Przepisy kulinarne Izabeli Chudzyńskiej. Tsoureki

22/04/2025 09:00

Przepisy kulinarne, Przepisy kulinarne Izabeli Chudzyńskiej Tsoureki - zdjęcie, fotografia

Warto, by Wielkanoc nie kończyła się na niedzielnym śniadaniu i poniedziałkowym spacerze. To przecież czas radości, odradzania się życia, dzielenia się dobrem – a więc także znakomita okazja, by celebrować święta nie tylko w rodzimej tradycji, ale i otworzyć się na kulinarne zwyczaje innych krajów. Jednym z nich jest tsoureki – pachnący orientem grecki wypiek, który pojawia się na stołach właśnie w okresie wielkanocnym. To delikatne ciasto drożdżowe o charakterystycznej, sprężystej strukturze, zaplatane w warkocz i przyprawione kardamonem i mastyksem. Ale tsoureki to coś więcej niż tylko słodki chleb – to wypiek o głębokiej symbolice. W jego centrum często umieszcza się czerwone jajka, które w Grecji oznaczają odrodzenie, życie i zwycięstwo światła nad ciemnością.

Tsoureki (grecki chleb na Wielkanoc)
Skład:

150 g jogurtu greckiego;

150 g mleka;

20 g świeżych lub 7 g suchych drożdży;

100 g cukru;

550 g mąki pszennej;

1 łyżeczka soli;

50 ml oliwy;

3 kryształki mastyksu (możemy ją pominąć);

1/4 łyżeczki kolendry mielonej;

1/4 łyżeczki kardamonu;

1 jajko;

1 łyżka nasion słonecznika;

3 małe jajka ugotowane na twardo (tradycyjnie powinny być zabarwione na czerwono).

Wykonanie:
W miseczce mieszamy jogurt z mlekiem, dodajemy pokruszone drożdże i szczyptę cukru. Odstawiamy na 5 minut w ciepłe miejsce. W moździerzu ucieramy mastyks z odrobiną cukru na proszek. Dodajemy kolendrę, kardamon oraz sól i dokładnie mieszamy. Do dużej miski przesiewamy mąkę, dodajemy przygotowane przyprawy, oliwę oraz drożdżowy zaczyn. Zagniatamy ciasto przez około 5 minut, aż będzie gładkie i sprężyste. Przykrywamy wilgotną ściereczką i odstawiamy do wyrośnięcia na około godzinę – do momentu, gdy ciasto podwoi swoją objętość. Wyrośnięte ciasto wykładamy na oprószony mąką blat, zagniatamy ponownie i dzielimy na dwie części. Z każdej formujemy długi, cienki wałek o długości około 65 cm. Wałki zaplatamy w warkocz i zawijamy końce pod spód, tworząc okrąg. Ciasto przekładamy do natłuszczonej formy, a w jego środek delikatnie wciskamy barwione na czerwono jajka (ja wcisnęłam kamionkową miseczkę i dopiero po upieczeniu w wieńcu umieściłam jajka, barwniki barwią ciasto). Przykrywamy i odstawiamy do ponownego wyrośnięcia na 30 minut. W międzyczasie nagrzewamy piekarnik do 175 st. C. Wyrośnięte ciasto smarujemy roztrzepanym jajkiem i posypujemy słonecznikiem. Pieczemy przez 30–35 minut, aż powierzchnia ciasta się zezłoci. Kroimy dopiero po całkowitym ostygnięciu – wtedy ciasto najlepiej oddaje swój smak i aromat

Reklama

Mastyks, zwany też łzami Chios, to miękka, aromatyczna żywica pozyskiwana z drzewa pistacji kleistej (Pistacia lentiscus), rosnącego w basenie Morza Śródziemnego. Już w V wieku p.n.e. Grecy żuli mastyks – była to pierwsza naturalna guma do żucia, używana do czyszczenia zębów i odświeżania oddechu. Od czasów antycznych ceniono jego właściwości bakteriobójcze i grzybobójcze. Starożytni medycy zalecali żucie pachnącej żywicy na dolegliwości żołądkowo-jelitowe, a także w celu przyspieszenia gojenia ran. O jej dobroczynnym działaniu wspominał m.in. Herodot. Dziś mastyks zyskuje nowe życie. Jego charakterystyczny, żywiczny, lekko gorzkawy smak wykorzystuje się w likierach (mastichato), lodach, pieczywie, serach i słodyczach. W deserach może też pełnić funkcję żelującą – naturalną alternatywę dla skrobi lub żelatyny. Mastyks jest uznawany za tradycyjny ziołowy produkt leczniczy przez Europejską Agencję Leków i chroniony jako regionalne dziedzictwo Grecji. Współczesne badania potwierdzają jego szerokie spektrum działania – od wspomagania trawienia, po właściwości przeciwzapalne i antybakteryjne.

Reklama

dr Izabela Chudzyńska
etnolog, antropolog jedzenia

Fot. Piotr Chudzyński