Uciekający

Konsekwentnie, niezmiennie i nieustannie mija czas. Nie można go zatrzymać, ani cofnąć, ale można go mierzyć. Choć sam pomiar to czynność czysto techniczna, to już urządzenie służące do tego nie musi być tylko przyrządem odliczającym sekundy, minuty, bądź godziny. Dla ostatniego cara Rosji Mikołaja II kolekcjonowanie ekskluzywnych zegarków marki Patek Philippe stało się nałogiem. Podobno tak często zamawiał zegarki z tej firmy, że producenci zdecydowali się listownie poinformować znaczącego klienta, iż ze względu na długi proces produkcji tego precyzyjnego urządzenia, nie zrealizują jego kolejnego zamówienia. Rozgoryczony car, po miesiącu przesłał do Genewy (tam mieściła się i nadal mieści ta znana zegarkowa firma) pudło ze złotem i emalią, z gorącą prośbą, aby przychylono się do jego błagania o nowe „cacko”, gdyż brak kolejnego zegarka w kolekcji powoduje u niego zaburzenia w potencji. Ciekawostką jest fakt, że carskie przedmioty pożądania produkowała firma, której współwłaścicielem był Polak - Antoni Patek. Patek był powstańcem listopadowym, który za walkę z żołnierzami dziadka natarczywego klienta (cara Mikołaja I) otrzymał Złoty Krzyż Orderu Virtuti Militari. Przez tego dziadka musiał też uciekać z ojczyzny i szukać szczęścia na obczyźnie. Znalazł je w Genewie, gdzie w winie nierzadko dusi się wieprzowinę.

Genewska marynowana wieprzowina

Skład:

• 800 g wieprzowiny (np. pokrojonego w kotlety schabu z kością);
• 1 wieprzowa nóżka (można poprosić w sklepie, aby pocięto ją na mniejsze kawałki);
• 2 łyżki klarowanego masła;
• 2 łyżki mąki;
• 125 ml śmietanki;
• sól, pieprz.
• marynata
• 2 marchewki;
• kawałek korzenia selera;
• cebula;
• 2 ząbki czosnku;
• liść laurowy;
• 5 ziaren pieprzu;
• majeranek;
• 1 butelka wytrawnego, czerwonego wina.

Wykonanie:
Umyte, osuszone kawałki wieprzowiny układamy w dużym ceramicznym naczyniu. Oczyszczamy warzywa i je kroimy. Tak przygotowane warzywa oraz przyprawy dodajemy do mięsa. Całość zalewamy czerwonym winem (wino musi całkowicie przykryć mięso) i pozostawiamy w chłodnym miejscu na trzy dni. W tym czasie pamiętamy, aby przewracać mięso w marynacie. Następnie wyjmujemy mięso, osuszamy i oprószamy mąką. Na głębokiej patelni rozgrzewamy masło i rumienimy na nim mięso. Obsmażoną wieprzowinę przekładamy do brytfanny i doprawiamy ją solą i pieprzem. Na patelnię, na której obsmażaliśmy mięso, przelewamy marynatę z warzywami i chwilę gotujemy (powstaną szumowiny, z rozpuszczonych w marynacie białek), do czasu, gdy warzywa zmiękną. Wówczas przecedzamy marynatę przez sito i zalewamy nią mięso. Przykrywamy brytfannę pokrywką i przekładamy do piekarnika na około półtorej godziny. Po tym czasie wieprzowina powinna być miękka. Wyjmujemy z brytfanny mięso i przekładamy na ogrzany półmisek. Redukujemy sos z pieczenia mięsa i dodajemy śmietankę. Sos chwilę gotujemy, aby stał się odpowiednio gęsty.
Oryginalny przepis zawierał jeszcze w swoim składzie krew wieprzową, którą dodawało się na końcu do sosu i podgrzewało (ale nie zagotowując, aby krew się nie zważyła). Współczesne książki kucharskie ten element potrawy pomijają.

Antoni Patek nieustannie interesował się Polską. To on między innymi przyczynił się do powstania polskiej biblioteki w Genewie. Starał się pomagać uczestnikom Wiosny Ludów, którzy na fali tworzących się wówczas w Europie państw narodowych chcieli wywalczyć niepodległą Polskę. Pomagał też powstańcom styczniowym. Patek był aktywnie działającym katolikiem, za co papież Pius IX obdarzył go tytułem hrabiowskim. Na marginesie papież też nosił zegarek marki Patek Philippe, tak jak Lew Tołstoj, Maria Curie-Skłodowska, Albert Einstein, a później Józef Stalin, Aleksander Kwaśniewski oraz Donald Trump.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia