Płocka „Jesienna Chryzantema” skończyła 50 lat. Laureaci 2024

W porze zmierzchu, w ostatnią listopadową sobotę odbyło się w płockiej Mediatece kameralne spotkanie słowa i muzyki, wieńczące jubileusz półwiecza jednego z najstarszych konkursów poetyckich w Polsce. Laureatami „Jesiennej Chryzantemy” 2024 zostali Luiza Wilczyńska i Tadeusz Knyziak (II nagroda ex equo) oraz Justyna Markiewicz (III nagroda). Organizatorem konkursu był płocki oddział Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana”. Podsumowanie 50. edycji odbyło się w Mediatece Książnicy Płockiej.

Konkurs początkowo o charakterze lokalnym wymyślili dwaj poeci: Bohdan Urbankowski z Warszawy i płocczanin Marek Grala. Pierwsza edycja pod patronatem PAX miała miejsce w nieistniejącym już klubie Stowarzyszenia przy ulicy 1 maja, naprzeciwko siedziby milicji, a bywało, że służby i cenzura mocno się poetami interesowały. Na przekór czasom środowisko płockich twórców postanowiło wydobyć na światło dzienne swoje wiersze. Laureatami inauguracyjnej „Chryzantemy” zostali Jan Plisko, Marek Grala, Krzysztof Barański, Bogdan Pietrzak, Stanisław Jerzy Brzóska, Danuta Palmowska, Danuta Rychlewska, którzy później zaistnieli na forum ogólnopolskim.

W kolejnych latach przybywało uczestników, a laureaci spotykali się w Domu Broniewskiego, w „Sopelku”, Domu Darmstadt. Pobyt w rodzinnym mieście Broniewskiego za każdym razem wieńczyła pamiątkowa fotografia pod pomnikiem poety.

Pierwsze jury tworzyli: Bohdan Urbankowski, animatorzy kultury Urszula Ambroziewicz i Franciszek Dorobek, polonistka Teresa Kalaszczyńska, Stefan Jończyk, Tadeusz Swat. Później wiersze oceniali Zbigniew Irzyk, Stefan Jurkowski, Maciej Woźniak, ks. Tomasz Opaliński, Helena Kowalska. Od roku 2017 przewodniczącym komisji jest krytyk literacki, historyk literatury i poeta Przemysław Dakowicz. Zmianie ulegała również formuła konkursu. Z adresowanego do autorów, którzy nie ukończyli 35. lat, do otwartego dla wszystkich piszących. Przyznawane były nagrody specjalne, m.in. Jerzego Dunin-Borkowskiego, kuratora Muzeum w Krośniewicach, za utwór poświęcony osobie i dziełu Jana Pawła II, za recenzję poetycką i dla najmłodszego uczestnika.

Wśród laureatów „Jesiennej Chryzantemy” byli m.in.: Krzysztof Ćwikliński, Marek K. E. Baczewski, Anna Dwojnych, Milena Rytelewska, Konrad Chmielecki, Marek Brymora, Dorota Ryst, Jerzy Fryckowski, Karol Samsel, Bartosz Konstrat, Janusz Radwański, Dorota Suwała, Klaudia Gruszka, Anita Katarzyna Wiśniewska, Karol Graczyk, Magdalena Cybulska, Kacper Płusa, Miłosz Kamil Manasterski, Wanda Gołębiewska i Anna Kühn-Cichocka oraz związany z Kutnem animator kultury Artur Fryz. Wyróżnienia otrzymywał Lech Franczak.

Najbardziej dramatyczna edycja konkursu odbyła się 13 grudnia 1981 roku. Laureaci przybyli do Płocka dzień wcześniej. Wieczorem obejrzeli próbę „Czarnego pierścienia” Bohdana Urbankowskiego, oklaskując aktorkę Bożenę Mrowińską, która sugestywnie przedstawiła losy Aleksandry Piłsudskiej. Goście wrócili na nocleg. Nie wszyscy wiedzieli, że ogłoszono stan wojenny i aresztowano jurorkę Urszulę Ambroziewicz. Wbrew zakazowi zgromadzeń w Domu Broniewskiego odbył się wyjątkowy finał „Jesiennej Chryzantemy”.

Na tegoroczną 50. edycję wpłynęło 126 zestawów wierszy. Oceniło je jury w składzie: Przemysław Dakowicz, Artur Nowaczewski – poeta, podróżnik, krytyk literacki oraz Agnieszka Gościeniecka – sekretarz jury, przewodnicząca płockiego Oddziału Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana”. I nagrody nie przyznano. Dwie równorzędne II otrzymali: Luiza Wilczyńska z Łodzi oraz Tadeusz Knyziak z Warszawy. Trzecia powędrowała do Justyny Markiewicz-Nowacki z Kędzierzyna-Koźle. Wyróżnienia: Milena Gojny-Zbierowska z Chorzowa oraz Wioletta Jaworska z Budzisławia Kościelnego.

Nagrody wręczyli Estera Ryczek, członek Zarządu Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana” oraz Przemysław Dakowicz i Artur Nowaczewski. Wiersze laureatów zaprezentował aktor Teatru Form Wielu Łukasz Jarzyński.

Finałowi towarzyszył koncert poznańskiej grupy Arete, której liderem jest poeta Jerzy Struk. W Turnieju Jednego Wiersza zwyciężyły utwory Lidii Śniegockiej i Elżbiety Maliszewskiej. Nagrodę Publiczności przyznano Dorocie Suwale z Gostynina. Gospodyni spotkania Agnieszka Gościeniecka częstowała gości urodzinowym tortem. Wszyscy uczestnicy otrzymali skromne wydawnictwo zawierające wybór nagrodzonych utworów z ostatnich pięciu edycji płockiego konkursu.

Fot. Jacek Trafalski