Włoskie bądź greckie

Na Kaukazie zachował się jeszcze obszar dziko rosnących orzechów włoskich. Nie jest on mały, bo obejmuje ok. 50 tys. ha. Pierwszy biologiczny opis tej rośliny pochodzi z ok. 300 r. n.e., a sporządził go mieszkający na wyspie Lesbos Teofrast z Eresos. Miał ku temu sposobność, ponieważ orzechy włoskie naturalnie porastały tereny Grecji. Dzięki kupcom greckim orzechy dotarły na Ruś, stąd w Rosji, na Ukrainie i Białorusi szukając orzechów włoskich musimy pytać o greckie. Nowy Świat poznał orzechy dzięki franciszkanom, którzy w 1769 roku zasadzili je w Kalifornii. W efekcie mamy tam największe sady orzechowe na świecie.

Brioszki bananowo-orzechowe
Skład (12 sztuk):

• 2 banany;
• 50 g mielonych włoskich orzechów;
• 200 g mąki tortowej;
• 200 g mąki krupczatki;
• 50 g masła;
• 2 jajka;
• 1 łyżka cukru pudru;
• 1/4 kostki świeżych drożdży.

Wykonanie:
Do miski wkruszamy drożdże, wlewamy 6 łyżek ciepłej wody i dodajemy odrobinę cukru oraz mąki, całość starannie mieszamy. Tak przygotowany rozczyn odstawiamy w ciepłe miejsce do wyrośnięcia na ok. 15 minut. W niewielkim naczyniu roztapiamy masło. Następnie do rozczynu dodajemy obie mąki, resztę cukru, szczyptę soli i roztrzepane jajko. Obieramy banany ze skórki, rozgniatamy je widelcem i wraz z mielonymi orzechami dodajemy do ciasta. Wszystko starannie mieszamy, dodajemy masło i zagniatamy elastyczne ciasto. Formujemy z ciasta kulę i pozostawiamy ją na godzinę w ciepłym miejscu pod przykryciem do wyrośnięcia. Kiedy ciasto podwoi swoją objętość, jeszcze raz je zagniatamy i formujemy 12 dużych i 12 małych kulek. Do dobrze natłuszczonych foremek do brioszek (można zastosować blachę do muffin), przekładamy większe kulki, na ich środku robimy wgłębienie i umieszczamy w nim mniejsze kulki. Foremki z ciastem przykrywamy lnianym ręczniczkiem i odstawiamy do ponownego wyrośnięcia na 15 minut. Po tym czasie smarujemy je drugim roztrzepanym jajkiem i pieczemy ok. 20 minut w piekarniku rozgrzanym do 200 st. C. Brioszki najlepiej smakują tuż po upieczeniu z dżemem truskawkowym.

Twarde, drobnowłókniste drewno było cenione już od bardzo dawna. W czasach starożytnych służyło do wyrobu kuszy, a w okresie późniejszym do wytwarzania kolb muszkietów, następnie karabinów. To z tego powodu w czasie pierwszej wojny światowej niemal doszczętnie wyrąbano drzewa orzechowe na terenie państw w niej uczestniczących. Równie cenny jak drewno jest olej orzechowy. Choć w celach spożywczych wykorzystywany jest na niewielką skalę – z powodu szybkiego jełczenia – to w przemyśle ma szerokie zastosowanie. Służy między innymi do wyrobu szybkoschnących, trwałych farb malarskich i drukarskich oraz kosmetyków. Wytłoczyny pozostałe po jego tłoczeniu stanowią zaś treściwy pokarm dla zwierząt, bo zawierają 45% białka i 8% tłuszczu. Orzechy mają też wiele właściwości leczniczych. Przykładowo, wyciąg z orzechów zmniejsza poziom cukru we krwi, a preparaty uzyskane z liści i okryw owoców wspomagają leczenie nieżytów przewodu pokarmowego, biegunki bakteryjnej i owrzodzeń jelita grubego. Zatem chrupmy orzechy, bo są smaczne i wiele wskazuje na to, że i bardzo zdrowe.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia
fot. Piotr Chudzyński