Tak było… Płock 1920

W setną rocznicę obrony Płocka przed bolszewikami Płocka Galeria Sztuki przygotowała okolicznościową wystawę plenerową „Tak było. Płock 1920”, ukazującą codzienność 25-tysięcznego miasteczka, na które w pewne środowe popołudnie spadła bolszewicka nawała. Wystawa, prezentowana na dziedzińcu PGS od 17 lipca do 23 sierpnia, pokazuje nie tylko chronologiczne działania wojenne, ale także codzienne życie mieszkańców miasta wielu narodowości, dla których jeszcze na początku lata 1920 r. wojna była czymś bardzo odległym.

– Początkowo wydawało się, że Płocka działania wojenne nie będą w ogóle dotyczyć – podczas wernisażu podkreślał historyk Michał Kacprzak, który 19 sierpnia o godz. 17.00, podczas spotkania autorskiego i wspólnego zwiedzania wystawy, ponownie opowie o tamtych dniach.

Również cywile

Wydarzenia sprzed 100 lat są pokazane nie tylko przez pryzmat działań wojska, ale przede wszystkim ludności cywilnej. Roli, jaką odegrali zwykli mieszkańcy, w tym harcerze, gimnazjaliści czy płocczanki, zrzeszone w Służbie Narodowej Kobiet Polskich.
- Nie zapomnieliśmy o kulturze i inicjatorach płockiej sztuki: Czesławie Idźkiewiczu, Henryku Nowina Czernym, Wandzie Szrajberównie, Aleksandrze Szredzkim. Zobaczycie, co wystawiano w nieistniejącym już dziś budynku teatru i jakie filmy wyświetlano w aż trzech, jak wówczas mówiono, kinoteatrach. Najważniejszym wówczas wydarzeniem w życiu artystycznym miasta było wykonanie polichromii katedry. Początkowo ustalono, że wykona ją Józef Mehoffer, ale ostatecznie zadanie to powierzono Władysławowi Drapiewskiemu
– przybliża kontekst wystawy dyrektor Płockiej Galerii Sztuki Alicja Wasilewska.

Podróż w czasie

„Tak było. Płock 1920” to podróż w czasie do miasta zamieszkałego przez Polaków i Żydów, Niemców i Rosjan, katolików, mojżeszowych, ewangelików, mariawitów oraz prawosławnych. Będzie można poznać jego ówczesne władze i gospodarkę, działalność Towarzystwa Naukowego Płockiego.
Wystawa pokazuje także przygotowania do obrony Płocka i udział w walkach, nie tylko przez pryzmat wojska, ale mieszkańców Płocka. Szczególną rolę odegrały wówczas płocczanki, zrzeszone w Służbie Narodowej Kobiet Polskich, z komendantką Marceliną Rościszewską na czele. Znaczące było też zaangażowanie harcerzy, z których starsi jako ochotnicy ruszyli na front, a młodsi wzięli udział w obronie Płocka.

Ważne postacie

Są przybliżone postaci, między innymi: dowódcy obrony przyczółka mostowego mjr. Janusza Mościckiego, kpt. Alberta de Bure i Tadeusza Świeckiego, stojącego na czele Obywatelskiego Komitetu Obrony Państwa, bohaterów walk - sanitariuszki Janiny Landsberg-Śmieciuszewskiej, Tadeusza Jeziorowskiego, marynarzy Flotylli Wiślanej. Pokazujemy, jak miasto omal w całości nie wpadło w ręce napastników i jak przy pomocy mieszkańców udało się do tego nie dopuścić. Poznajemy skalę gwałtów, zniszczeń i rabunków bolszewickich.

Krzyż Walecznych dla Płocka

Po odzyskaniu niepodległości tylko dwa miasta zostały uhonorowane wysokimi odznaczeniami wojskowymi. Pierwszym był Lwów, który otrzymał najwyższe, czyli order Virtuti Militari, drugim był Płock, którego mieszkańcy za bohaterską obronę otrzymali Krzyż Walecznych.
Okolicznościowa wystawa „Tak było. Płock 1920” to interesująca lekcja historii dla każdego, kto chce poznać losy miasta i jego mieszkańców, wczuć się w atmosferę tamtych dni i poczuć dumę, która rozpierała płocczan po zwycięskim wyjściu z wojennej opresji.

Płocka Galeria Sztuki
Oprac. (jb)
fot 1. UMP
fot 2. Mariusz Młynarkiewicz