Pączki huzarskie: Przepis Izabeli Chudzyńskiej na angielskie ciasteczka w 15 minut!

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Anglii jest herbata – napój, który mieszkańcy Wysp naprawdę kochają. Choć w XXI-wiecznym pędzie trudno zachować sztywny zwyczaj picia jej punktualnie o 17:00, to jednak sama przerwa na filiżankę aromatycznego naparu wciąż pozostaje czymś ważnym dla Brytyjczyków. Nie ma pełnej zgody co do tego, kiedy dokładnie narodziła się ta tradycja. Wiadomo, że na przełomie XVI i XVII wieku herbata trafiła do Anglii dzięki londyńskiemu kupcowi Thomasowi Garraway’owi, który sprowadził ją z Chin. Według niektórych to dopiero żona Karola II Stuarta, Katarzyna Bragança, wprowadziła na dwór zwyczaj picia herbaty, w posagu miała przywieźć skrzynię pełną pachnących liści. Są też tacy, którzy przypisują jej inicjowanie picia herbaty właśnie o godzinie 17:00. Inne głosy przesuwają początek tej praktyki aż do czasów królowej Wiktorii. Według tej wersji to Anna z Bedford, jedna z ważniejszych dam jej dworu, miała spopularyzować w arystokracji ten popołudniowy rytuał. Niezależnie od rozbieżności, pewne jest jedno – w połowie XIX wieku five o’clock tea była już powszechną tradycją, tak zakorzenioną, jakby zawsze należała do angielskiego krajobrazu. Dlaczego akurat 17:00? Brytyjska arystokracja miała swój własny rytm dnia. Po porannym śniadaniu kolejnym poważnym posiłkiem była dopiero obiadokolacja. Pomiędzy nimi rozciągała się długa przerwa, a filiżanka herbaty podana około piątej, w towarzystwie małych kanapek lub ciasteczek, miała zwyczajnie pomóc doczekać do wieczora. A przy okazji tworzyła sprzyjający moment na spotkanie, rozmowę, chwilę bycia razem. Dziś wszyscy narzekamy na chroniczny brak czasu. Może właśnie dlatego warto pomyśleć o własnym, codziennym five o’clock, małej pauzie, podczas której można po prostu usiąść, napić się herbaty i zjeść coś słodkiego w gronie najbliższych. Bo trudno być sobie bliskim, jeśli się mijamy, a nie spotykamy.

W dawnej Polsce, zwłaszcza na wsi, takim codziennym zatrzymaniem była modlitwa na „Anioł Pański”. Dźwięk dzwonów rozbrzmiewających w południe był jasnym sygnałem, że czas na krótką pauzę: przerwanie pracy, chwilę ciszy, duchowy oddech. Zwyczaj odmawiania „Anioła Pańskiego” w południe wprowadził papież Kalikst III w 1456 roku, prosząc wiernych o modlitwę w intencji ocalenia oblężonego Belgradu - twierdzy, która miała powstrzymać turecką ekspansję. W polskiej kulturze ta modlitwa głęboko się zakorzeniła, czego dowodem jest zarówno jej obecność w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza, jak i na słynnym obrazie Aleksandra Gierymskiego „Anioł Pański”. Był to moment wspólnej pauzy – zatrzymaniem pośród codziennego biegu. I może właśnie dlatego tak łatwo dostrzec podobieństwo między „Aniołem Pańskim” a angielskim five o’clock. W Polsce dźwięk dzwonów, w Anglii pora herbaty – inne znaki, ten sam cel: złapać chwilę wytchnienia. 

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia

Fot. Piotr Chudzyński