Nie jesteś aniołem mówię ci, jesteś szalona

26 sierpnia mija 966 lat od bitwy pod Crecy. Wówczas do walki przystąpiły wojska czteromilionowej Anglii pod wodzą Edwarda III oraz potężne siły najbogatszego na ówczesne czasy państwa Europy, dwudziestomilionowej Francji, pod wodzą Filipa VI. Przedmiotem sporu były roszczenia do tronu Francji króla Anglii. I jak to zwykle bywa, gdy bardzo duże pieniądze są w tle, nadzwyczaj trudno się dogadać. W tym przypadku nie było inaczej. W efekcie czego wybuchła wojna stuletnia, a jej najważniejszą bitwą była bitwa pod Crecy-eu-Ponthieu. Bitwa, która pokazała co to znaczy nie docenić przeciwnika. Anglicy do bitwy przygotowywali się starannie zdając sobie sprawę ze swoich słabości. Francuzi byli pewni zwycięstwa, szli aby wygrać i złupić przeciwnika. Król Edward III dysponował bowiem mniej licznym wojskiem, ale też z pozoru słabszym jakościowo. W skład jego armii wchodziło zaledwie 3 tys. rycerzy, natomiast Francuzi dysonowali 8 tysiącami. A mimo to wygrali Anglicy i to jeszcze z niewielkimi stratami. Na polu bitwy poległo zaledwie 100 rycerzy angielskich, zaś ok. 1500 francuskich, w tym ślepy król Czech Jan Luksemburski. Ten jednak chciał zginąć na polu chwały, jak widać było mu wszystko jedno czyjej. Podobno do walki ruszył z okrzykiem „ Nie będzie to, żeby czeski król z pola uciekał”. Tak to drzewiej bywało, gdy do walki stawali rycerze. Niemniej szybkie i tanie zwycięstwo zapewnili walczącym angielscy łucznicy. Z wyspy łuczników pochodzi jeszcze jeden patent na szybkie i tanie zwycięstwo, tylko że w kuchni. Jest to przepis na crumble (kruszonka) z gruszkami i jeżynami.
Crumble z gruszkami i jeżynami
Skład:
< 250 g jeżyn;
< 4 gruszki;
< 2 łyżeczki mąki ziemniaczanej;
<· 1 opakowanie cukru waniliowego;
<· 130 g masła (margaryny);
<· 80 g mąki;
<· 60 g płatków owsianych;
<· 40 g pestek słonecznika;
<· 80 g brązowego cukru (z powodzeniem można zastąpić go zwykłym białym).
Wykonanie:
Miękkie masło mieszamy z mąką, pestkami słonecznika, płatkami owsianymi i brązowym cukrem. Tak powstałą kruszonkę odkładamy do lodówki. Następnie smarujemy tłuszczem naczynie do zapiekania. Obrane gruszki kroimy na ósemki i wraz z jeżynami równomiernie rozkładamy w naczyniu. Posypujemy je mąką ziemniaczaną i cukrem waniliowym. Na tak przygotowanych owocach rozkładamy wcześniej zrobioną kruszonkę. Zapiekankę umieszczamy na ok. 30 minut w piekarniku nagrzanym do 200 st. C. Do crambla podajemy lody lub gęstą śmietanę.

Zwycięstwo pod Crecy było jednym z wielu dowodów na brytyjski pragmatyzm. Niemniej nie zawsze się on sprawdzał. Rozwój rolnictwa i medycyny powodował, że w miarę upływu kolejnych stuleci w Europie przyrastała gwałtownie liczba ludności. Brytyjczycy przewidywali, iż niechybnie pojawi się problem jej wyżywienia. Dlatego już w końcu XVIII wieku przystąpili do eksperymentowania z rasami bydła. W efekcie uzyskali shorthorny, krótkorogie bydło, szybko dojrzewające i mocno umięśnione. Do pełni szczęścia brakowało tylko taniej paszy. Stąd, kiedy w 1865 roku baron von Liebiga (Niemiec) opatentował paszę zawierającą zwierzęce szczątki, Brytyjczycy byli w pełni ukontentowani. Krowy były mięsne i można je było karmić innymi krowami (może mało estetycznie, ale tanio). Niestety kres szczęścia przypadł na lata 90–te XX wieku, kiedy to okazało się, że krowy jedzące krowy zapadają na chorobę „szalonych krów” (czyli BSE) i jest zagrożenie, że od spożywania wołowiny z takich krów mogą chorować również ludzie. Szalony ów eksperyment spowodował klęskę brytyjskich hodowców bydła, klęskę której skutki odczuwają do dnia dzisiejszego. Jak widać każdemu zdarzają się porażki, należy tylko umieć wyciągnąć z nich właściwe wnioski.
Tekst i stylizacja Izabela Chudzyńska
Fot. Piotr Chudzyński