Słońce z bananów

Banan to jedna z najchętniej uprawianych roślin na świecie, zaraz po pszenicy, ryżu i kukurydzy. Swoją popularność zyskał dzięki determinacji i pomysłowości XIX-wiecznych kapitalistów ze Stanów Zjednoczonych Ameryki. W USA banany w sklepach pojawiły się po zakończeniu wojny secesyjnej (1861-1865) i były produktem luksusowym. Kilogram tych owoców kosztował wówczas równowartość 40 zł. Po 20 latach od wprowadzenia ich na rynek amerykański stały się najchętniej kupowanym owocem (oczywiście zaraz po jabłkach), bo nie tylko smakował konsumentom, ale też bardzo staniał. W XIX wieku najbliższym miejscem względem USA, gdzie rosły banany, była Jamajka. Niestety próby założenia plantacji tych bylin w Kalifornii i na Florydzie nie powiodły się, banany można było tylko importować. Podróż z Jamajki do portów północno-wschodnich USA zwyczajowo zajmowała 3 tygodnie. Stąd zdarzało się dopłynąć statkiem, zanim zgniły banany. Niestety wszelkie zawirowania w pogodzie powodowały straty całych ładunków tego owocu. W 1870 roku kapitan Lorenzo Dow Baker zakupił 160 kiści bananów (1 kiść może ważyć nawet 100 kg) i na pokładzie statku „Telegraph” dotarł do New Jersey w 11 dni. Na tym ładunku zarobił 6400 dolarów (dzisiaj ok. 130 tysięcy) i w ciągu roku stał się największym importerem bananów na Karaibach. Obecnie kupując banany z naklejką „Chiquita” wspomnijmy tę historię, gdyż takie były początki tej firmy.

Tarta banoffie

Skład:
ciasto orzechowe

• 150 g mąki;
• 90 g mielonych orzechów włoskich;
• 80 g masła;
• 2 łyżki cukru pudru;
• 2-3 łyżki lodowato zimnej wody;

nadzienie

• 1 puszka masy kajmakowej;
• 350 ml śmietany kremówki;
• 1 opakowanie cukru waniliowego;
• 1 opakowanie utrwalacza do śmietany (np. śmietanfix);
• 4 dojrzałe banany;
• 50 g gorzkiej czekolady;
• 4 łyżki syropu klonowego (możemy zastąpić 2 łyżkami płynnego miodu).

Wykonanie:
W misce łączymy mąkę, mielone orzechy i cukier puder. Następnie dodajemy masło i końcami palców rozcieramy je tak, aby w połączeniu z mieszanką mączną utworzyło okruszki. Dodajemy wodę i zagniatamy ciasto. Ciasto owijamy folią spożywczą i przekładamy na 30 minut do lodówki. Formę do tarty (średnica ok. 21 cm) natłuszczamy i oprószamy mąką. Rozwałkowujemy ciasto i wykładamy nim formę. Rozgrzewamy piekarnik do 200 st. C i pieczemy w nim ciasto ok. 20 minut (powinno się przyrumienić na powierzchni). Upieczone ciasto pozostawiamy do ostudzenia. Banany kroimy w plasterki. Układamy je na cieście (część plasterków pozostawiamy do dekoracji) i na nich rozprowadzamy masę kajmakową. Ubijamy śmietanę z cukrem waniliowym i utrwalaczem do śmietany. Na powierzchni masy kajmakowej rozkładamy bitą śmietanę. Układamy na niej pozostałe banany. Syrop klonowy podgrzewamy, tak aby część odparowała i żeby uzyskał konsystencję gęstego syropu. Ostudzonym syropem polewamy tartę. W kąpieli wodnej roztapiamy czekoladę i dekorujemy nią ciasto.

Na świecie istnieje ponad tysiąc odmian banana zwyczajnego, choć w sprzedaży dostępny jest jedynie banan chiński (Chin cavendish). Popularność tej odmiany spowodowana jest jej dużą odpornością na trudy transportu i akceptowalnym dla konsumentów smakiem. Jednak to nie ta sama odmiana, która podbiła serca Amerykanów w końcu XIX wieku. Wówczas królowała odmiana o nazwie Big Mike, która dawała duże owoce i bardziej kremowe. Niestety zaraza z połowy XX wieku całkowicie zniszczyła jego plantacje. Cóż, wrażenie, że jedzenie kiedyś lepiej smakowało, czasami ma racjonalne uzasadnienie.

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia

Fot. Piotr Chudzyński