Podróż śladami wielkiego kompozytora

Fryderyk Chopin, jeden z najwybitniejszych kompozytorów wszech czasów, spędził na Mazowszu połowę swojego życia. Urodził się w Żelazowej Woli, ochrzczony został w Brochowie, a wakacje spędzał w Sannikach. Szlak „Mazowsze Chopina” wiedzie przez najpiękniejsze zakątki regionu, które związane są z życiem i twórczością pianisty.

Zimową wyprawę śladami Chopina po Mazowszu najlepiej rozpocząć od Żelazowej Woli, gdzie w 1810 roku urodził się przyszły kompozytor. W domu rodziny Skarbków, w którym mieszkali wraz z małym Fryderykiem jego rodzice – Justyna i Mikołaj Chopinowie, mieści się obecnie muzeum Dom Urodzenia Fryderyka Chopina, który wraz z otaczającym go parkiem od dziesięcioleci pozostaje jednym z najważniejszych punktów na mapie podróży miłośników muzyki Chopina z całego świata.

Idea stworzenia w Żelazowej Woli muzeum poświęconego kompozytorowi pojawiła się już pod koniec XIX wieku, jednak jej realizacja nastąpiła dopiero w latach 30. XX stulecia. Wówczas przeprowadzono gruntowny remont oficyny, a dobudowany ganek kolumnowy nadał jej charakter szlacheckiego dworu. Równolegle rozpoczęto prace nad aranżacją wnętrz. Otwarcie muzeum przerwał wybuch II wojny światowej w 1939 roku. Ostatecznie placówka została udostępniona zwiedzającym w 1949 roku, w setną rocznicę śmierci Fryderyka Chopina.

Pierwsza wystawa została zaaranżowana w stylistyce nawiązującej do tradycyjnego polskiego dworu. Kolejną ekspozycję przygotowano w 2010 roku, z okazji dwusetnej rocznicy urodzin kompozytora. Charakteryzowała się ona oszczędną, minimalistyczną formą. Ograniczono liczbę prezentowanych obiektów, a kluczowym elementem stała się narracja prowadzona za pomocą audioprzewodnika, oprowadzająca zwiedzających zarówno po parku-pomniku, jak i wnętrzach zabytkowej oficyny. Fundamentem tej opowieści były wyniki szeroko zakrojonych badań źródłowych nad historią miejsca urodzenia Chopina, prowadzonych przed Rokiem Chopinowskim 2010.

Również scenariusz aktualnej wystawy oparto na najnowszych ustaleniach badawczych dotyczących dziejów Żelazowej Woli. W XIX wieku Dom Urodzenia Fryderyka Chopina pełnił funkcję oficyny dworskiej o charakterze gospodarczym i mieszkalnym. Budynek był podzielony na dwie strefy: w prawej części znajdowały się pokoje przeznaczone dla domowników, w lewej – pomieszczenia służby oraz kuchnia. Ten historyczny podział stał się podstawą nowej koncepcji ekspozycji, której narracja rozwija się wokół dwóch równoległych wątków: historii rodzin Chopinów i Skarbków oraz dziejów powstania muzeum, które z czasem przekształciło się w wyjątkowy park-pomnik poświęcony kompozytorowi.

Szczególnie istotnym elementem wystawy są oryginalne obiekty, prezentowane w Domu Urodzenia Chopina w tak dużej liczbie po raz pierwszy. Wśród nich znajdują się pamiątki rodzinne Chopinów, m.in. książki z biblioteki Mikołaja Chopina – jedyne zachowane przedmioty, które z dużym prawdopodobieństwem znajdowały się w mieszkaniu Chopinów w Żelazowej Woli – a także pierwsze wydania utworów młodego Fryderyka oraz list napisany przez siedemnastoletniego kompozytora do rodziny.

Ferie zimowe w Domu Urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli są znakomitą okazją, by odwiedzić muzeum i poznać nie tylko historię słynnego kompozytora. W pakiecie edukacyjnym przygotowano: zwiedzanie Domu Urodzenia Fryderyka Chopina; „Opowieści zimowe z Mazowsza” – bajki i baśnie ludowe w aktorskiej interpretacji; spacer po parku (uzależniony od warunków pogodowych); lunch; zajęcia umuzykalniające i wspólne muzykowanie. Oferta skierowana jest do dzieci w wieku 6-12 lat. Cena to 40 zł za jedną osobę, obowiązują zapisy.

Dom Urodzenia Fryderyka Chopina można zwiedzać indywidualnie, oglądając eksponaty, zapoznając się z opisami i informacjami o poszczególnych pomieszczeniach lub skorzystać z możliwości zwiedzania ekspozycji z przewodnikiem. W ramach biletu wstępu goście mają możliwość wzięcia udziału w zwiedzaniu z przewodnikiem ekspozycji w Domu Urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli wyłącznie w soboty i niedziele – początek zwiedzania o godz. 10.30, 13.30, 16.30. Obowiązują rezerwacje: bilety.nifc.pl. Rezerwacja oprowadzań w języku polskim i angielskim: tel.: +48 46 863 33 00; e-mail: zelazowawola.rezerwacje@nifc.pl.

Z Żelazowej Woli możecie kierować się w stronę oddalonego o 12 km Brochowa. Tam znajduje się kościół św. Rocha i św. Jana Chrzciciela – ważne miejsce dla rodziny Chopinów. To w nim – 28 czerwca 1806 roku – Mikołaj Chopin i Tekla Justyna z Krzyżanowskich wzięli ślub. Z kolei 23 kwietnia 1810 roku, w Wielkanoc, został w tej świątyni ochrzczony ich syn, Fryderyk Franciszek Chopin.

Położona nad brzegiem Bzury świątynia jest jedną z niewielu w Polsce bazylik obronnych. O charakterze budowli świadczą jej wysokie, cylindryczne wieże z okienkami strzelniczymi, które połączone były korytarzem ze strzelnicami i półkoliście zamkniętymi oknami. We wnętrzu kościoła znajdują się tablice pamiątkowe, które przypominają o historii Chopinów. W świątyni zobaczymy również zachowaną do dziś chrzcielnicę, używaną w parafii w I połowie XIX wieku. Kościół można zwiedzać poza godzinami mszy.

Ważnym punktem wycieczki śladami Chopina są z pewnością Sanniki, do których szczególnie zaprasza Europejskie Centrum Artystyczne im. Fryderyka Chopina, znajdujące się w pięknie odrestaurowanym pałacu z przełomu XIX i XX wieku, w którym kompozytor spędził dwa letnie miesiące w 1828 roku. W sannickim pałacu regularnie odbywają się koncerty i wystawy czasowe, warsztaty tematyczne i wiele więcej.

W tegoroczną zimową przerwę od szkoły dla dzieci w wieku 6-12 lat przygotowano „Ferie z Chopinem”, pełne kreatywnych zajęć, gier i zabaw – w tym na świeżym powietrzu.

Europejskie Centrum Artystyczne im. Fryderyka Chopina w Sannikach to samorządowa instytucja kultury, której organizatorami są miasto i gmina Sanniki oraz Samorząd Województwa Mazowieckiego. Celem Centrum jest ochrona i zachowanie narodowego dziedzictwa kulturowego poprzez promocję twórczości Fryderyka Chopina. Mieści się ono w odrestaurowanym Pałacu w Sannikach.

Jak dowiadujemy się z przewodnika „25 Mikrowypraw po Mazowszu”, w pałacowym budynku zachowały się oryginalne polichromie, które powstały pod koniec XVIII wieku i w ciągu pierwszych kilkudziesięciu lat XIX wieku. W 2011 roku na terenie parku były prowadzone badania archeologiczne, podczas których odkryto fundamenty XVII-wiecznego dworu. Inne znalezisko to tunel podziemny, który znajduje się pod podłogą pałacu. W centrum organizowane są m.in. pokazy filmowe i multimedialne, koncerty, przedstawienia teatralne i wernisaże. W ofercie edukacyjnej są m.in. lekcje dotyczące życia Fryderyka Chopina i warsztaty tematyczne przybliżające tradycje ludowe, muzykę, gwarę i stroje z różnych stron Polski, m.in. strój sannicki.

Działalność Europejskiego Centrum Artystycznego to organizacja koncertów, wernisaży, przedstawień teatralnych, pokazów filmowych i multimedialnych. W spektrum zadań przypisanych ECA znajdują się także: prowadzenie kursów mistrzowskich, warsztatów szkoleniowych i udostępnianie zbiorów biblioteki muzyczno-etnograficznej. Promocja twórczości Fryderyka Chopina jest realizowana nie tylko na miejscu, ale także poprzez działalność wydawniczą i współpracę z innymi podmiotami zajmującymi się kulturą. Znajduje się tam dworek, w którym wakacje spędzał młody Fryderyk Chopin. Będący obecnie siedzibą Europejskiego Centrum Artystycznego pałac można zwiedzać codziennie w godz. 08:00 – 17:00. W jego wnętrzach mieszczą się wystawy malarstwa, fotografii i rękodzieła artystycznego. Organizowane są także koncerty. 

W pałacu można zatrzymać się na noc – gościom udostępniane są pokoje i apartamenty. Z kolei w punkcie informacji turystycznej można kupić pamiątki związane z postacią Fryderyka Chopina.

Wokół budynku rozciąga się rozległy park, na którego terenie znajduje się m.in. strefa relaksu na świeżym powietrzu z altaną ogrodową oraz dwa stawy. Dodatkowymi atrakcjami są plenerowe wystawy czasowe, eksponowane zarówno na terenie parku, jak i na jego ogrodzeniu.

Warto dodać, że na terenie Zespołu Pałacowo-Parkowego im. Fryderyka Chopina w Sannikach znajdują się ogólnodostępne obiekty rekreacyjne. Parkowe alejki sprzyjają różnym formom aktywności, w zależności od pory roku. Dostępne są także boiska, w tym do tenisa ziemnego, siłownia zewnętrzna i plac zabaw. Kto zaś chciałby spędzić w tym niezwykle cichym, spokojnym miejscu np. cały weekend, ma możliwość zarezerwowania w pełni wyposażonego pokoju w Domu Pracy Twórczej.

Wszelkie szczegóły na temat działalności ECA w Sannikach i możliwości noclegu dostępne są na stronie internetowej: www.ecasanniki.pl.

Będąc już w Sannikach, przy okazji warto odwiedzić pobliskie miejscowości: Gąbin, Słubice, Iłów i Kiernozię. Zobaczymy krajobrazy, zdominowane przez stare dęby i wierzby, a także kryte strzechą chaty z XIX w. Być może właśnie takie widoki inspirowały Chopina, gdy komponował swoje najpiękniejsze mazurki, polonezy i nokturny.

Publikacja sfinansowana ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego