Już za rok…wizyta

O cudzie albo niezwykle szczęśliwym zbiegu okoliczności mogą mówić pacjenci, którym na chwilę obecną uda się dostać na bezpłatną wizytę do lekarza specjalisty. Bo w praktyce sytuacja wygląda tak, że wizyta na Narodowy Fundusz Zdrowia może być za kilka, a nawet kilkanaście miesięcy. Dla przykładu średni czas oczekiwania do poradni neurochirurgicznej w szpitalu na Winiarach wynosi 442 dni. Nieco „krócej” czeka się na wizytę w poradni kardiologicznej, bo 318 dni, do poradni nefrologicznej trzeba czekać 326, a z hematologiem można się spotkać za 152 dni. W drugim z płockich szpitali, przy ulicy Kościuszki, najtrudniej jest się dostać do poradni okulistycznej dla dorosłych (265 dni oczekiwania), ortopedycznej (164 dni oczekiwania) i uroginekologicznej (197 dni oczekiwania). W Sierpcu najdłużej, bo 10 miesięcy, czeka się do poradni reumatologicznej, a do 6 miesięcy do poradni diabetologicznej.
Niestety szansa na to, że przyszły rok przyniesie zmianę i będzie szansa na krótsze kolejki przed gabinetami lekarzy specjalistów jest nikła. O tym mówią już dyrektorzy szpitali czy placówek kontraktujących z Narodowym Funduszem Zdrowia tzw. specjalistykę. – W dużej mierze problem jest spowodowany brakiem odpowiednich pieniędzy na tę część świadczeń medycznych. Do złej sytuacji placówek medycznych przyczynia się także brak zwrotu pieniędzy za nadwykonania. W wypadku naszego szpitala jest to kwota rzędu 12–15 milionów złotych za miniony rok. Do kiedy Fundusz zwracał pieniądze, była szansa na bilansowanie się. Od dwóch lat jest z tym różnie, co z kolei ma proste przełożenie na sytuację ekonomiczną i czas oczekiwania do lekarzy – mówi Stanisław Kwiatkowski, dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego na Winiarach w Płocku.
Jak informuje Danuta Tarka, dyrektor do spraw lecznictwa w Szpitalu Wojewódzkim na Winiarach, obecnie bez kolejki przyjmowani są pacjenci czekający do poradni: neonatologicznej, położniczo-ginekologicznej, chirurgii ogólnej i chirurgii dziecięcej oraz otolaryngologicznej. W pozostałych kilkunastu poradniach (szpital prowadzi ich 24) kolejki są gigantyczne. A czas oczekiwania liczy się w kilkunastu miesiącach. Do poradni nefrologicznej w płockim szpitalu obecnie średni czas oczekiwania to 326 dni. Od kilku lat bez zmian jest sytuacja pacjentów korzystających z poradni kardiologicznych. Tu do wizyty można się spokojnie przygotować, bo na wejście do gabinetu mamy aż 318 dni. Jeśli chodzi o przyjęcie na oddział tzw. przypadku stabilnego, to jest to tylko 107 dni. Innym często odwiedzanym specjalistą jest reumatolog. I tu mamy spotkanie z lekarzem za ponad trzy miesiące od momentu umówienia wizyty. Na wymagających konsultacji i leczenia lekarze czekają w trzech poradniach i na oddziale szpitalnym, gdzie pacjenci na przyjęcie muszą oczekiwać średnio w granicach 5–6 miesięcy, jeśli jest to przypadek stabilny.
W cierpliwość muszą uzbroić się także pacjenci czekający na wizytę jedynego w Płocku lekarza hematologa przyjmującego w poradni na Winiarach. Wizyta jest możliwa za około 158 dni. Jeszcze większa cierpliwość jest zalecana pacjentom czekającym na bezpłatną wizytę do neurochirurga. Obecnie do jedynej prowadzonej w szpitalu na Winiarach poradni czas oczekiwania wynosi 442 dni. Szybciej jest na oddział, bo jeśli jest to przypadek stabilny, to czeka się tylko 31 dni.
W dwóch płockich poradniach diabetologicznych czeka się na wizytę od 90 do 200 dni. Stosunkowo szybko można zapisać się do laryngologa. W samym Płocku jest aż osiem poradni i oddział otolaryngologiczny. I właśnie na przyjęcie na oddział czeka się najdłużej. Obecnie czeka 656 pacjentów, co oznacza, że zostaniemy przyjęci za około 259 dni. – Niepokojąca jest sytuacja w podejściu do kontraktowania usług, a przede wszystkim w specjalistyce ambulatoryjnej. Kontrakty od lat są zdecydowanie za małe – mówi dyrektor Kwiatkowski.
Nieco lepiej wygląda sytuacja z umówieniem wizyty do neurologa – dzięki możliwości skorzystania z wizyty w kilkunastu miejscach, bo w samym Płocku aż w dziesięciu punktach. Ale i tu trzeba się liczyć z tym, że do najbardziej okrzykniętych lekarzy trzeba odczekać swoje trzy miesiące. Jeśli nie mamy na to ochoty, to w niektórych placówkach można spotkać się z lekarzem nawet w ciągu tygodnia.

Specjalistyka kosztem szpitala

Olbrzymie kolejki do lekarzy specjalistów to problem dotykający wszystkie placówki. Także w poradniach prowadzonych przez Płocki Zakład Opieki Zdrowotnej pacjenci muszą mieć cierpliwość na liczone w miesiącach dni oczekiwania. Dziś najtrudniej jest się dostać do poradni ortopedycznej (164 dni), okulistycznej dla dorosłych (265 dni) i dla dzieci (106 dni). Niewiele lepiej jest w wypadku poradni reumatologicznej, gdzie czeka się 163 dni, czy uroginekologicznej, gdzie czas oczekiwania wynosi 197 dni.
– Ale są poradnie, do których można dostać się dużo łatwiej np. chirurgiczna, chirurgii onkologicznej, preluksacyjna, gruźlicy i chorób płuc, ginekologiczna. Tu kolejki są maksymalnie kilkutygodniowe lub przyjęcia odbywają się na bieżąco – informuje Marta Stempnowska, specjalista do spraw marketingu i promocji w Płockim Zakładzie Opieki Zdrowotnej. Ale dodaje, że w większości poradni nie ma możliwości zapisania się na pierwszą wizytę już w tym roku. – Oczywiście nie dotyczy to przyjęć o charakterze pilnej interwencji oraz kontynuacji leczenia, szczególnie w poradniach przyszpitalnych, gdzie kontynuowane jest leczenie po pobycie szpitalnym – dodaje Marta Stempnowska.
Zdaniem przedstawicieli zarządu płockiej spółki miesiące oczekiwań do specjalistów to efekt tego, że poradnie specjalistyczne w ostatnich latach były traktowane przez NFZ gorzej niż lecznictwo szpitalne.
– Pewna zmiana może nastąpić w przyszłym roku. Propozycja kontraktu, jaką otrzymaliśmy od NFZ, zakłada zwiększenie budżetu poradni – niestety kosztem zmniejszenia budżetu na leczenie szpitalne – słyszymy w Płockim Zakładzie Opieki Zdrowotnej. – Oczywiście ograniczenia budżetowe są najbardziej oczywistą przeszkodą. Są jednak również inne, związane ze sztywnymi wymogami NFZ w zakresie funkcjonowania poradni, takie jak konieczność zapewnienia określonych specjalistów (np. z drugim stopniem specjalizacji) lub pracy poradni w określonych godzinach. Czasami kończy się to brakiem możliwości funkcjonowania poradni w małych i średnich miastach, co oznacza konieczność jeżdżenia na wizyty do Warszawy lub Łodzi – mówi Marta Stempnowska.
Zdaniem władz płockiej spółki, jak i szefów innych placówek medycznych, surowe zasady Funduszu oznaczają dla pacjenta konieczność dalekich, zajmujących cały dzień wyjazdów do poszukiwanego specjalisty. – Wydaje nam się, że możliwość funkcjonowania w Płocku np. poradni geriatrycznej w wymiarze 1 dnia w tygodniu byłaby jednak dla pacjenta wygodniejsza niż praca takiej poradni przez 3 dni w tygodniu, ale w Warszawie. Zagrożona taką sytuacją jest np. poradnia sportowa, która od stycznia powinna pracować jeden dzień przed południem, co jest niemożliwe ze względu na niedostępność lekarza (jedyny specjalista dojeżdża z Łodzi i jest u nas tylko popołudniami). Naszym zdaniem przyjęcie przez NFZ formuły „wszystko albo nic” w wielu przypadkach oznacza dla pacjenta właśnie „nic”. Jednak lepiej mieć czasem dostęp do lekarza z niższym poziomem specjalizacji lub w krótszym wymiarze czasowym – słyszymy w Płockim Zakładzie Opieki Społecznej.
Co przyniesie specjalistyce i pacjentom nowy rok? – W listopadzie w województwie mazowieckim ukonstytuował się zespół negocjacyjny złożony z przedstawicieli szpitali powiatowych, miejskich warszawskich oraz wojewódzkich (tzw. marszałkowskich) upoważniony do prowadzenia rozmów z NFZ w sprawie rozliczeń m.in. 2013 roku oraz wysokości kontraktów na 2014 rok dla rodzajów: leczenie szpitalne, ambulatoryjna opieka specjalistyczna oraz psychiatria. Reprezentuje on 69 na 81 placówek w naszym województwie. Udało się np. wynegocjować przesunięcia w roku 2013 – nawet przesunięcia pomiędzy umowami (dotychczas w latach ubiegłych wolno było przesuwać środki jedynie w obrębie danej umowy – ale w tym roku do tej pory nie zgadzano się na żadne przesunięcia) – wyjaśnia Dorota Kowalkowska, dyrektor Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w Sierpcu, będąca w składzie zespołu negocjacyjnego.
Dodaje, że obecnie trwają negocjacje zespołu w sprawie roku 2014. Szpitale nie zgadzają się na pierwsze propozycje Funduszu, które są na poziomie niepokrywającym zapotrzebowań, co oznacza pogłębianie się trudnej sytuacji. Szpital w Sierpcu również nie podpisał pierwszych propozycji. Drugich też. Przedstawił za to swoje oczekiwania. – Przedłużono nam czas uzgodnień z 30 listopada na 10 grudnia. Negocjujemy – mówi dyrektor Kowalkowska.
Jej zdaniem sytuacja, jaka wytworzyła się w bieżącym roku z płatnościami ze strony NFZ, nie daje poczucia bezpieczeństwa dla zakładów opieki zdrowotnej nie tylko na tym poziomie referencyjności. – Szpital działa w trudnych warunkach zewnętrznych przy jednoczesnym wzroście cen towarów i usług oraz zmian ustawowych, takich jak np.: wzrost najniższego wynagrodzenia, wzrost składek na ubezpieczenia społeczne i inne – mówi o realiach funkcjonowania szpitali dyrektor Kowalkowska.
A od początku roku nie została ustalona polityka rozliczania kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia, brak jest zasad finansowania świadczeń wykraczających poza zawarte umowy. Dopiero pod koniec października 2013 r. NFZ przedstawił pierwszą propozycję finansowania świadczeń ponadlimitowych, jaka miałaby być realizowana w wypadku, gdy wszyscy świadczeniodawcy podpiszą propozycję zmniejszenia kwoty zobowiązania Funduszu w zakresach świadczeń, w których kontrakt nie został wykonany w 100%. – Propozycja ta była krzywdząca, ponieważ ewentualne finansowanie świadczeń miałoby się odbyć na poziomie 50, 60, 70% – w zależności jakiego rodzaju dotyczy. To sytuacja paradoksalna, gdyż SPZZOZ wykonując świadczenia ponadlimitowe w celu leczenia pacjentów poniósł koszty, na które musiał zaciągnąć zobowiązania, a które przy braku środków finansowych za usługi po dacie wymagalności generują dalsze zobowiązania w postaci odsetek i egzekucji płatniczych. Ten pomysł upadł – mówi Dorota Kowalkowska.
Jak dziś wygląda sytuacja w 17 prowadzonych przez SPZOZ sierpeckich poradniach specjalistycznych? Największe kolejki pacjentów oczekujących na wizytę u specjalisty są w poradni reumatologicznej (powyżej 10 miesięcy), diabetologicznej (6 miesięcy). W poradni alergologii dziecięcej, kardiologicznej, pulmonologicznej, gastrologicznej pacjenci na wizytę u lekarza czekają od 2 do 4 miesięcy.
Teresa Radwańska-Justyńska
t.radwanska@tp.com.pl
fot. D. Ossowski
Prywatnie czy na Fundusz, w Płocku czy w innych miastach?
Zapytaliśmy płocczan o to, jak korzystają z pomocy lekarzy specjalistów.

Barbara Gorsiak
Odwiedzanie lekarzy nie jest dla mnie miłym doświadczeniem, nie mówiąc o zapisywaniu się do nich. Czas oczekiwania jest bardzo długi, chyba że mam możliwość wyboru prywatnych lekarzy. Wiąże się to z większymi kosztami, ale przynajmniej pomoc otrzymam o wiele szybciej.

Radosław Czajkowski
Osobiście nie korzystam zbyt często z usług lekarzy specjalistów, z uwagi na młody wiek. Ewentualnie zdarza się, że korzystam z usług lekarzy stomatologów, z tym że zawsze są to wizyty prywatne. Próby korzystania z usług na kasę chorych wiązałyby się z 6–10-miesięcznym oczekiwaniem, co skutkowałoby utratą uzębienia.

Hubert Kuczyński
Korzystam z pomocy specjalistów, ale prywatnie i rzadko, bo nie choruję często. Kiedy jestem chory, wolę zapłacić i iść do lekarza od razu, a nie czekać w kolejce.

Marek Lewandowski
Zawsze korzystam z usług prywatnych specjalistów, gdyż kolejki i terminy w publicznej służbie zdrowia są nie do przyjęcia w XXI wieku. Jeśli zajdzie potrzeba, to korzystam z usług w Warszawie, ponieważ uważam, że jest tam wyższy standard usług.

Jolanta Sikora
Płock nie różni się chyba od innych miast w Polsce, dostać się do lekarzy z NFZ, do którego wpłacam składki miesięczne, graniczy z cudem. Ze specjalistów w Płocku nie korzystam, ponieważ czas oczekiwania to kilka miesięcy. Jeśli zajdzie potrzeba, to wolę korzystać z porad w Warszawie.    (ms)