst: MKW Sochaczew

Materiał przygotowany we współpracy z Departament Kultury, Promocji i Turystyki Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie