Prawnik radzi

Nadużycie prawa procesowego
 

Mam dłużnika, który w sprawach sądowych ciągle składa zażalenia, wnioski o wyłączenie sędziego, a nawet atakuje mnie wnosząc pozorne pozwy. Jestem już tym zmęczony. Czy prawo zna jakieś sposoby na przerwanie tych poczynań dłużnika (pozwanego)?   Robert K.

Zacznijmy od tego, że z przepisami jest już lepiej niż przed laty.
W odpowiedzi na te i inne praktyki dłużników wprowadzono bowiem do Kodeksu postępowania cywilnego wiele nieznanych wcześniej rozwiązań. Przykładowo, w myśl art.41 Kpc, z uprawnienia przewidzianego w przepisach postępowania stronom i uczestnikom postępowania nie wolno czynić użytku niezgodnego z celem, dla którego je ustanowiono (nadużycie prawa procesowego). Przepisy przewidują również związane z tym sankcje.
Od lat znane były czynności procesowe mające uniemożliwić, a co najmniej – przedłużyć i tym samym znacząco utrudnić osiągnięcie celu postępowania cywilnego (czyli przedłużyć załatwienie określonej sprawy cywilnej). Przykładowo można tu wymienić wnoszenie szeregu wniosków o wyłączenie sędziego, składanie szeregu oczywiście bezzasadnych wniosków dotyczących kwestii proceduralnych oraz szeregu następujących po sobie zażaleń (tzw. łańcucha zażaleń). Również znane było wszczynanie postępowań w sprawach pozornych, w których żądania powoda są oczywiście bezzasadne czy zgoła absurdalne. Problematyczny niekiedy bywał brak dokładnie określonego żądania (pomijając kwestię braku formalnego pozwu podlegającego usunięciu z zastosowaniem odpowiednich przepisów Kpc i zwrotu pozwu).
Regulacje prawne przewidują uproszczony sposób rozpoznania powództwa oczywiście bezzasadnego, w ramach którego m.in. nie będą podejmowane czynności zmierzające do usunięcia braków pisma, powództwo zaś będzie można oddalić na posiedzeniu niejawnym „nie doręczając pozwu osobie wskazanej jako pozwany” i bez rozpoznawania wniosków (w szczególności – dowodowych) złożonych wraz z pozwem uzasadnienie wyroku może ograniczać się do wyjaśnienia, dlaczego powództwo zostało uznane za oczywiście bezzasadne, a wyrok wraz z uzasadnieniem doręczany wyłącznie powodowi wraz z pouczeniem co do sposobu i terminu jego zaskarżenia. Przewidziano także uproszczony sposób rozpoznaniu apelacji. Wprowadzono także regulacje odnośnie kosztów sądowych związanych z powództwem oczywiście bezzasadnym. Nadużywaniu prawa procesowego ma również przeciwdziałać przepis, z mocy którego niedopuszczalne będzie zażalenie wniesione jedynie dla zwłoki, zaś rozwiązaniem zapobiegającym „łańcuchowi zażaleń” ma być pozostawienie takiego zażalenia w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności. Prawidłowość uznania zażalenia przez sąd I instancji za wniesione jedynie dla zwłoki będzie podlegała kontroli instancyjnej w ramach postępowania apelacyjnego. Zmieniono zasady związane z wnioskami o wyłączenie sędziego oraz o ustanowienie adwokata albo radcy prawnego przez sąd (tzw. adwokata z urzędu) oparte na tych samych okolicznościach oraz kolejny wniosek zmierzający do wszczęcia postępowania rektyfikacyjnego (wniosek o sprostowanie, uzupełnienie i wykładnię orzeczenia).
Reasumując można powiedzieć, że są już instrumenty prawne pozwalające przeciwstawiać się nadużywaniu przepisów przez tzw. sprytnych dłużników. Jest jednak jeszcze sporo możliwości, którym wierzycielom trudno przeciwdziałać.

Upadłość i spis inwentarza
 

Planuję wystąpić o swoją upadłość. Ciekawi mnie, jak następuje ustalenie tego, co przejmie syndyk, bo wchodzi do masy upadłości.     Mariusz D.

Zacząć należałoby od tego, że zgodnie z art. 57 prawa upadłościowego:
1. Upadły jest obowiązany wskazać i wydać syndykowi cały swój majątek, a także wydać dokumenty dotyczące jego działalności, majątku oraz rozliczeń, w szczególności księgi rachunkowe, inne ewidencje prowadzone dla celów podatkowych i korespondencję. Wykonanie tego obowiązku upadły potwierdza w formie oświadczenia na piśmie, które składa sędziemu-komisarzowi.
2. Upadły jest obowiązany udzielać sędziemu-komisarzowi i syndykowi wszelkich potrzebnych wyjaśnień dotyczących swojego majątku.
Z kolei w myśl art. 69 prawa upadłościowego: 
1. Ustalenie składu masy upadłości następuje przez sporządzenie spisu inwentarza oraz spisu należności. W spisie inwentarza syndyk ujmuje prawa, objęte ruchomości, nieruchomości oraz środki pieniężne zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych. Spis należności sporządza się na podstawie ksiąg upadłego oraz dokumentów bezspornych.
1a. Jeżeli syndyk na podstawie ksiąg upadłego oraz dokumentów bezspornych ustali, że w skład masy upadłości wchodzą ruchomości, nieruchomości oraz środki pieniężne, których syndyk nie objął, sporządza ich spis. W miarę ich obejmowania albo uzyskiwania ich równowartości syndyk składa uzupełnienie spisu inwentarza.
2. Wraz ze spisem inwentarza dokonuje się oszacowania majątku wchodzącego do masy upadłości.
3. Domniemywa się, że rzeczy znajdujące się w posiadaniu upadłego w dniu ogłoszenia upadłości należą do majątku upadłego.

dr. Waldemar Podel
radca prawny
doradca restrukturyzacyjny

* Od redakcji: Teksty zamieszczone w tym poradniku prawnym pochodzą z archiwalnych numerów Tygodnika Płockiego. Z bieżącymi poradami prawnika można zapoznać się z w najnowszym, dostępnym w punktach sprzedaży papierowym wydaniu TP.