Mazowieckie jabłka cenione na świecie. Z sadu na stół

Nie wszyscy zdają sobie sprawę z tego, że Polska to czwarty na świecie i największy w Unii Europejskiej dostawca jabłek. W ciągu ostatnich pięciu lat powierzchnia sadów jabłoniowych wzrosła prawie dwukrotnie i obecnie jest ich już ponad 150 tysięcy hektarów. Rocznie produkujemy 4 miliony sztuk owoców. Aż 45% pochodzi z mazowieckich sadów, głównie z regionu grójecko-wareckiego. Z produkcji ekologicznej pozyskuje się 172 tys. ton owoców rocznie.

Rozwój sadownictwa zawdzięczamy królowej Bonie, która wzbogaciła polską kuchnię o oliwki, migdały i nowe przyprawy, a w XVI wieku na terenie dzisiejszego powiatu grójeckiego ustanowiła królewską plantację drzew owocowych.

Jabłka grójeckie charakteryzuje wyższa niż u wyhodowanych w innych miejscach jabłek tej samej odmiany kwasowość i sympatyczny rumieniec, który powstaje z powodu większej zawartości barwników (antocyjanów i karotenoidów) pod skórką. Wśród 27 odmian jabłek i ich sportów (mutacje pąkowe) najpopularniejsze to: gala, gloster, golden delicious, jonagold, red jonaprince i ligol. Jabłka grójeckie wpisane do unijnego rejestru jako Chronione Oznaczenie Geograficzne, znajdują się na Mazowieckim Szlaku Tradycji. Przez Warkę, Belsk Duży i Błędów przebiega też siedemdziesięciokilometrowy Szlak Jabłkowy. Oprócz, sadów, tłoczni i ciekawych zabytków są restauracje, w których menu znajduje się chociażby barszcz królowej Bony.

Mazowieckie jabłka trafiają na stoły na całym świecie. Z danych Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Warszawie wynika, że od stycznia do marca 2026 roku ich największymi odbiorcami były: Egipt, Kazachstan, Białoruś, Indie, Jordania. Po raz pierwszy wystawiono świadectwa fitosanitarne na eksport polskich jabłek do Syrii (300 ton) i na Tajwan (20 ton). W 2025 roku z województwa mazowieckiego wyeksportowano ponad 226 ton jabłek do 33 państw spoza Unii Europejskiej.

Za granicę sprzedajemy także sok jabłkowy. Z informacji zamieszczonych na stronie Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich Województwa Mazowieckiego wynika, że najważniejszym odbiorcą polskich soków zagęszczonych są Niemcy (40% eksportu), a soków niezagęszczonych – Niemcy i Austria. Polskie musy, nadzienia cukiernicze i konfitury są znane w Egipcie, Indiach, a nawet Zjednoczonych Emiratach Arabskich.

W Polsce jabłka trafiają do klientów indywidualnych, hurtowni, sklepów spożywczych. Z tych przeznaczonych dla przetwórstwa (jabłka przemysłowe) powstają soki, koncentraty, dżemy, musy, pulpy, przeciery.

Gdy kwitną jabłonie

„Największy sad Europy” znajduje się na południowym Mazowszu, ale producentów jabłek znajdziemy też w północnej części regionu, w okolicach Płocka. Jednym z większych jest Lech Dąbrowski, właściciel sadu o powierzchni 12 ha.

W sadzie położonym na terenie gminy Stara Biała rosną odmiany: kortland, jonagold, szampion, ligol, gala, które trafiają na rynek wewnętrzny i na eksport.

Ligol to bardzo popularna odmiana jabłek, która powstała w 1972 roku w Skierniewicach ze skrzyżowania odmian Golden Delicious i Linda. Bardzo duże, twarde jabłko o słodko-kwaskowatym smaku ma zielonkawą skórkę i wyraźny rumieniec. Jest bardzo soczyste i dlatego chętnie wykorzystywane do produkcji soków.

Jonagold, odmiana wyhodowana w 1943 roku w USA, w polskich sadach pojawiła się w latach 70. XX wieku. To duże, słodkie, uniwersalne jabłko, które nadaje się i do zjedzenia na surowo, i do pieczenia.

Szampion przywędrował z Czech. Powstał ze skrzyżowania koksy pomarańczowej i Golden Delicious. W Polsce święci triumfy od lat 90. To odmiana odporna na choroby, która dobrze znosi przechowywanie. Jabłka są soczyste, słodkie, o gruszkowym smaku.

Gala pochodzi z Nowej Zelandii. Konsumenci lubią jej bardzo słodkie, aromatyczne owoce i wielkość – to jabłko, które bez trudu mieści się w ręku. Gala i jej sporty mają złocistożółtą skórkę i czerwony paskowany lub rozmyty rumieniec.

Jak podkreśla Lech Dąbrowski, powodzeniem ciągle cieszą się stare odmiany, takie jak kortland o lekko kwaskowatym smaku. To idealne jabłko deserowe i sałatkowe (nie ciemnieje po przekrojeniu) oraz na przetwory. Ma śnieżnobiały, aromatyczny i bardzo soczysty miąższ.

W zbiorze jabłek pomaga nowoczesny kombajn. Ale oczywiście nie obejdzie się bez pracowników. Zakładając sad, trzeba liczyć się i z rosnącymi kosztami pracy, i z bardzo dużymi nakładami na mechanizację. Niemały jest koszt budowy chłodni.

Zeszłoroczne zbiory rozpoczęły się pod koniec sierpnia i trwały około 3 tygodni. Zebrano ponad 350 ton jabłek. Byłoby więcej, gdyby nie wiosenne przymrozki.

Jabłka, które nie zostaną od razu sprzedane, są przechowywane w odpowiednich warunkach – w nowoczesnej chłodni z kontrolowaną atmosferą. W sadzie stosuje się nawadnianie kropelkowe, które utrzymuje wilgoć i pomaga w walce z coraz bardziej dokuczliwą suszą.

Gdy dokucza mróz

Największym problemem sadowników jest ochrona kwiatów przed wiosennymi przymrozkami. Jeśli temperatura spada znacznie poniżej zera, tak jak w tym roku, mało która metoda przynosi efekty.

Ostatnie wiosenne przymrozki nie tylko w mazowieckich sadach spowodowały duże zniszczenia, co wpłynie na wielkość zbiorów i końcową cenę jabłek.

„Jedno jabłko dziennie trzyma lekarza daleko ode mnie” to przysłowie, które warto zapamiętać. Jabłka dostarczają niezbędnej dla zdrowia witaminy C, błonnika i potasu.

Mają też niski indeks glikemiczny. Ich spożywanie wspiera układ trawienny i redukuje stany zapalne.

Instytut Ogrodnictwa – Państwowy Instytut Badawczy w Skierniewicach przypomina na swoim profilu w mediach społecznościowych, że polskie jabłka „to efekt ciężkiej pracy pokoleń sadowników. Dzięki ich zaangażowaniu oraz wizji wybitnego naukowca, prof. Szczepana A. Pieniążka Polska stała się jabłkową potęgą”.

W 2025 roku jabłko zostało wybrane oficjalnym owocem polskiego przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej. Polskimi jabłkami byli częstowani uczestnicy szczytów i spotkań ministerialnych w Polsce i w Brukseli. Sady w Grójcu dostarczyły 82 tys. jabłek na różne spotkania organizowane w ramach Prezydencji.

Co roku Samorząd Województwa Mazowieckiego wspiera mazowieckich sadowników w reprezentowaniu branży na arenie międzynarodowej podczas targów Fruit Logistica w Berlinie, a także Asia Fruit Logistica w Hongkongu. Organizatorem narodowych stoisk podczas tych przedsięwzięć jest Związek Sadowników RP.

---

Województwo Mazowieckie zaprasza do udziału w Targach Targach Smaki Regionów, 25–27 września 2026 r. na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich. Zainteresowanych udziałem w targach prosimy o wypełnienie formularza zgłoszeniowego i przesłanie do 8 czerwca 2026 r. Więcej informacji oraz formularz zgłoszeniowy dostępny na stronie mazovia.pl

---

Fot. Aleksandra Sitkiewicz, Aleksandra Olesiejuk

* Publikacja sfinansowana ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego