Makowe Święta

Na każdym polskim wigilijnym stole musi znaleźć się jakaś potrawa z maku. W Wielkopolsce będą to kluski z makiem, na wschodnich rubieżach Polski kutia, a chyba wszędzie makowiec, czyli strucla drożdżowa z makowym nadzieniem. Wynika to ze starego przekonania, iż liczne ziarenka maku wróżą obfitość w nadchodzącym roku. Wierzono również, że mak pomaga przekraczać granicę między życiem a śmiercią (poprzez swoje usypiające właściwości). Był więc symbolem jedności świata żywych i umarłych, był też poczęstunkiem dla gości z zaświatów, którzy zwykli byli odwiedzać swoją rodzinę właśnie w dniu Wigilii Bożego Narodzenia.
Makowiec to typowe polskie ciasto. Często wypiekane jako wigilijny podarunek. Do bardziej znanych struclowych prezentów należy upieczona w 1681 roku przez dworskiego piekarza ogromna strucla z wizerunkiem królowej Marysieńki. Król Jan III Sobieski, tak się tym prezentem zachwycił, że obdarzył piekarza znaczną kwotą pieniędzy, za które ów dobry człowiek u różnych gospodyń zakupił makowce i rozdał biednym.
Makowiec z krucho – drożdżowym ciastem
Ciasto
Skład:

400 g mąki;
2 jajka;
150 g masła;
2 łyżki gęstej śmietany;
50 g świeżych drożdży;
100 g cukru pudru;
szczypta soli;
skórka otarta z cytryny.

Wykonanie:
Drożdże rozcieramy ze śmietaną. Następnie siekamy masło z mąką, rozprowadzonymi w śmietanie drożdżami, cukrem, jajkami, solą oraz otartą z cytryny skórką. Wyrabiamy ciasto, aż do chwili kiedy stanie się lśniące. Tak przygotowane odstawiamy w ciepłe miejsce.

Nadzienie makowe
Skład:

150 g maku;
0,5 l mleka;
50 g masła;
2 łyżki miodu;
4 łyżki posiekanych orzechów włoskich;
4 łyżki rodzynek;
2 jajka;
pół szklanki cukru.

Wykonanie:
Mak zalewamy wrzącym mlekiem i na małym ogniu gotujemy ok. 40 minut. Następnie osączamy na sicie i dwukrotnie mielimy maszynką z sitkiem do maku. W rondlu topimy masło z miodem, dodajemy orzechy i sparzone rodzynki. Stale mieszając dodajemy mak i smażymy jeszcze ok. 10 minut. W osobnym naczyniu ucieramy żółtka z cukrem, do nich to dodajemy przestudzoną masę makową. Na koniec ubijamy białka na sztywno i delikatnie łączymy je z makiem.
Tak przygotowaną masę rozprowadzamy na uprzednio rozwałkowanym w kształcie prostokąta cieście. Ciasto starannie zwijamy i układamy na posmarowanej tłuszczem blasze. Odstawiamy na godzinę, aby wyrosło. Po tym czasie smarujemy stopionym masłem strucle i pieczemy w nagrzanym do 180 st. C piekarniku przez ok. 50 minut.
Makowiec z ciastem krucho – drożdżowym jest znacznie łatwiejszy do wykonania w porównaniu z jego drożdżową wersją. Stąd jeśli ktoś debiutuje, to przepis ten będzie nieco zmniejszał ryzyko porażki.

Mak od dawien dawna uprawiany był nie tylko dla smacznych i pożywnych nasion. Z niedojrzałych makówek uzyskiwano opium zawierające morfinę, alkaloid o działaniu narkotycznym, przeciwbólowym i usypiającym. Podobno w średniowieczu kobietom obwinionym o czary podawano środki sporządzane na bazie opium, w celu wydobycia z nich całej prawdy. Prowadziło to niestety do zwiększenia okrucieństwa tortur, gdyż „czarownice” pod wpływem narkotyku były w stanie znieść większy ból. Do opium kobiety zresztą miały szczególne szczęście, w czasach wiktoriańskich, bardziej ambitne, chcące realizować się na zewnątrz, a nie tylko w domu, często otrzymywały od swoich lekarzy laudanum. Laudanum to zaś nic innego jak roztwór opium. Na szczęście czasy się zmieniły, teraz mamy parytety.    Tekst i stylizacja Izabela Chudzyńska